August Mroczkowski (ur. 3 sierpnia 1845 w Zatwarnicy, zm. 29 stycznia 1920 w Sanoku) – powstaniec styczniowy, nauczyciel, ziemianin.

Życiorys Urodził się 3 sierpnia 1845 w Zatwarnicy Biogram Augusta Mroczkowskiego autorstwa Józefa Białyni Chołodeckiego został wykorzystany jako identyczny w publikacjach: oraz Tu podano miejsce urodzenia: Brzeżany. . Jako student przystąpił do powstania styczniowego w 1863. Służąc jako szeregowiec karabinierów w oddziale ochotników Franciszka Ksawerego Horodyńskiego brał udział w wyprawie na Radziwiłłów (zakończonej niepowodzeniem 2 lipca 1863). Jesienią znalazł się w partii pułkownika Wojciecha Komorowskiego i wraz z wyprawą 31 października 1863 przybył do wsi Żdżary nad Bugiem, pełnią wtedy funkcję tytularnego trębacza i hejnalisty (przyznanej mu w związku z wcześniejszej grze na trąbce w orkiestrze gimnazjalnej). Nocą na 1 listopada wyruszył z powstańcami w dalszą drogę na Poryck. Ugrupowanie składało się z oddziałów IV, VI i VII, a on służył w 1 kompanii 1 plutonu karabinierów w IV oddziale. Wraz z powstańcami w południe tego dnia wkroczył do Porycka, po czym wraz ze swoją kompanią zajął pozycje w rowach przy szosie biegnącej równolegle do frontu nieprzyjaciela uczestnicząc w walce z nacierającymi siłami wroga. Wieczorem pełnił jeszcze służbę na widecie, a około północy opuścił z powstańcami Poryck w myśl decyzji dowódcy Komorowskiego. Potem wraz z towarzyszami został wyparty pościgiem rosyjskim na obszar Galicji, po czym w gronie powstańców odstawiony przez wojska austriackie do Sokala. W trakcie powstania był ranny (miał przebity bok bagnetem).

W 1871 uzyskał absolutorium na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego„Studia Historyczne”, Tom 22, 1979, s. 207.Ryszarda Czepulis-Rastenis: Inteligencja polska XIX i XX wieku. Studia, Tom 2. Warszawa 1981, s. 102, 104.. Podjął pracę w zawodzie nauczyciela 24 września 1873. Od tego czasu w charakterze zastępcy nauczyciela pracował w C. K. Miejskim Wyższym Gimnazjum w Jaśle, gdzie uczył przyrody. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 11 września 1876 w charakterze zastępcy nauczyciela został przeniesiony z Jasła do C. K. Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W szkole uczył języka polskiego, matematyki, historii naturalnej, kaligrafii, nauk przyrodniczych••••••. Egzamin nauczycielski złożył 5 czerwca 1882.

Rozporządzeniem z 31 lipca 1883 C. K. Ministra Wyznań i Oświecenia został przeniesiony ze stanowiska zastępcy nauczyciela w C. K. Gimnazjum św. Jacka w Krakowie do C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie został mianowany nauczycielem rzeczywistym 22 sierpnia 1883. Reskryptem Wysokiego C. K. Prezydium Rady Szkolnej Krajowej z 10 września 1886 został zatwierdzony na stałe w zawodzie nauczycielskim i mianowany c. k. profesorem. Jako profesor sanockiego gimnazjum wykładał historię naturalną, matematykę, język polski••••••••••••••••••••••••••••Alojzy Zielecki, Społeczeństwo Sanoka u progu XX wieku. Życie kulturalne. W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 462.. Nadzorował oddział filialny sanockiego gimnazjum od 22 listopada 1902 do 28 grudnia 1908. W roku szkolnym 1909/1910 przebywał na urlopie. Ponadto nauczał historii w Instytucie Wyższym Naukowo-Wychowawczym przygotowującym dziewczęta do zawodu nauczycielskiego oraz języka polskiego i stylistyki w Szkole Przemysłowej Uzupełniającej w Sanoku, powołanej w 1893. Otrzymał VIII rangę służbową 1 października 1899, następnie VII rangę 13 października 1903. W sprawozdaniach szkolnych sanockiego gimnazjum w latach 1907 i 1908 ukazały się jego publikacje na temat higrometrów. W zawodzie nauczyciela pracował przez prawie 40 lat. Reskryptem C. K. Rady Szkolnej Krajowej z 18 marca 1911 został przeniesiony w stały stan spoczynku. Postanowieniem cesarza Franciszka Józefa I z 26 grudnia 1915 otrzymał tytuł c. k. radcy szkolnego wraz z uwolnieniem od taksy. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 10 października 1919 upoważniła do zajęcia w zakładzie (sanockiego gimnazjum) emerytowanego profesora Mroczkowskiego.

Był członkiem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych we Lwowie. 17 listopada 1894 został wybrany zastępcą członka wydziału na rok 1895 koła jasielsko-sanockiego TNSW z siedzibą w Sanoku, z zastępstwem w Sanoku, był zastępcą przewodniczącego koła jasielsko-krośnieńsko-sanockiego, aktywistą koła sanockiego, w 1910 był jego przewodniczącym. Był członkiem sanockiego gniazda Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” od 1 stycznia 1899 i działał w jego strukturach, od 1908 pełnił funkcję zastępcy członków sądu honorowego, a od 1911 był sędzią w sądzie honorowym. Jego nazwisko zostało umieszczone w drzewcu sztandaru TG Sokół w Sanoku, na jednym z 125 gwoździ upamiętniających członków. Był działaczem Towarzystwa Upiększania Miasta Sanoka, w którym był członkiem komisji rewizyjnej od 18 marca 1905, wydziałowym, zastępcą prezesa (1910, 1911, 1912). W lipcu 1912 uczestniczył w Zjeździe Związku Towarzystw Upiększania Kraju. Był członkiem zwyczajnym Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego•••. Zasiadł w radzie nadzorczej Towarzystwa Kasy Zaliczkowej w Sanoku. 20 lipca 1904 został wybrany członkiem rady nadzorczej Powiatowego Towarzystwa Zaliczkowego w Sanoku. W 1904, 1905 był wybierany członkiem wydziału „Towarzystwa Bursy”, sprawującego pieczę nad Bursą Jubileuszową im. Cesarza Franciszka Józefa w Sanoku. 27 października 1905 został wybrany ponownie przewodniczącym wydziału Towarzystwa Pomocy Naukowej w Sanoku.

Posiadał gospodarstwo rolne z dworem w Krajowicach. Do końca życia przez 44 lata był żonaty z Michaliną z domu Łuszczyńską (zm. 1936)Indeks do ksiąg zmarłych od roku 1914, lit. M, rok 1936.. Jego córką była Zofia, która została żoną duchownego greckokatolickiego Antoniego Jaksy Kłaczyńskiego.

thumb|240px|Nagrobek Augusta Mroczkowskiego w Sanoku August Mroczkowski zmarł 29 stycznia 1920 w Sanoku na zapalenie płuc. 31 stycznia 1920 został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku po pogrzebie pod przewodnictwem sanockiego proboszcza ks. Franciszka Salezego Matwijkiewicza. Opiekę nad nagrobkiem Augusta Mroczkowskiego podjęli harcerze z Hufca Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego.

Wspomnienia powstańcze Augusta Mroczkowskiego (podpisane inicjałami „A. M.”) opisujące wyprawę na Poryck, walki tamże i odwrót, zostały wydrukowane na łamach „Tygodnika Ziemi Sanockiej” wiosną 1912••••. O osobie Augusta Mroczkowskiego, w tym w kontekście udziału w powstaniu styczniowym, oraz nauki w sanockim gimnazjum wspominali w 1958 wychowankowie tego zakładu: Józef Stachowicz, dr Jan Świerzowicz i prof. Karol Zaleski, Walerian Bętkowski, Franciszek Bielak.

Publikacje O higrometrach i sposobie ich użycia (1907) O higrometrach i sposobie ich użycia (dokończenie) (1908)

Odznaczenia austro-węgierskie Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych

Uwagi

Przypisy

Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Macierzy Szkolnej dla Księstwa Cieszyńskiego Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych Kategoria:Galicyjscy nauczyciele Kategoria:Ludzie związani z Jasłem Kategoria:Nauczyciele związani z Krakowem Kategoria:Nauczyciele związani z Sanokiem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników (powstanie styczniowe) Kategoria:Polscy nauczyciele historii Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Polscy nauczyciele kaligrafii Kategoria:Polscy nauczyciele matematyki Kategoria:Polscy nauczyciele przyrody Kategoria:Polscy ziemianie Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Poryckiem (1863) Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Radziwiłłowem Kategoria:Urodzeni w 1845 Kategoria:Zmarli w 1920