Zakrzów – wieś położona 13 km na NW od Opola Lubelskiego, na prawym brzegu Wisły; ok. 66 km na NE od klasztoru świętokrzyskiego, 2,5 km na N od Braciejowic.
Nazwy lokalne wsi - 1351 „Zaczrow”, 1404 „Zakrzow”, „Zacrzow”, 1427 „Zacrzewo”, 1442 „Sacrzow”, 1470–80 „Zakrzow”, 1650-2 „Zakrzow”, w „Zakrzowie”, „Zakrzowianie”, 1787 „Zakrzew”, 1789 „Zaleszów” [!], 1827 „Zakrzew”.
Podległość administracyjna świecka i kościelna 1351 ziemia sandomierska, 1404 w powiecie radomskim, w 1442 powiecie lubelskim, 1553 w powiecie radomskim), 1819 powiecie lubelskim, 1827 powiecie kazimierskim (Tabela II 309); 1470-80n. parafia Chotcza (Długosz L.B. II 567), parafia Solec, 1662 parafia Chotcza.
Opis granic 1470–80 – graniczy z Braciejowicami, Goszczą, Jarnołtowicami, Wrzelowem, leży na kępie wiślanej (Długosz L.B. t.III s.241); 1512 – w roku tym komisarze królewscy rozgraniczają królewskie miasto Solec od należących do klasztoru Braciejowic i Goszczą 1592 – przez Wisłę, niegdyś zwaną Przerią, graniczy z Jarnołtowicami, 1660–4, 1789 – graniczy z Jarnołowicami.
Kalendarium własności Własność szlachecka i klasztoru świętokrzyskiego, od 1404 r. w całości klasztoru świętokrzyskiego.
1351 – Kazimierz Wielki przenosi na prawo średzkie imiennie wyliczone posiadłości klasztoru świętokrzyskiego, w tym Zakrzów. 1404 – Maciej opat i konwent klasztoru świętokrzyskiego zamieniają Pabianów wraz z jeziorem na Zakrzów należący do Mikołaja z Garbowa. 1404 – ciż sami zamieniają Pabianów z dopłatą 40 grzywien na Zakrzów należący do Miczka z Borkowa. 1427, 1442 – opat świętokrzyski Mikołaj przeznacza na utrzymanie konwentu między innymi wsie Braciejowice, Głodno i Zakrzów oraz jaz patrz Braciejowice. 1470–80 – należy do klasztoru świętokrzyskiego, leży na kępie wiślanej obok Goszczy, posiada 7 łanów kmiecych, jest wówczas 1 zagroda. Kmiecie płacą po 16 groszy czynszu, dają po 30 jaj, 2 koguty, 1 serze oraz 1 korce chmielu, nie dają sepu. Pracują po 1 dniu tygodniowo własnym wozem lub pługiem, powaby nie odrabiają. Zagrodnik płaci 10 groszy czynszu (Długosz L.B. III 241; II 567); 1512 – tak jak w Goszczy patrz → Goszcza 1529 – należy do stołu konwentu świętokrzyskiego, płaci 2 grzywny 16 groszy czynszu. 1553 Zygmunt August przenosi na prawo niemieckie wyliczone posiadłości klasztoru świętokrzyskiego, w tym Braciejowice, Głodno i Zakrzów patrz Braciejowice 1569 – pobór z 1,5 łana z dziesięcinami należącego do kmiecia Andrzeja Klonowskiego - ten sam daje pobór z Braciejowic oraz od 3 zagrodników bez roli i 2 komorników. 1570 dzierżawcą jest szlachcic Piotr Kowalski - jest również dzierżawcą Boisk - daje pobór z 1,5 łana, od 3 zagrodników z rolą i z karczmy. 1570 – opat świętokrzyski daje pobór z 1,5 łana i od 3 zagrodników z ogrodem. 1576 – dzierżawca Piotr Kowalski daje pobór z 1,5 łana i od 3 zagrodników bez roli 1577 – dzierżawcą jest starosta solecki daje pobór z 1,5 łana i od 3 zagrodników z ogrodem. 1650 – należy do stołu konwentu. 1650 – konwent świętokrzyski daje pobór z 29 domów, 1,5 łana i od 3 zagrodników z ogrodem. 1651 – własność konwentu było wówczas we wsi 12 półrolnych, 9 zagrodników, 8 chałupników i karczma. Wszyscy płacą czynsz na ś. Marcina [11 XI], półrolni po 4 grosze, zagrodnicy po 6 groszy, chałupnicy po 1 grosz, karczmarz i rybak tak jak w Zaborowie po 30 florenów. Półrolni dają po 1 kapłonie, 3 maty, 0,5 korca chmielu i 1 korzec żołędzi oraz po 4 korce przędzy konopnej i zgrzebnej a także 2 korce przędzy poczesnej. Zagrodnicy po 10 jaj, chałupnicy po 1 korcu a komornicy po 0,5 korca żołędzi. Pańszczyzna i pomocne jak w Boiskach. 1662 – klasztor świętokrzyski daje pogłówne od 75 poddanych. 1787 – wieś liczyła 261 mieszkańców (Spis I 392; II 114); 1819 – wieś należy do stołu konwentu świętokrzyskiego. 1827 – we wsi było 39 domów i 297 mieszkańców (Tabela II 309).
Powinności dziesięcinne Dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego 1427 – płacono jak w Braciejowicach – przy czym opat Mikołaj przeznacza na utrzymanie konwentu między innymi dziesięciny z osad położonych z prawej strony Wisły i w powiecie radomskim. 1470–80 – ze wszystkich ról kmiecych dziesięcinę snopową i konopną wartości do 1 lub do 5 grzywien dowożą klasztorowi świętokrzyskiemu (Długosz L.B. III 241, 243; II 567); 1529 dziesięcina snopowa wartości 1 grzywny należy do stołu konwentu świętokrzyskiego. 1542–3 – z powodu zniszczeń spowodowanych przez wylew Wisły wieś nie oddaje klasztorowi świętokrzyskiego dziesięcin, 1721 – dziesięcina należy do klasztoru świętokrzyskiego. 1819 – do stołu konwentu należy dziesięcina snopowa wartości 72 florenów. Studenci Uniwersytetu Krakowskiego Identyfikacja osób występujących w spisach alumnów uniwersytetu jest trudna z uwagi na mnogość występowania nazwy Zakrzów. Studentami z Zakrzowa byli : 1413 – Woldymir syn Marcina. 1418 – Jakub syn Andrzeja oraz Mikołaj z Zakrzowa. 1458 – Stanisław syn Mikołaja. 1468 – Mikołaj syn Stanisława. 1473 – Andrzej syn Marcina. 1499 – Jakub syn Wojciecha(. 1503 – Jakub syn Grzegorza. 1511 – Mikołaj syn Andrzeja. 1518 – Wawrzyniec syn Stanisława z diecezji krakowskiej.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zakrzów (powiat opolski) Kategoria:Kalendaria dóbr ziemskich klasztoru łysogórskiego