Ewolucja mozaikowa – ewolucja, w której zmiany zachodzą w pewnych częściach ciała lub układach bez jednoczasowych zmian w innych, wedle innej definicji jest to ewolucja cech przebiegająca z różnym tempem w obrębie bądź pomiędzy gatunkami. W teorii ewolucji zajmuje miejsce wśród trendów długoterminowych bądź w makroewolucji.
Neodarwinizm W neodarwinizmie, jak postulował Stephen Jay Gould, znajduje się miejsce dla zróżnicowanego rozwoju, gdy formy życia osiągają jakiś kształt czy wielkość wcześniej bądź później. Dzieje się tak z powodu alomorfizmu. Narządy rozwijają się w różnym tempie, gdy stworzenie rośnie i dojrzewa. Wobec tego heterochroniczny zegar obejmuje trzy rzeczy:
czas jako linia prosta ogólne rozmiary ciała jako linia krzywa kształt jako inna linia krzywa.
Gdy stworzenie cechuje się zaawansowanymi rozmiarami, może ewoluować w kierunku ich zmniejszenia, alternatywnie może zachowywać swe rozmiary bądź zmieniać się w stworzenie większe. Nie wystarcza to do zrozumienia mechanizmu heterochronii. Rozmiar musi wiązać się z kształtem, stworzenie może zachować cechy pedomorficzne (dziecięce) w zaawansowanym kształcie ciała bądź wykazywać w swym wyglądzie rekapitulację, gdy zmiany kształtu ciała pozostaną w opóźnieniu. Używane tu nazwy nie są zbyt celne, jako że dawne teorie były mylące.
Organizm na drodze swej ontogenezy może wykazywać heterochroniczne cechy w sześciu wymiarach, choć Gould przyznał, że występują pewne związki pomiędzy wzrostem i dojrzewaniem płciowym. Stworzenie może dla przykładu prezentować pewne cechy neoteniczne i opóźniony rozwój, co skutkuje nowymi właściwościami pochodzącymi od oryginalnego organizmu jedynie dzięki tym samym genom regulacyjnym. Większość nowych cech człowieka w porównaniu z najbliższymi mu wielkimi małpami ma właśnie taką naturę, nie wynika z większych zmian w genach strukturalnych.
Przykłady thumb|Darwinopterus Dowodów popierających tę koncepcję dostarczyła paleontologia. Nie uważa się, by ten wzorzec był uniwersalny, ale istnieje obecnie szeroki wachlarz przykładów obejmujących różne taksony, wśród nich choćby: ewolucja człowiekowatych: wczesna ewolucja dwunożności u Australopithecinae i modyfikacja obręczy miednicznej wyprzedziły znacznie jakiekolwiek ważniejsze zmiany budowy czaszki czy wielkości mózgu Archaeopteryx. Około 150 lat temu Thomas Henry Huxley porównał Archaeopteryx i małego teropoda kompsognata. Obie skamieliny pochodziły z wapieni z Solnhofen w Bawarii. Uczony wykazał, że skamieniałości są bardzo podobne z wyjątkiem przednich kończyn i piór archeopteryksa. Huxley badał podstawowe powiązania pomiędzy ptakami i gadami, które połączył w zauropsydy. W pozostałej części szkieletu nie znalazł większych różnic. nornik łąkowy przez ostatnie 500.000 lat pterozaur Darwinopterus. Gatunek typowy D. modularis był pierwszym znanym pterozaurem posiadającym zarówno cechy długoogoniastego ramforychowca, jak pterodaktyla, która to grupa charakteryzowała się krótkim ogonem ewolucja koniowatych, w trakcie której główne zmiany zachodziły w różnym czasie, niejednocześnie. ewolucja ssaków, zwłaszcza w mezozoiku.
Przypisy Barnovsky A.D. 1993. Mosaic evolution at population level in Microtus pennsylvanicus. In Morphological changes in Quaternary mammals of North America. red. R.A. Martin & A.D. Barnovsky. Cambridge University Press. s. 24–59. Carroll R.L. 1997. Patterns and processes of vertebrate evolution. Cambridge University Press. , s. 408. Foster, Michael and Lankester, E. Ray (eds) 1898–1903. The scientific memoirs of Thomas Henry Huxley. 4 vols and supplement, Macmillan, London . Jay Gould, S. 1977. Ontogeny and phylogeny. Belknap Press of Harvard University Press. Maynard Smith, John 1993. The theory of evolution. Cambridge University Press. 3rd ed + new Introduction. pp285–290 . Jurmain, Robert. et al. 2008. Introduction to Physical Anthropology. Thompson Wadsworth. p479. Kemp T.S. 2005. The origin and evolution of mammals. Oxford University Press, Oxford. .
King R.C. Stansfield W.D. & Mulligan P.K. 2006. A dictionary of genetics. 7th ed, Oxford University Press. p286 .
Stanley S.M. 1979. Macroevolution: pattern and process. Freeman, San Francisco. p154 .
Kategoria:Ewolucja