thumb|240px Wzorzec pstry (Rhizocarpon petraeum (Wulfen) A. Massal. – gatunek grzybów z rodziny Rhizocarpaceae. Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do grupy porostów.

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Rhizocarpon, Rhizocarpaceae, incertae sedis, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1787 r. Franz Xaver von Wulfen nadając mu nazwę Lichen petraeus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1852 r. Abramo Bartolommeo Massalongo, przenosząc go do rodzaju Rhizocarpon.

Niektóre synonimy naukowe:

Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski.

Morfologia Plecha skorupiasta, cienka lub średnio gruba, złożona z kanciastych lub okrągłych areolek. Ma barwę biało-szarą. Na obrzeżu plechy brak odrębnych struktur. W licznych areolkach znajdują się częściowo zanurzone w plesze owocniki typu apotecjum, zwykle tworzące koncentryczne kręgi. Mają czarne, płaskie lub słabo wypukłe tarczki i cienki brzeżek. Powstają w nich wielokomórkowe, eliptyczne askospory o rozmiarach 20–50 × 13–24 μm z poprzecznymi przegrodami o średnicy 3 μm. Są bezbarwne lub jasnobrązowe.

Występowanie i siedlisko Występuje wyłącznie na półkuli północnej: głównie w górach na kontynentach Ameryki Północnej, Europy, Azji oraz na wyspach Islandia i Svalbard. W Polsce występuje głównie w Sudetach, Karpatach i w pasie wyżyn, na nizinach znany jest tylko z nielicznych stanowisk. Występuje na skałach, zarówno krzemianowych, jak i węglanowych, zarówno na podłożu kwaśnym, jak i zasadowym. Występuje nie tylko na naturalnym środowisku na skałach i kamieniach, ale także w konstrukcjach murowanych z kamieni.

Gatunki podobne Koncentryczny układ apotecjów jest dość charakterystyczny dla tego gatunku. Czasami jednak podobny może być też wzorzec białawy (Rhizocarpon umbilicatum), ten jednak występuje wyłącznie na wapieniach i ma mniejsze askospory. Podobny, w szarych odcieniach jest wzorzec ograniczony (Rhizocarpon reductum). Koncentrycznie ułożone apotecja i plechę o szarej barwie ma także kamusznik właściwy (Porpidia crustulata).

Przypisy

Kategoria:Wzorcowate Kategoria:Porosty Kategoria:Mykobiota Polski