Elizabeth Toro również Elizabeth z Toro lub Elizabeth Bagaya, właśc. księżniczka Elizabeth Christobel Edith Bagaaya Akiiki z Toro (ur. 9 lutego 1936 w Toro) – ugandyjska arystokratka, polityk, dyplomatka, prawniczka, modelka, aktorka filmowa, minister spraw zagranicznych w rządzie Idiego Amina w 1974, jego bliska współpracownica i najprawdopodobniej kochankaErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 120.; po upadku jego dyktatury ambasador Ugandy w USA w latach 1986–1988.
Życiorys thumb|250px|Mapa Toro – granice sprzed 1993
Młodość i edukacja Jej ojciec Rukirabasaija sir George David Matthew Kamurasi Rukidi III (Rukidi III; 1904-1965) był od 1928 do śmierci w 1965 królem (omukamą) regionalnego królestwa Toro w Ugandzie. Miał 5 żon i około 25 dzieciErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 122.. Jej matka nazywała się Keza Byanjeru (1906-1998). W relacjach z ojcem Elizabeth zachowywała w stosunku do niego – podobnie jak reszta rodziny i zgodnie z długoletnią tradycją – religijny respekt. Ten z kolei dbał o edukację swoich dzieci, zezwalając na nieobecność na lekcjach tylko za specjalnym królewskim zezwoleniem, były jednak wypuszczane bez żadnej eskorty i pieszo, by pójść do szkoły oddalonej o 2 mile od domu. Keza Byanjeru, harfiarka, która uważała Elizabeth za „oświeconą damę” i „czarującą rozmówczynię”Erich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 123., uczyła z kolei swą córkę gry na harfie oraz zapoznawała ją z ludowymi baśniami i podaniami ku zainteresowaniu małej księżniczki. Po ukończeniu pierwszej szkoły Rukidi III za namową jej dyrektorki podjął decyzję o wysłaniu córki na naukę do Gayaza High School w Bugandzie (jednym z czterech królestw ugandyjskich), którą prowadziła misjonarka metodystka Nancy Corby, kładąca nacisk na muzykę, pobożność i przestrzeganie ścisłych reguł edukacyjno-wychowawczych. Tam Elizabeth była zmuszana zgodnie z lokalnym programem do pracy na plantacji bananów polegającej m.in. na ścinaniu trawy słoniowej. Po początkowych trudnościach w aklimatyzacji w nowym otoczeniu, gdzie jej królewskie pochodzenie nie było w ogóle brane pod uwagę przez środowisko, Elizabeth Toro odnalazła się jako uzdolniona śpiewaczka i aktorka. Do jej ulubionych ról należał wysoki i chudy Juliusz CezarErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 124..
Jej nauka została jednak przerwana za sprawą towarzyskiego incydentu, w którym wzięła udział. Wymknąwszy się nocą z pałacu wuja, który rezydował w Bugandzie, Elizabeth wraz z koleżanką pojechała z dwoma uczniami King’s College do Kampali. Wuj zawiadomił o całym zdarzeniu ojca księżniczki, który natychmiast wezwał córkę do domu i zmienił jej uczelnię na misyjne gospodarstwo na wsi koło Wiltshire, gdzie panowała rygorystycznie religijna atmosfera, do której Elizabeth Toro nie chciała się przystosować, więc jeszcze raz zmieniono jej uczelnię, tym razem na Sherborne School w Dorset w Anglii, uważanejErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 125–126. za jedną z najlepszych szkół w Anglii. Jako jedyna czarna uczennica miała problemy z nawiązaniem relacji z rówieśniczkami z powodu swego koloru skóry, afrykańskiego akcentu i bardzo szybkiego stylu życiaErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 126.. Nie tylko zyskała przydomek „Baggy” i zmagała się z docinkami na temat Afryki i Murzynów, ale i nienawidziła kolejnej rygorystycznej metody wychowawczej, jaką stosowano również i tutaj. Mimo tego jako pierwsza Afrykanka dostała się na studia na Uniwersytecie w Cambridge. Ówczesna opiekunka Elizabeth na studiach zinterpretowała długi list Rukidiego III dostarczony na rozmowę kwalifikacyjną i zawierający wyobrażenia co do przyszłości córki następującymi słowami: Księżniczka jest równa filozoficznemu królowi Platona.
Wejście w dorosłość Dzięki zabiegom ojca przygotowującemu Elizabeth na przyszłą współwładczynię Elizabeth studiowała nauki prawne, historyczne i polityczne. W przypadku śmierci ojca Elizabeth miała być tzw. batebe, czyli najstarszą siostrą danego króla, która sprawowała rządy razem ze swoim bratem. Po śmierci ojca w 1965 królem został Rukirabasaija Patrick David Matthew Koboyo Olimi III znany jako Olimi III (1945-1995). Zanim to jednak nastąpiło, Elizabeth spędzała wolny czas po wykładach uniwersyteckich na rozwijaniu działalności towarzyskiej w wysokich kręgach społecznych. Według swojej relacjiErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 127. pozostała panną i z nikim wtedy nie współżyła seksualnie mimo bliskich znajomości ze Szkotem Alistairem Hamiltonem, z pochodzenia Włochem i synem wydawcy. Podróżowała po Rzymie, Florencji, Wenecji, Pizie i Mediolanie. Przyjaźniła się też z królewskim krewnym – księciem Williamem Gloucesterem. Niezależnie od tego Elizabeth ukończyła końcowy egzamin państwowy na wydziale prawa w Cambridge z wynikami pozytywnymi.
Od prawniczki do modelki thumb|250px|Apollo Milton Obote 2 stycznia 1966 prezydentem Ugandy, która uzyskała niepodległość, został Milton Obote, dotychczasowy premier rządu kolonialnego w ramach Wielkiej Brytanii. Prowadząc radykalnie antymonarchistyczną politykę Obote wydalił rodzinę królewską z pałacu, rekwirując koronę i resztę insygniów władzy łącznie z łożem królewskim. Po ukończeniu nauki w Cambridge jako panna powróciła do kraju, gdzie wstąpiła do kancelarii adwokackiej Kazzorra & Co. w Kampali, gdzie po odbyciu sześciomiesięcznej praktyki uzyskała zezwolenie na samodzielną praktykę jako adwokatka, lecz w 1965 jej ojciec umarł, a tron objął jej brat Olimi III. Elizabeth została współrządzącą Batebe, lecz zakres władzy rodzeństwa okazał się nominalny: 2 stycznia 1966 prezydentem Ugandy, która uzyskała niepodległość, został Milton Obote, dotychczasowy premier rządu kolonialnego w ramach Wielkiej Brytanii. Prowadząc radykalnie antymonarchistyczną politykę Obote wydalił rodzinę królewską z pałacu, rekwirując koronę i resztę insygniów władzy łącznie z łożem królewskim. Olimi III wyemigrował do Kenii, zaś usilnie namawiana przez rodzinę do wyjazdu z kraju otrzymała w końcu zaproszenie od brytyjskiej księżniczki Małgorzaty Windsor, by wystąpiła na pokazie mody Wspólnoty Narodów w Londynie jako modelka. Elizabeth przyjęła propozycję i wzięła udział w premierowym występnie na wybiegu londyńskim, po którym zwróciła na siebie uwagę różnych agencji i magazynów mody, co zapoczątkowało jej karierę jako modelki.
Elizabeth Toro miała zamiar obalić mit o wyższości urody i cywilizacji białychErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 131., bowiem czarna modelka była wówczas rzeczą bez precedensu. Podpisała kontrakt z jedną z londyńskich agencji i kreowała się na top-modelkę, ucząc się kroków modelek, technik prezentowania, przyswajając sobie terminy ze świata mody, żywiąc się rygorystyczną dietą złożoną z owoców i czarnej kawy w celu nabrania smukłej budowy ciałaErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 132.. Była umieszczana na okładkach międzynarodowych magazynów mody. David Bailey sfotografował ją w roli królowej Saby dla brytyjskiego „Vogue”, a jej zdjęcia zamieszczały top-magazyny takie jak „Queen” i „Harper’s Bazaar”. Została zapoznana Jacqueline Kennedy, wdowie po amerykańskim prezydencie Johnie Fitzgeraldzie Kennedym, przez właścicieli „Daily Telegraph” – małżeństwo Hartwellów. Zaproszona do Nowego Jorku Elizabeth rozwinęła w tym mieście karierę modelki: latem 1968 „Vogue” opublikował specjalny dodatek o niej, a w ślad za nim podążyły magazyny Harper’s, Look i Life. Według Ericha Schaake po raz pierwszy zdarzyło się, że czarna modelka zdobiła strony tytułowe najważniejszych magazynów i obaliła mit o przewadze urody białych. Elisabeth stała się natychmiast idolką czarnych Amerykanek, które naśladowały jej makijaż i fryzurę.
Podpisawszy umowę z nowojorską agencją Ford otrzymała propozycję pozowania do serii aktów, lecz odmówiła pokazywania się nago, tłumacząc to słowami Tak, jestem modelką, ale pewnego dnia, gdy zechcę, muszę mieć możliwość powrotu do domu... Przystawała natomiast na propozycje filmowe i zagrała główną rolę w Things fall apart, którego scenariusz oparto na dwóch powieściach nigeryjskiego pisarza, nominowanego do Nagrody Nobla Chinuy Achebe, a którego fabułę stanowiła historia pary zakochanych żyjących w konflikcie między kulturą afrykańską i zachodnią na skutek różnych doświadczeń życiowych. Ten kręcony w Nigerii zachodnioniemiecko-nigeryjskifilmweb.pl. dramat wyświetlano w kinach USA, Anglii i Niemiec, nie stał się on jednak hitem kasowymErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 133..
Dyplomatka thumb|250px|Karykatura Idiego Amina 25 stycznia 1971 głównodowodzący ugandyjskiej armii – Idi Amin – dokonał zamachu stanu i zastąpił na stanowisku prezydenta Ugandy przebywającego w Singapurze Miltona Obote, którego obalenie zostało przyjęte entuzjastycznie, gdyż za swoich rządów uprawiał represyjną politykę wymierzoną zwłaszcza przeciwko dynastiom królewskim, intelektualistom i politykom. Elizabeth Toro na wieść o upadku dyktatora powróciła do Ugandy. Na zaproszenie Idiego Amina przyjechała do Kampali, gdzie po uroczystym przyjęciu otrzymała jeszcze raz zaproszenie, tym razem na bankiet do State House, gdzie przedstawiono ją Idiemu Aminowi. Ten pochwalił księżniczkę jako „bardzo dobrego ambasadora Ugandy za granicą”Erich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 134.. 22 lipca 1971 wyłożył jej ofertę objęcia stanowiska ambasadora nadzwyczajnego podlegającego bezpośrednio jemu i mającą za zadanie wymienianie między nim a głowami innych państw wiadomości. Elizabeth przystąpiła do tej propozycji i podpisała kontrakt zapewniający jej dużą pensję, dom w Kampali, biuro z personelem i służbowym samochodem z flagą Ugandy.
Po zawarciu umowy Elizabeth rozpoczęła karierę w dyplomacji pełniąc de facto rolę menedżera ds. PR Idiego Amina, dbając skutecznie o przedstawianie jego zagranicznego wizerunku jako nienagannego. Dzięki jej interwencji nie został wysłany telegram Amina do izraelskiej premier Goldy Meir, w którym znany z antysemityzmu dyktator kazał żydowskiej szefowej rządu pozbierać swą bieliznę i wracać do Ameryki, skąd przyszłaErich Schaake, Kobiety dyktatorów, wyd. Videograf II, 2004, Katowice, tłum. Roman Niedballa, s. 135.. Elizabeth występowała w imieniu Idiego Amina nawet wówczas, gdy rozbudowywał on własny aparat represji, przewyższający prześladowania Miltona Obote brutalnością i skalą działań.
Relacje z Aminem