thumb|Maciej Korwin – legendarny Król Matjaž
Król Matjaž (Kralj Matjaž) – bohater słowiańskich opowieści ludowych. Pierwsze opowieści o tym nim powstały na Węgrzech, lecz jest również bohaterem opowieści chorwackich, serbskich, słoweńskich, ukraińskich, słowackich, czeskich, rosyjskich oraz niemieckich. Postać literacka sięga na przedchrześcijańskich tradycjach Karantanii i na przestrzeni wieków była stopniowo łączona z prawdziwym królem węgierskim, Maciejem Korwinem, który żył w drugiej połowie XV wieku. Bohater podań został również powiązany z walką z Turkami, w tym z przywódcą armii chłopskiej w () w lipcu 1478 r. (). Znanych jest wiele ludowych wierszy i opowieści o królu Matjažu, przedstawianym głównie jako sprawiedliwy władca, obrońca swego ludu i zwiastun złotego wieku dobrobytu. Przypuszcza się, że legenda ta stała się podstawą imienia Matiji Gubeca, przywódcy powstania chłopskiego z 1573 roku, w rzeczywistości nazywającego się Ambrož Gubec.
Legenda o dobrym władcy Pierwsze wzmianki o Królu Matjažu pochodzą z 1596 roku od friulskiego historyka . Zanotował on, że mieszkańcy Tolmina śpiewają wojenne hymny o Matje Korvinie. Król Matija Korvin zasłynął tym, że był bardzo pomocnym władcą, za jego panowania zaczęto wykuwać złote monety i w jego królestwie nastały bardzo dobre czasy. Ten dobrobyt rozwścieczył okolicznych władców i postanowili zjednoczyć się przeciwko Matjažowi. Władca wraz ze swoimi żołnierzami skrył się w jaskini Peca, która sama się przed nimi otworzyła i ich skryła. We wnętrzu król zasnął przy kamiennym stola, a dopiero kiedy jego broda dziewięć razu owinęła się wokół niego, obudził się. W Karyntii panowały dalej dobre czasy, a władca wraz ze swoim wojskiem pokonał wszystkich wrogów.
Legenda w Słowenii Słoweńska tradycja kultywowania Króla Matjaža trwała aż do XVI wieku. Pieśni, hymny, bajki oraz ballady z tamtego okresu są bardzo podobne dla tych z innych terytoriów, lecz posiadają kilka niezbyt ważnych różnic. Słoweńscy znawcy kojarzą również postać króla Matjaža z konfliktem między nim a papieżem Grzegorzem IX oraz niemieckim cesarzem Fryderykiem II.
Dzieła na temat legendy Króla Matjaža M. Malovrh, Kralj Matjaž, Narodna tiskarna, Ljubljana, 1904 F. Levec, Anton Knezova knjižnica, Slovenska Matica, Ljubljana, 1905 I. Cankar, Gospa Judit / Križ na gori / Potepuh marko in kralj Matjaž, Nova založba, Ljubljana, 1928 , Slovenske pripovedke o kralju Matjažu, SAZU, Ljubljana 1951 K. Brenk, Križ kraž kralj Matjaž, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1964 K. Brenk, Babica pripoveduje, Slovenske ljudske pravljice, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1967 I. Cankar, Zbrano delo, Državna založba Slovenije, Ljubljana, 1967-1976 , Grad kralja Matjaža, Prešernova družba, Ljubljana, 1988 , Kralj Matjaž, Littera, Ljubljana, 1996 G. Gaál, Madžarske pravljice o kralju Matjažu, Onej, Murska Sobota, 1999 , Zlato kralja Matjaža, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1999 D. Š. Novosel, Kralj Matjaž in sol, Slovenska knjiga, Ljubljana, 2003 M. Klopčič, Kralj Matjaž reši svojo nevesto, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1951 K. Kovič, Zlata ladja, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1969 O. Župančič, Kanglica, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1969 B. Novak, Pesem o kralju Matjažu, Cankarjeva založba, 2007 M. Sernec Podgorelec, Kralj Matjaž, samozaložba, Celje, 1921 D. Lavrenčič, Deca išče kralja Matjaža, »Tabor«, Ljubljana, 1993 N. Kuret, Kralj Matjaž in Alenčica, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1960 F. Kozak, Kralj Matjaž, Državna založba Slovenije, Ljubljana, 1978 Ž. Petan, Obtoženi volk / Kralj Matjaž in Alenčica / Petelin se sestavi, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1978 L. Suhodolčan, Norčije v gledališču, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1979 V. Pevcin, Križ, kraž, kralj Matjaž in še kaj, samozaložba, Štore, 1980 , Čudežni kamen / Kralj Matjaž, kako se imaš? / Če zmaj požre mamo / Hiša, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1981 D. Zajc, Kralj Matjaž in Alenčica, Radiotelevizija, Ljubljana 1979 E. Zagoričnik, Nezgoda o kralju Matjažu, Radio Slovenija, 1992 E. Fritz, Papagaj Kralja Matjaža, Radio Slovenija, Ljubljana, 1999
Przypisy
Bibliografia Boža Krakar-Vogel, Darinka Ambrož, Vinko Cuderman Branja 2
Kategoria:Legendarni władcy