Stara kaplica św. Maksymiliana w Niepokalanowie – jeden z pierwszych budynków, wzniesionych pod koniec 1927 r. na terenie powstającego klasztoru Niepokalanów. Zachowana do naszych czasów dwuczęściowa kaplica drewniana, w której przed wojną modlili się zakonnicy i okoliczna ludność, pełni od 2004 r. funkcję lokalnego sanktuarium pw. św. Maksymiliana Kolbego.

Budowa i pierwotne przeznaczenie Tzw. stara kaplica jest historycznie najstarszym zachowanym obiektem na terenie Niepokalanowa. Zbudowana jesienią 1927 r. jako jeden z trzech pierwszych budynków powstającego klasztoru, otrzymała tytuł Niepokalanego Poczęcia NMP. Przed kaplicą stanęła figurka Matki Bożej jako patronki miejsca – Niepokalanowa. Ówczesny biskup warszawski Aleksander Kakowski udzielił pozwolenia, by kaplica od początku służyła zarówno zakonnikom, jak też okolicznej ludności. 12 listopada 1927 r. o. Maksymilian Kolbe odprawił pierwszą Mszę św. w nie ukończonej jeszcze kaplicy. 8 grudnia 1927 r. w uroczystość Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny nowy klasztor poświęcił prowincjał o. Korneli Czupryk.

Kształt pierwotnej, drewnianej kaplicy przypominał odwróconą literę "L". Jej wymiary wynosiły: długość – 15 m (wraz z zakrystią), szerokość – 5,70 m, wysokość – 2,60 m. Na dwuspadowym dachu kaplicy umieszczono wieżyczkę na sygnaturkę, którą zwieńczono krzyżem. Wewnątrz zamontowano prowizoryczny ołtarz oraz konfesjonał z nieheblowanych desek. Już dwa lata później okazało się, że obiekt jest zbyt mały w stosunku do potrzeb. Liczba franciszkanów rosła, a ponieważ najbliższy kościół parafialny znajdował się w odległości 6 km, zaczynało brakować miejsca dla wszystkich ludzi przybywających na nabożeństwa.

Aby rozwiązać powstały problem, zdecydowano o powiększeniu istniejącej kaplicy. Nową część, nazwaną później dużą kaplicą, dobudowano od strony północnej. W Rycerzu Niepokalanej z lipca 1929 r. zamieszczono krótką informację na ten temat: Niepokalanów rozbudowuje się dalej. Kapliczka, znacznie większa, już na ukończeniu. Wewnątrz znalazło się miejsce dla dwóch bocznych ołtarzy (Matki Bożej i św. Franciszka). Od 1936 r., po wybudowaniu kaplicy dla zakonników na terenie klasztoru, dotychczasowy obiekt mógł efektywniej służyć okolicznym wiernym.

Po wojnie w nowej roli Podczas II wojny światowej miejscowy klasztor poniósł znaczne straty w ludziach i budynkach, natomiast drewniana kaplica ocalała. Po wybudowaniu w Niepokalanowie bazyliki (1948-54) zadecydowano o częściowej zmianie przeznaczenia starej kaplicy. W większej części budynku urządzono tzw. salę pamiątek, podzieloną na 6 sekcji: dzieciństwo i młodość Rajmunda-Maksymiliana, powstanie religijnego stowarzyszenia zwanego Rycerstwem Niepokalanej, działalność wydawniczo-misyjna w Krakowie, Grodnie, Niepokalanowie i Nagasaki, cierpienie i śmierć za drugiego człowieka w obozie koncentracyjnym, sława pośmiertna o. Maksymiliana, kanonizacja i kult franciszkanina-męczennika z Auschwitz.

thumb|240px|Widok na ołtarz główny kaplicy thumb|240px|Najstarsza część z 1927 r. Ponadto udostępniono do zwiedzania pierwszą celę zakonną, w której o. Maksymilian mieszkał w latach 1927-1930. To niewielkie pomieszczenie znajduje się między najstarszą częścią kaplicy a zakrystią, gdzie do dzisiaj przechowuje się stare, haftowane ornaty tzw. skrzypcowe, łaciński mszał oraz ampułki, używane do Mszy św. przez o. Maksymiliana.

Jako lokalne sanktuarium W latach 1996–1998 historyczny obiekt doczekał się kapitalnego remontu. Po przeprowadzeniu zabiegów konserwatorskich i przy zachowaniu oryginalnego wystroju wnętrza, kaplica została ponownie otwarta dla potrzeb wiernych. 7 grudnia 1997 r., w 70. rocznicę budowy, poświęcił ją na nowo kard. Józef Glemp. Od tej pory obiekt służył wiernym do niektórych nabożeństw, spotkań rekolekcyjnych oraz jako miejsce przeznaczone na modlitwę indywidualną dla pielgrzymów.

25 marca 2004 r. kard. Glemp wydał dekret, na mocy którego bazylika w Niepokalanowie oraz stara kaplica pw. św. Maksymiliana zostały podniesione do rangi sanktuarium. Jednocześnie kardynał wyznaczył trzy daty odpustów, przysługujących nowemu sanktuarium: 14 sierpnia, 15 sierpnia oraz 8 grudnia. Każdorazowy przełożony Niepokalanowa miał odtąd pełnić jednocześnie funkcję kustosza tego miejsca.

Przypisy

Materiały źródłowe Najstarszy budynek w klasztorze: kaplica-sanktuarium św. Maksymiliana w Niepokalanowie Claude R. Foster, Rycerz Maryi. Misja i męczeństwo św. Maksymiliana Marii Kolbego. Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 2007, . Niepokalanów prezentuje: Przedwojenna kaplica św. Maksymiliana (e-przewodnik) Miasto Niepokalanej s. 216-219, w: Rycerz Niepokalanej nr 7-8/2010, Niepokalanów, ISSN 0208-8878 Niepokalanów: sanktuarium, parafia, aktualności na stronie archidiecezji warszawskiej Niepokalanów. Przewodnik, red. o. Roman Soczewka OFMConv. Wydawnictwo Ojców Franciszkanów, Niepokalanów 2021 (wydanie VI uaktualnione), Katalog franciszkańskiej prowincji MB Niepokalanej w Polsce (Niepokalanów, s. 145-152). Wydawnictwo Michalineum, Marki 2000 U Niepokalanej w Niepokalanowie: reportaż z wizyty na terenie klasztoru

Kategoria:Drewniane kaplice w województwie mazowieckim Stara kaplica Kategoria:Świątynie pod wezwaniem św. Maksymiliana Kategoria:Obiekty sakralne w Paprotni (powiat sochaczewski) Kategoria:Kaplice w archidiecezji warszawskiej Kategoria:Budynki w Polsce oddane do użytku w 1927