Światowa Stolica Książki – tytuł przyznawany co roku przez UNESCO jako wyróżnienie dla najlepszego przygotowanego przez dane miasto programu promującego książki i czytelnictwo.
Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich, od którego wywodzi się Światowa Stolica Książki, jest obchodzony co roku od 23 kwietnia 1995, a od roku 2001 oficjalnie wyznacza pierwszy dzień kadencji danego miasta jako Światowej Stolicy Książki.
O tytule W związku z sukcesem Światowego Dnia Książki i Praw Autorskich, UNESCO postanowiło stworzyć tytuł Światowej Stolicy Książki, który jako pierwsze miasto otrzymał Madryt.
Do komisji przyznającej tytuł Światowej Stolicy Książki UNESCO zaprosiło przedstawicieli z Międzynarodowego Stowarzyszenia Wydawców, Międzynarodowej Federacji Stowarzyszeń i Instytucji Bibliotekarskich oraz Międzynarodowej Federacji Sprzedawców Książek. Uwzględnienie tych instytucji zapewnia, że wszystkie trzy największe grupy w branży księgarskiej mają wpływ na wybór Światowej Stolicy Książki.
Oprócz programu Światowej Stolicy Książki, UNESCO organizuje również inne inicjatywy promujące literaturę takie jak Miasto Literatury, które działa w ramach Sieci Kreatywnych Miast UNESCO.
Kryteria przyznania tytułu Komisja oczekuje, że programy miast kandydujących, promujące książki i czytelnictwo, posiadać będą wsparcie prezydenta miasta. Pozostałe kryteria, na które zwraca uwagę komisja to m.in.Kryteria Przyznania Tytułu:
zaangażowanie na poziomie miejskim, regionalnym, krajowym i międzynarodowym, w tym zaangażowanie organizacji branżowych i pozarządowych, a także przewidywany wpływ przygotowanego programu; przedłożenie programu działań stworzonego specjalnie na potrzeby projektu Światowa Stolica Książki, który zostanie wdrożony w roku, gdy miasto będzie posiadało ten tytuł, wraz z przewidywanymi długofalowymi korzyściami dla zaangażowanych partnerów i całego społeczeństwa; zarys przewidywanych wydatków wraz z zakładanymi strategiami pozyskania środków; ilość i jakość jednorazowych i cyklicznych aktywności organizowanych przez miasto-kandydata we współpracy z krajowymi, regionalnymi i międzynarodowymi organizacjami reprezentującymi pisarzy, wydawców, księgarzy i bibliotekarzy, tak by zapewnić reprezentację i udział przedstawicieli wszystkich przemysłów związanych z książką, a także środowiska pisarzy i naukowców; ilość i jakość innych wartych uwagi projektów, których celem jest promocja i wspieranie książki i czytelnictwa; zgodność z zasadami wolności słowa, wolności publikacji i dystrybucji informacji, na podstawie zapisów Konstytucji UNESCO, a także artykułu 19 i 27 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i umowy florenckiej o liberalizacji rynku dóbr o charakterze kulturalnym.
Światowe Stolice Książki Lista miast które otrzymały tytuł Światowej Stolicy Książki: RokMiastoPaństwo2001MadrytHiszpania2002AleksandriaEgipt2003Nowe DelhiIndie2004AntwerpiaIFLA Antwerpia Światową Stolicą Książki 2004Belgia2005MontrealOgłoszenie Montrealu Światową Stolicą Książki 2005Kanada2006 TurynOgłoszenie Turynu Światową Stolicą Książki 2006Włochy2007BogotaOgłoszenie Bogoty Światową Stolicą Książki 2007Kolumbia2008AmsterdamOgłoszenie Amsterdamu Światową Stolicą Książki 2008Holandia2009BejrutOgłoszenie Bejrutu Światową Stolicą Książki 2009Liban2010LublanaOgłoszenie Lublany Światową Stolicą Książki 2010Słowenia2011Buenos AiresOgłoszenie Buenos Aires Światową Stolicą Książki 2011Argentyna2012ErywańOgłoszenie Erywania Światową Stolicą Książki 2012Armenia2013BangkokOgłoszenie Bangkoku Światową Stolicą Książki 2013Tajlandia2014Port HarcourtOgłoszenie Portu Harcourt Światową Stolicą Książki 2014Nigeria2015InczonOgłoszenie Incheon Światową Stolicą Książki 2015Korea Południowa2016WrocławOgłoszenie Wrocławia Światową Stolicą Książki 2016Polska2017KonakryOgłoszenie Konakry Światową Stolicą Książki 2017Gwinea2018AtenyOgłoszenie Ateny Światową Stolicą Książki 2018Grecja2019SzardżaOgłoszenie Szardża Światową Stolicą Książki 2019Zjednoczone Emiraty Arabskie2020Kuala LumpurOgłoszenie Kuala Lumpur Światową Stolicą Książki 2020Malezja2021TbilisiOgłoszenie Tbilisi Światową Stolicą Książki 2021Gruzja2022GuadalajaraOgłoszenie Guadalajary Światową Stolicą Książki 2022Meksyk2023AkraOgłoszenie Akry Światową Stolicą Książki 2023Ghana2024StrasburgOgłoszenie Strasburgu Światową Stolicą Książki 2024Francja2025Rio de JanerioBrazylia
Wrocław Światową Stolicą Książki 24 czerwca 2014, podczas spotkania w Paryżu, komisja UNESCO zdecydowała, że tytuł Światowej Stolicy Książki w roku 2016 nosić będzie Wrocław. Komisja, na czele z Iriną Bokovą, wybrała Wrocław ze względu na złożony przez miasto program promocji czytelnictwa, który zakłada pracę na poziomie lokalnym, regionalnym jak i międzynarodowym. Wrocław jest pierwszym miastem w Polsce, które uzyskało ten tytuł UNESCO.
Kadencja Wrocławia jako Światowej Stolicy Książki rozpoczęła się 23 kwietnia 2016 roku i trwała dokładnie rok. Hymnem wydarzenia był wiersz Tadeusza Różewicza pt. Włosek poety. W tym samym czasie miasto pełniło również rolę Europejskiej Stolicy Kultury 2016.
Pozostali kandydaci którzy ubiegali się o tytuł Światowej Stolicy Książki to Brasilia w Brazylii, Montilla w Hiszpanii oraz Szardża w Zjednoczonych Emiratach ArabskichWorld Book Capital 2016 Decision of the Selection Committee Letter.
Przypisy
Linki zewnętrzne UNESCO: World Book Capital City Network of Creative Cities
Beirut World Book Capital 2009: Official web site
Erywań World Book Capital 2012: Official web site
Port Harcourt World Book Capital 2014: Official web site
Wrocław World Book Capital 2016: Official web site Konakry World Book Capital 2017: Official web site
Kategoria:UNESCO