thumb|Mapa lotu thumb|Wyrzutnia rakiet przeciwlotniczych typu Buk (egzemplarz z muzeum techniki wojskowej w Wierchniej Pyszmie) bliźniacza do tej, z której zestrzelono MH-17
Zestrzelenie lotu Malaysia Airlines 17 – zamach dokonany 17 lipca 2014 roku niedaleko wsi Hrabowe (w pobliżu miasta Torez) w obwodzie donieckim na Ukrainie, około 40 kilometrów od granicy z Rosją przez zestrzelenie samolotu pasażerskiego Malaysia Airlines Boeing 777 nr lotu MH17 kierowanym pociskiem rakietowym ziemia–powietrze Buk M1 z wyrzutni nr 332, należącej do 53. Rakietowej Brygady Przeciwlotniczej z Kurska sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej.
W wyniku zdarzenia śmierć poniosły wszystkie osoby znajdujące się na pokładzie samolotu – 283 pasażerów i 15 członków załogi.
Było to drugie tragiczne zdarzenie w ciągu pięciu miesięcy po zaginięciu lotu Malaysia Airlines 370 w marcu 2014 roku z udziałem samolotu Boeing 777-200ER należącego do malezyjskich linii lotniczych Malaysia Airlines.
Samolot Zestrzelony samolot to Boeing 777-200ER. Maszyna została wyprodukowana w 1997 roku i otrzymała numer seryjny 28411. Był to 84. ukończony egzemplarz Boeinga 777. Samolot odbył swój pierwszy lot 17 lipca 1997, a następnie został przekazany Malaysia Airlines 29 lipca 1997. Samolot otrzymał numer rejestracyjny 9M-MRD.
Dane jednostki: Typ: 777-2H6ERPierwszy lot: 17 lipca 1997Silniki: 2 x Rolls-Royce Trent 892Oznaczenie wariantu: 71BF42Numer rejestracyjny: 9M-MRDOznaczenie typu według ICAO B772Numer seryjny 28411
Przebieg lotu Samolot Malaysia Airlines wystartował z Amsterdamu 17 lipca 2014 o godz. 12:15 (kodowe oznaczenie lotu: MH-17) i miał wylądować w Kuala Lumpur następnego dnia o 6:10 rano czasu lokalnego. Maszyna przeleciała nad terytoriami czterech państw: Holandii, Niemiec, Polski i Ukrainy. Znajdując się na wysokości 10 tys. metrów nad terytorium Ukrainy, około 50 km przed wejściem w obszar powietrzny Rosji, samolot zaczął nagle opadać i o godz. 16:21 czasu miejscowego (13:21 UTC) znikł z radarów, a następnie spadł na ziemię na terytorium ukraińskim.
Pierwsze reakcje Po zestrzeleniu samolotu jego szczątki spadły w rejonie kontrolowanym przez separatystów, na obszarze objętym trwającą od kilku miesięcy wojną w Donbasie, w której biorą udział rosyjskie siły zbrojne. Przedstawiciele działających na tym terenie separatystów po początkowym poinformowaniu na profilu VK Igora Girkina o zestrzeleniu „ukraińskiego samolotu AN-26” z profilu Vk Igora Girkina, 17 lipca 2014., tego samego dnia usunęli wpis i zaprzeczyli, że zestrzelili jakikolwiek samolot na profilu Vk Igora Girkina, 17 lipca 2014., a winą obarczyli siły zbrojne Ukrainy. Przedstawiciele rządu ukraińskiego wskazali na działania separatystów – z opublikowanych przez Służbę Bezpieczeństwa Ukrainy rozmów separatystów wynikało, że zestrzelenie samolotu nastąpiło w wyniku akcji jednego z ich oddziałów. Na taką samą przyczynę wskazał również prezydent Stanów Zjednoczonych Barack Obama, który podczas swojego oficjalnego wystąpienia nazajutrz po zdarzeniu oświadczył, że z danych posiadanych przez wywiad USA wynika, iż MH17 strącony został rakietą ziemia-powietrze wystrzeloną z tej części terytorium Ukrainy, która opanowana jest przez separatystów. Światowe media pytały o możliwość wykorzystania do tej operacji rosyjskiego rakietowego systemu przeciwlotniczego ziemia–powietrze Buk (w sierpniu 2015 międzynarodowy zespół śledczy odnalazł szczątki pocisku systemu Buk potwierdzające te hipotezy), którego wyrzutnia dotarła na teren kontrolowany przez separatystów z Rosji kilka dni przed zestrzeleniem samolotu MH17.
Reakcje międzynarodowe Rosja – Rosja zwróciła się do Ukrainy o zgodę na pomoc w operacji na miejscu wypadku. Rosyjski minister ds. sytuacji nadzwyczajnych Władimir Puchkow wysłał oficjalny wniosek do władz Ukrainy o współpracę na miejscu rozbicia się samolotu. USA – prezydent Barack Obama nazwał katastrofę malezyjskiego samolotu pasażerskiego na Ukrainie „straszną tragedią” i zaoferował pomoc w ustaleniu przyczyn katastrofy. Francja – szef francuskiej dyplomacji Laurent Fabius i prezydent François Hollande żądają śledztwa w sprawie katastrofy, w której zdaniem francuskiego ministerstwa spraw zagranicznych zginęło 4 Francuzów. Holandia – premier Holandii Mark Rutte oświadczył, że jest „głęboko wstrząśnięty” z powodu katastrofy malezyjskiego samolotu. Zaoferował pomoc holenderskich ekspertów w wyjaśnieniu przyczyn katastrofy. Polska – prezydent Bronisław Komorowski po zorganizowanym przez siebie w Warszawie spotkaniu przywódców Litwy, Łotwy, Estonii, Czech, Słowacji, Węgier, Bułgarii i Rumunii, w czasie którego omawiano m.in. sytuację na Ukrainie wyraził opinię, że konflikt ukraińsko-rosyjski stanowi „najpoważniejsze wyzwanie dla bezpieczeństwa Europy od czasu zakończenia zimnej wojny”. Dodał, że „jego szczególnie dramatycznym wyrazem jest zestrzelenie samolotu pasażerskiego (malezyjskich linii lotniczych) i śmierć prawie 300 osób, obywateli wielu krajów.”
Pasażerowie Linie lotnicze Malaysia Airlines potwierdziły, że na pokładzie MH17 było 283 pasażerów (w tym 80 dzieci) i 15 osób z załogi.
Zestawienie pasażerów i załogi według obywatelstwa:
Obywatelstwo Pasażerowie Załoga Razem 193W tym jedna osoba o podwójnym obywatelstwie – Holandii i Stanów Zjednoczonych. – 193 28 15 43 27 – 27 12 – 12 10W tym jedna osoba o podwójnym obywatelstwie – Wielkiej Brytanii i RPA. – 10 4 – 4 4 – 4 3 – 3 1 – 1 1 – 1 Razem 283 15 298 W wypadku zginęli m.in.: szóstka naukowców i aktywistów udających się na poświęconą AIDS konferencję w Melbourne w Australii (najwcześniejsze doniesienia błędnie mówiły o „ponad setce” naukowców zajmujących się tematyką AIDS), w tym Joep Lange, Pim de Kuijer, Lucie van Mens, Martine de Schutter oraz były dziennikarz BBC i pracownik WHO – Glenn Thomas, a także holenderski senator Willem Witteveen, malezyjska aktorka Shuba Jay, australijski pisarz Liam Davison, początkujący holenderski pisarz Laurens van de Graffa, perkusista Vast Countenance – Cornelis „Pan” Schilder oraz Puan Sri Siti Amirah, członkini rodziny urzędującego premiera Malezji Najib Tun Razaka.
Losy ofiar
Szczątki ofiar i samolotu zostały rozrzucone na przestrzeni 35 kilometrów kwadratowych. Dopiero 21 lipca holenderscy eksperci i przedstawiciele OBWE pierwszy raz zostali dopuszczeni na teren katastrofy samolotu przez aktywistów samozwańczej Donieckiej Republiki Ludowej, którzy kontrolują ten obszar w celu rozpoczęcia oficjalnej procedury identyfikacji ofiar i badania przyczyn katastrofy. Ciała, które zostały odnalezione umieszczono w specjalnym pociągu-chłodni; w obecności przedstawicieli holenderskich i OBWE wagony, po dokonaniu inspekcji, zostały zaplombowane; nie jest jednak pewne, czy umieszczono w nim ciała wszystkich ofiar, czy też niektóre z nich pozostały jeszcze na miejscu katastrofy. Holandia uzyskała zgodę wszystkich zaangażowanych stron na przewiezienie szczątków ofiar wszystkich narodowości do Holandii i przeprowadzenie identyfikacji zwłok. W tym celu do Charkowa został wysłany specjalny samolot typu Hercules z potrzebnymi materiałami i grupą specjalistów od identyfikacji. Koordynatorem ekipy ekspertów, którzy przeprowadzają identyfikację ciał ofiar został Gert Wibbelink.
W kolejnych dniach, z uwagi na trwające w okolicy miejsca katastrofy walki pomiędzy ukraińskim wojskiem a separatystami, zagraniczni eksperci mieli poważne trudności w dotarciu na miejsce i prowadzeniu tam swoich badań; w miarę jednak możliwości kontynuowali działania, znajdując m.in. dalsze szczątki ofiar katastrofy.
Następstwa Linie lotnicze Malaysia Airlines zapowiedziały, że zapewnią pomoc finansową rodzinom ofiar wypadku. Zmieniły także numer lotu dla trasy Amsterdam-Kuala Lumpur na MH19.
Wieczorem 17 lipca Ukraina zamknęła przestrzeń powietrzną nad wschodnią częścią swojego kraju i powiadomiła o tym EurocontrolUkraina zamyka przestrzeń powietrzną.MH 17 – Ukraine eurocontrol.int..
W Holandii, z której pochodziło 2/3 pasażerów samolotu, środę 23 lipca ogłoszono dniem żałoby narodowej.
W 2018 roku program National Geographic w tak zwanym 18 sezonie wyemitował 4 odcinek – Air Crash Investigation – Deadly Airspace – w Polsce znanym pod tytułem – Katastrofa w Przestworzach – Kto zestrzelił MH17, w którym ukazano przebieg śledztwa Holenderskiej Rady Bezpieczeństwa, która w raporcie końcowymRaport Końcowy – Rekomendacja., przestrzegła wszystkie inne linie lotnicze, aby zrewidowały zasady wysyłania samolotów pasażerskich nad niebezpieczne obszary objęte wojnami.
Dochodzenie thumb|Trójwymiarowa animacja komputerowa przedstawiająca trafienie rakietą systemu BUK samolotu lotu MH 17 (ang.) thumb|Holenderscy i malezyjscy śledczy na miejscu katastrofy Na posiedzeniu Tweede Kamer 21 lipca 2014 premier Holandii Mark Rutte oświadczył, że wszelkie działania zostały skoncentrowane na odnalezieniu ciał wszystkich ofiar wypadku, przetransportowaniu ich do Holandii i dokonaniu identyfikacji, oraz że praktycznie nie zostały jeszcze podjęte czynności mające na celu ustalenie przyczyny wypadku.
Strona holenderska przeprowadziła rozmowy z rządem ukraińskim, przedstawicielami UE, ONZ, OBWE i Czerwonego Krzyża oraz wystarała się o przyjęcie rezolucji przez Radę Bezpieczeństwa ONZ, która ułatwia przeprowadzenie niezależnego, międzynarodowego dochodzenia, „zmuszając” wszystkie strony do współpracy. Negocjacje z separatystami przeprowadzili członkowie OBWE, aby zapewnić międzynarodowym specjalistom bezpieczeństwo podczas pracy na miejscu katastrofy lotniczej.
W poniedziałek 21 lipca przywódca separatystów i samozwańczy premier Donieckiej Republiki Ludowej Aleksandr Borodaj oświadczył, że jego ludzie byli od niedzieli w posiadaniu czarnych skrzynek. 22 lipca, cztery dni po zdarzeniu, w Doniecku przywódca separatystów oficjalnie przekazał obie czarne skrzynki delegacji Malezyjskich Linii Lotniczych, której przewodniczył pułkownik Mohamed Sakri. Aleksandr Borodaj ponownie podkreślił, podobnie jak w wywiadzie udzielonym CNN dzień wcześniej, że separatyści nie mieli motywu, ani nie dysponowali aparaturą, aby zestrzelić samolot pasażerski.
31 października 2014 r. holenderscy specjaliści weszli ponownie na teren miejsca wypadku. Odnalezione zostały kolejne szczątki ofiar. Przewieziono je do Holandii celem identyfikacji.
13 października 2015 zakończyło się śledztwo Holenderskiej Rady Bezpieczeństwa. Stwierdza się w nim, że samolot został zestrzelony pociskiem 9N314M produkcji rosyjskiej z wyrzutni typu 9K37 BUK. W raporcie wskazano na zaskakujące i niezrozumiałe decyzje Ukraińskiej Kontroli Lotniczej, która skierowała 17 lipca 2014 roku nad ten rejon, w którym trwały intensywne walki z użyciem rakiet przeciwlotniczych, aż 160 cywilnych samolotów pasażerskich. W Końcowym Raporcie, oraz podsumowaniu umieszczonemu na głównej stronie, Rada wyraźnie zaznaczyła niezrozumiałe kierowanie publicznych samolotów w rejon walk, zwłaszcza że wiedziano, co zostało w raporcie zaznaczone, o zestrzeleniu w tym samym rejonie, trzy dni wcześniej, ukraińskiego wojskowego samolotu transportowego AN-26. W raporcie końcowym Holenderska Rada Bezpieczeństwa zarekomendowała innym przewoźnikom cywilnym zweryfikowanie ryzyka wysyłania samolotów nad rejony niebezpieczne, szczególnie objęte wojnami. Rada skupiona była nad zbadaniem, co było przyczyną katastrofy i nie miała za zadania kogokolwiek osądzać. W ostatecznej przyczynie katastrofy podano eksplozję głowicy rakiety 9N314M w odległości około 3,7 m nad samolotem i 3 m na lewo od kokpitu pilotów. Wskazywały na to uszkodzenia poszycia dziobu samolotu z lewej strony, dokonane szrapnelami w kształcie motylków. Obszar, na którym znajdowały się szczątki samolotu lotu MH 17, zajmował aż 520 km².
Rosjanie na konferencji prasowej zorganizowanej w koncernie zbrojeniowym Ałmaz-Antiej (produkującej systemy Buk) krótko przed ogłoszeniem wyników dochodzenia OVV przedstawili własną wersję wydarzeń, próbującą zdyskredytować wersję Holendrów.