mały|Jan Matejko – autor pocztu Poczet królów i książąt polskich (także Poczet królów Jana Matejki, Poczet Matejki) – cykl rysunków autorstwa Jana Matejki z lat 1890 – 1892, przedstawiający 44 królów i książąt polskich, w tym cztery księżne i królowe (Dobrawę Przemyślidkę, Rychezę Lotaryńską, Jadwigę Andegaweńską i Annę Jagiellonkę).
Historia
Poczet autorstwa Jana Matejki był kolejnym chronologicznie namalowanym pocztem królów polskich. Wcześniej dzieła o tej tematyce stworzyli także inni malarze: w latach 1768 – 1771 Marcello Bacciarelli, a później także Aleksander Lesser oraz Ksawery Pillati.
Artysta początkowo rozważał stworzenie ilustrowanej historii Polski, ale zdecydował się na wariant łatwiejszy, ograniczony do życiorysów królów i książąt polskich, które napisał Stanisław Smolka. Pierwsza edycja cyklu została wydana przez księgarza i drukarza z Wiednia Maurycego Perlesa.
W 1916 roku rysunki autorstwa Jana Matejki od wydawcy odkupił znany kolekcjoner dzieł sztuki i filantrop Bolesław Orzechowicz, i podobnie jak inne swoje zbiory, podarował je Muzeum Narodowemu we Lwowie. Po II wojnie światowej, wraz z innymi zbiorami lwowskimi, przekazane zostały Muzeum Narodowemu we Wrocławiu. Tam znajdują się obecnie, ale prezentowane są tylko okresowo, co kilka lat ze względu na fakt, że jako wykonane ołówkiem na papierze są podatne na zniszczenie i szkodzi im światło.
Opis Wizerunki Jan Matejko wykonał czarno–białe, stosując swobodny rysunek wykonany przy użyciu ołówka i umiejętnie wykorzystując ziarnistość tworzywa (papieru). Nosił się z zamiarem wykonania wersji barwnej Pocztu, czego jednak nie zrealizował. Wersję taką stworzyli po jego śmierci jego uczniowie – Leonard Stroynowski i Zygmunt Papieski. Sylwetkom władców twórca nadał sugestywne cechy charakterologiczne stanowiące o ich rozpoznawalności dla potomnych. W wykonanych przedstawieniach dodatkowo zawarł bogatą symbolikę w sztafażu, rekwizytach, atrybutach, szczegółach ubioru i wyglądzie poszczególnych postaci, co w pełni zostało odczytane dopiero współcześniePor. Szymon Kobyliński, dz. cyt. w bibliografii..
W 1961 roku rysunki autorstwa Jana Matejki ukazały się po raz pierwszy jako album w wersji kolorowej. Pokolorował je Adam Stalony-Dobrzański przy współpracy Nikodema Pułki i Jerzego Skąpskiego.
Według Marii Szypowskiej jest to najpopularniejsze dzieło autorstwa Jana Matejki, reprodukowane w milionach egzemplarzyMaria Szypowska: Jan Matejko wszystkim znany. Fundacja Artibus-Wurlitzer/Wyd. Domu Słowa Polskiego, s. 357–359.. Szymon Kobyliński wyraził pogląd mówiący o tym, że we wcześniejszym portretowaniu władców ani Marcello Bacciarelli, ani Aleksander Lesser nie zapanowali tak nad wyobraźnią rodaków, jak Jan Matejko, gdy stworzył własną – i odtąd ogólnonarodową – wizję ilustrowanego zbioru władców PolskiSz. Kobyliński: Tajemnice „Pocztu” Matejki, wstęp..
Galeria rysunków autorstwa Jana Matejki Rysunek autorstwa Jana MatejkiWersja kolorowa autorstwa Leonarda Stroynowskiegoi Zygmunta PapieskiegoOsobacenter|150pxcenter|150pxMieszko Icenter|150pxDobrawa Przemyślidkacenter|150pxcenter|150pxBolesław I Chrobrycenter|150pxcenter|150pxMieszko II Lambertcenter|150pxRycheza Lotaryńskacenter|150pxcenter|150pxKazimierz I Odnowicielcenter|150pxcenter|150pxBolesław II Szczodrycenter|150pxcenter|150pxWładysław I Hermancenter|150pxcenter|150pxBolesław III Krzywoustycenter|150pxcenter|150pxWładysław II Wygnanieccenter|150pxcenter|150pxBolesław IV Kędzierzawycenter|150pxcenter|150pxMieszko III Starycenter|150pxcenter|150pxKazimierz II Sprawiedliwycenter|150pxcenter|150pxLeszek Białycenter|150pxcenter|150pxWładysław III Laskonogicenter|150pxKonrad I mazowieckicenter|150pxcenter|150pxHenryk I Brodatycenter|150pxcenter|150pxBolesław V Wstydliwycenter|150pxcenter|150pxLeszek Czarnycenter|150pxcenter|150pxPrzemysł IIcenter|150pxcenter|150pxWacław IIcenter|150pxcenter|150pxWładysław I Łokietekcenter|150pxcenter|150pxKazimierz III Wielkicenter|150pxcenter|150pxLudwik Węgierskicenter|150pxcenter|150pxJadwiga Andegaweńskacenter|150pxcenter|150pxWładysław II Jagiełłocenter|150pxcenter|150pxWładysław III Warneńczykcenter|150pxcenter|150pxKazimierz IV Jagiellończykcenter|150pxcenter|150pxJan I Olbrachtcenter|150pxcenter|150pxAleksander Jagiellończykcenter|150pxcenter|150pxZygmunt I Starycenter|150pxcenter|150pxZygmunt II Augustcenter|150pxcenter|150pxHenryk III Walezycenter|150pxAnna Jagiellonkacenter|150pxcenter|150pxStefan Batorycenter|150pxcenter|150pxZygmunt III Wazacenter|150pxcenter|150pxWładysław IV Wazacenter|150pxcenter|150pxJan II Kazimierz Wazacenter|150pxcenter|150pxMichał Korybut Wiśniowieckicenter|150pxcenter|150pxJan III Sobieskicenter|150pxcenter|150pxAugust II Mocnycenter|150pxcenter|150pxStanisław Leszczyńskicenter|150pxcenter|150pxAugust III Sascenter|150pxcenter|150pxStanisław August Poniatowski
Zobacz też Dzieje cywilizacji w Polsce Nowy poczet władców Polski Poczet królów polskich (Bacciarelli) Poczet królów i książąt polskich (seria monet)
Przypisy
Bibliografia Szymon Kobyliński: Tajemnice „Pocztu” Matejki. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. .
Linki zewnętrzne
Poczet królów i książąt polskich, Pinakoteka POCZET KRÓLÓW I KSIĄŻĄT POLSKICH JANA MATEJKI, Piotr Łukaszewicz
Kategoria:Portrety królów i książąt polskich Kategoria:Postacie historyczne na obrazach Kategoria:Portrety autorstwa Jana Matejki