Teodor Śmiałowski pseud.: Szumny, Grom, Cichy (ur. 25 marca 1897Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej w Nowym Dworze, księga urodzeń, akt 1897/72 w Nowym Dworze Mazowieckim, zm. 25 lipca 1945 w Drohiczynie) – podporucznik czasu wojny Armii Krajowej i Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, dowódcą Ośrodka AK-AKO Drohiczyn i Siemiatycze Obwodu Bielsk Podlaski, po wojnie dowódca oddziału partyzanckiego, żołnierz wyklęty.
Życiorys Teodor Śmiałowski był członkiem POW w czasie I wojny światowej, walczył w wojnie polsko-bolszewickiej. W czasie II wojny światowej był żołnierzem ZWZ-AK. Był dowódcą Ośrodka AK-AKO Drohiczyn i Siemiatycze Obwodu Bielsk Podlaski. Po wojnie (w 1945 roku) był dowódcą silnego oddziału partyzanckiego (ponad 100 osób) ROAK w rejonie Drohiczyna i Siemiatycz. Z oddziałem tym wykonał wiele udanych akcji, m.in. kilkakrotnie rozbił grupy operacyjne UB-KBW i NKWD, uwalniając aresztowanych. Dowódcą pierwszego plutonu tego oddziału był Władysław Łukasiuk „Młot”, który został również prawdopodobnie zastępcą dowódcy oddziału. Najsłynniejszą akcją oddziału ppor. „Szumnego”, w której pluton „Młota” odegrał główną rolę, było uderzenie na kompanię 11 pułku KBW (w sile ponad 130 żołnierzy) stacjonującą w Siemiatyczach.
Teodor Śmiałowski poległ w starciu z oddziałami 1 Warszawskiej Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte 25 lipca 1945 roku. Dowódca tej brygady, radziecki pułkownik Malutin tak opisywał tę akcję:
Po śmierci ppor. „Szumnego” dowodzony przezeń oddział został 26 lipca 1945 roku rozformowany. „Młot” dołączył 1 sierpnia 1945 roku wraz ze swoim plutonem do 5 Brygady Wileńskiej, by później stać się dowódcą 6 Wileńskiej Brygady (WiN).
Miejsce pochówku Teodora Śmiałowskiego pozostaje nieznane.
Odznaczenia Krzyż Walecznych – dwukrotnie Postanowieniem prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 9 listopada 2007 roku „za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej” Teodor Śmiałowski został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, a przekazanie orderu rodzinie odbyło się 11 listopada tego samego roku w czasie uroczystości z okazji Narodowego Święta Niepodległości.
Upamiętnienie Na cmentarzu w Drohiczynie Fundacja „Pamiętamy” ufundowała i odsłoniła w 2005 roku pomnik poświęcony Teodorowi Śmiałowskiemu i jego podkomendnym. Na jego płycie wykuto napis: „PAMIĘCI BOHATERSKICH ŻOŁNIERZY OBWODU ARMII KRAJOWEJ BIELSK PODLASKI PPOR. TEODORA ŚMIAŁOWSKIEGO «SZUMNEGO», ZDZISŁAWA JABŁOŃSKIEGO «PIRATA», NN «JESIONA» i KAZIMIERZA NN, POLEGŁYCH 25 VII 1945 R. W WALCE Z KOMUNISTAMI ZA NIEPODLEGŁOŚĆ POLSKI, WIARĘ KATOLICKĄ I WOLNOŚĆ CZŁOWIEKA.
W miejscu śmierci Teodora Śmiałowskiego znajduje się upamiętnienie.
Życie rodzinne Teodor Śmiałowski był ojcem Bogdana Śmiałowskiego (zm. w 2007 roku) oraz wujem Klementyny Sołonowicz-Olbrychskiej, matki aktora Daniela Olbrychskiego.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Walki Zbrojnej Kategoria:Dowódcy oddziałów podziemia antykomunistycznego (1944–1956) Kategoria:Komendanci Ośrodków AK Kategoria:Ludzie urodzeni w Drohiczynie (Polska) Kategoria:Ludzie związani z Bielskiem Podlaskim Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Polskie ofiary represji stalinowskich Kategoria:Uczestnicy walk z funkcjonariuszami organów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w Polsce (1944–1956) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Obywatelskiej Kategoria:Żołnierze oddziałów podziemia antykomunistycznego polegli w walkach (1944–1956) Kategoria:Zmarli w 1945