Roman Władysław Stanisław Andrzej Sanguszko (ur. 6 lipca 1901 w Gumniskach, zm. 26 września 1984 w São Paulo) – książę, ziemianin, hodowca koni arabskich, filantrop.
Życiorys Był jedynym synem Eustachego Stanisława i Konstancji Anny z Zamoyskich (1864–1941). Odebrał domowe wykształcenie. Jego ojcem chrzestnym był stryj Paweł Roman. Okres I wojny światowej wraz z matką spędził we Francji w Akwitanii, przy granicy z Hiszpanią. Odziedziczone po ojcu i stryju resztki dawnej fortuny rodowej, mimo straty ordynacji zasławskiej i innych dóbr na Wołyniu (62 tysiące ha) stawiały go w rzędzie najbogatszych ziemian II Rzeczypospolitej. Należały do niego dobra tarnowskie (17 730 ha) wraz z pałacem w Gumniskach oraz dobra i zamek w Podhorcach (3 340 ha) oraz kamienica w Krakowie przy ulicy Franciszkańskiej. Jako niepełnoletni w chwili śmierci ojca majątkiem zarządzał przez zarządców i pełnomocników. Sam poświęcił się hodowli koni arabskich, zatrudniał najlepszego wówczas specjalistę od hodowli Bogdana Ziętarskiego. Książę był również zapalonym automobilistą. W 1926 wszedł w skład zarządu Krakowskiego Klubu Automobilowego.
W 1933 nawiązał romans z Wandą z Turzańskich Krynicką, która rozwiodła się dla księcia ze swoim mężem, inżynierem Tadeuszem Krynickim. Gdy Wanda zaszła w ciążę, Roman ożenił się z nią. Ślub odbył się 14 czerwca 1937 w Saint Cloud, na przedmieściach Paryża. 12 października 1937 w Londynie urodził się syn Piotr Antoni Samuel Sanguszko. Matka księcia nie akceptowała tego związku, dlatego para mieszkała za granicą. Żona zmarła 17 grudnia 1937, książę został opiekunem kilkuletniej pasierbicy Barbary.
Pod koniec 1938 otrzymał tytuł honorowego obywatelstwa Tarnowa.
W momencie wybuchu II wojny światowej książę zdecydował się na wyjazd z Gumnisk do Podhorców. Opuścił je 17 września 1939, z chwilą wejścia Armii Czerwonej do Polski, udając się do granicy z Węgrami. Podróż po okupowanej Europie zakończył w Lizbonie, 10 czerwca 1940 wypłynął w podróż do Brazylii. Na statku poznał swoją drugą żonę, majętną wdowę Germaine Lucie Burchard (1896–1966).
Był prezesem powstałego w 1955 „Klubu 44” skupiającego zamożną powojenną emigrację. W 1977 zbudował i wyposażył Dom Spokojnej Starości w São Paulo dla Polaków i Polonii w Brazylii (jego kierowniczką została Halina Müller). Dom stał się również miejscem spotkań kulturalnych.
Książę zmarł na skutek cukrzycy, niewydolności oddechowej i ostrej infekcji płuc. Został pochowany na cmentarzu da Paz w São Paulo.
Ordery i odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: po raz drugi 15 czerwca 1939) „za zasługi na polu podniesienia hodowli koni”.
Przypisy
Literatura Andrzej Biernacki, Sanguszko Roman Władysław Stanisław Andrzej (1901–1984), Polski Słownik Biograficzny t. 34, s. 509–510 (tam obszerna bibliografia) wersja elektroniczna iPSB.
Linki zewnętrzne
Michał Poręba „Książę Roman Sanguszko” – Tarnowski Kurier Kulturalny
Kategoria:Honorowi obywatele Tarnowa Kategoria:Ludzie związani z São Paulo Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy w Brazylii Kategoria:Polscy filantropi Kategoria:Polscy ziemianie (II Rzeczpospolita) Roman Władysław Sanguszko Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1984