Awans zawodowy nauczycieli – sformalizowany i określony w przepisach prawa proces podnoszenia kwalifikacji przez nauczycieli, służący ich rozwojowi osobowemu i poprawie jakości funkcjonowania zatrudniających ich placówek w systemie oświatyZob. D. Kurzyna-Chmiel, Podstawy prawne i organizacyjne oświaty. Prawo oświatowe w zarysie, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 169 .. Wprowadzony został dnia 18 lutego 2000 roku Ustawą o zmianie Karty Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw. Podmiotem awansu może być wyłącznie nauczyciel zatrudniony w jednostkach organizacyjnych określonych w Prawie oświatowym.
Podstawa prawna Art. 9a-9i ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela () rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia 6 września 2022 r. w sprawie uzyskiwania stopni awansu zawodowego przez nauczycieli ()
Stopnie awansu Zgodnie z art. 9a ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela od 1 września 2022 r. funkcjonują dwa stopnie awansu zawodowego nauczyciel: nauczyciel mianowany nauczyciel dyplomowany
Nauczyciel nieposiadający stopnia awansu zawodowego zwany jest nauczycielem początkującymArt. 9a ust. 2 Karty Nauczyciela..
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw () zniosła stopnie nauczyciela stażysty i kontraktowego. Elementem awansu zawodowego nauczycieli jest także uzyskiwanie tytułu honorowego profesora oświaty.
Główne elementy postępowania w przedmiocie uzyskania awansu zawodowego Uzyskanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego wymaga odbycia przygotowania do zawodu nauczyciela, zakończonego zdaniem egzaminu przed komisją egzaminacyjnąart. 9b ust. 1 Karty Nauczyciela. Stopień nauczyciela dyplomowanego wymaga przepracowania w szkole odpowiedniego okresu i uzyskania akceptacji komisji kwalifikacyjnejart. 9b ust. 1a Karty Nauczyciela. Stopień awansu zawodowego jest nadawany w drodze decyzji administracyjnejart. 9b ust 4 Karty Nauczyciela.
Karta Nauczyciela przewiduje szczególny tryb uzyskiwania stopni awansu zawodowego nauczyciela dla: nauczycieli akademickich posiadających określony w ustawie (art. 9ca ust. 4) minimalny staż pracy, nauczycieli posiadających stopień naukowy oraz nauczycieli, którzy przed nawiązaniem stosunku pracy w szkole w Rzeczypospolitej Polskiej prowadził zajęcia w szkole za granicą (art. 9ca ust. 2 i 7).
Okres wymagany do uzyskania stopnia awansu zawodowego nauczyciel początkujący musi odbyć przygotowanie do zawodu nauczyciela w wymiarze 3 lat i 9 miesięcyart. 9ca ust. 2 Karty Nauczyciela; Okres ten może być skrócony do 2 lat i 9 miesięcy. nauczyciel mianowany może złożyć wniosek o podjęcie postępowania kwalifikacyjnego na stopień nauczyciela dyplomowanego po przepracowaniu w szkole co najmniej 5 lat i 9 miesięcy od dnia nadania stopnia nauczyciela mianowanegoArt. 9ca ust. 7 Karty Nauczyciela.
Ustawa z dnia 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy - Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw () określa szereg przepisów przejściowych, m.in. dla dotychczasowych nauczycieli kontraktowychart. 10 i art. 12 ustawy z 5 sierpnia 2022 r. o zmianie ustawy Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 1730).
Mentor Nauczyciel początkujący posiada wyznaczonego przez dyrektora szkoły mentoraart. 9ca ust. 11 Karty Nauczyciela. Zadaniem mentora jest między innymi wspieranie na bieżąco nauczyciela w procesie wdrażania do pracy w zawodzie, udzielanie nauczycielowi pomocy w doborze właściwych form doskonalenia zawodowego, dzielenie się z nauczycielem wiedzą i doświadczeniem w zakresie niezbędnym do efektywnej realizacji obowiązków nauczycielaart. 9ca ust. 12 Karty Nauczyciela.
Komisje kwalifikacyjne i egzaminacyjne W procesie nadawania stopni awansu zawodowego nauczycieli uczestniczą komisje kwalifikacyjne i egzaminacyjne. Pełnią one funkcję pomocniczą i nie są organami władnymi do wydawania decyzji administracyjnych w przedmiocie nadania stopnia awansu zawodowegoArt. 9g ust. 1-9 Karty Nauczyciela.. Dla nauczyciela początkującego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela mianowanego – komisja egzaminacyjna w składzie: przedstawiciel organu prowadzącego szkołę, jako jej przewodniczący; przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny; dyrektor szkoły; dwaj eksperci z listy ekspertów ustalonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Dla nauczyciela mianowanego ubiegającego się o awans na stopień nauczyciela dyplomowanego – komisja kwalifikacyjna w składzie: przedstawiciel organu sprawującego nadzór pedagogiczny, jako jej przewodniczący; dyrektor szkoły, z wyjątkiem przypadku gdy o awans ubiega się dyrektor szkoły; dwaj eksperci z listy ekspertów ustalonej przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowaniaArt. 9g ust. 2-3 Karty Nauczyciela..
Eksperci awansu zawodowego Członkami komisji kwalifikacyjnych i egzaminacyjnych do spraw awansu zawodowego nauczycieli są eksperci awansu zawodowego powoływani na podstawie art. 9g Karty NauczycielaArt. 9g ust. 11-12 Karty Nauczyciela..
Organy właściwe do nadawania stopni awansu zawodowego nauczycielowi początkującemu i nauczycielowi kontraktowemu stopień nauczyciela mianowanego nadaje organ prowadzący szkołę; nauczycielowi mianowanemu stopień nauczyciela dyplomowanego nadaje organ sprawujący nadzór pedagogiczny; stopień nauczyciela dyplomowanego nauczycielom mianowanym zatrudnionym w kuratoriach oświaty oraz nauczycielom, o których mowa w art. 9ca ust. 10 Karty Nauczyciela stopień nadaje właściwy ministerArt. 9b ust. 4 Karty Nauczyciela..
Organy odwoławcze Organami rozpatrującymi odwołania od decyzji organów właściwych w sprawach awansu zawodowego nauczycieli są: w stosunku do organu prowadzącego szkołę - organ sprawujący nadzór pedagogiczny, a w przypadku nauczycieli placówek doskonalenia nauczycieli, z wyjątkiem placówek doskonalenia nauczycieli, o których mowa w art. 8 ust. 5 pkt 1 lit. b, ust. 6, ust. 7 pkt 2 i ust. 14 ustawy - Prawo oświatowe - kurator oświaty; w stosunku do decyzji organu sprawującego nadzór pedagogiczny – właściwy minister; w stosunku do kuratora oświaty - minister właściwy do spraw oświaty i wychowaniaArt. 9b ust. 7 Karty Nauczyciela..
Charakter prawny i forma aktu nadania stopnia awansu zawodowego Awans zawodowy nauczyciela jest dokonywany decyzją administracyjną.
Akt nadania stopnia awansu zawodowego musi w szczególności zawierać: oznaczenie organu nadającego stopień awansu zawodowego nauczyciela; datę wydania; oznaczenie komisji egzaminacyjnej albo komisji kwalifikacyjnej; datę wydania zaświadczenia o zdaniu egzaminu przed komisją egzaminacyjną albo zaświadczenia o uzyskaniu akceptacji komisji kwalifikacyjnej; nadany stopień awansu zawodowego; informację o poziomie wykształcenia nauczycielaArt. 9b ust. 5 Karty Nauczyciela..
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne (strona archiwalna) Awans zawodowy nauczycieli - praktyczne poradniki dla nauczyciela stażysty oraz dla kandydatów na nauczyciela kontraktowego, mianowanego i dyplomowanego - www.awans.net (dostęp 16-08-2018) Ile trwa awans na stopień nauczyciela dyplomowanego - www.portaloswiatowy.pl (dostęp 10-10-2025) Skrócenie okresu przygotowania do zawodu nauczyciela – warunki, terminy i wzory dokumentów - www.portaloswiatowy.pl (dostęp z 10-10-2025)
Kategoria:Oświata w Polsce