Jan Eugeniusz Zaus (ur. 15 czerwca 1889 w Krakowie, zm. 14 listopada 1969 w Poznaniu) – polski konstruktor, inżynier budownictwa, wykładowca akademicki. Specjalista od konstrukcji żelbetowych.
Życiorys Był synem kolejarza Jana i krawcowej Marii z Fischerów. Uczył się introligatorstwa po ukończeniu dwóch klas gimnazjum, a później pracował jako czeladnik. W 1908 w Wyższej Szkole Realnej w Krakowie zdał egzamin dojrzałości jako eksternista i jeszcze tego samego roku podjął studia na Politechnice Lwowskiej. Otrzymał półdyplom i w fabryce Hillera w Brnie rozpoczął praktykę i jednocześnie kontynuował studia na tamtejszej politechnice, a później w Pradze. Podczas I wojny światowej, od sierpnia 1914 do czerwca 1915 służył w Legionach Polskich, od kwietnia 1916 do listopada 1918 w wojsku austriackim na froncie rosyjskim. Od listopada 1918 do lutego 1919 przebywał w niewoli ukraińskiej. Od kwietnia 1919 do lipca 1920 służył w Wojsku Polskim.
W 1919 złożył w Brnie końcowy egzamin dyplomowy. Uzyskał także prawo projektowania i kierowania robotami murarskimi. Dyplom nostryfikował w 1937 na Politechnice Warszawskiej.
W lipcu 1920 rozpoczął pracę dydaktyczną jako nauczyciel w Państwowej Szkole Budownictwa w Poznaniu, a od października 1922 do 1939 był wykładowcą na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Równocześnie od sierpnia 1922 do lutego 1932, w Zarządzie Miejskim w Poznaniu, pełnił funkcję inżyniera statyka i założył tam stację doświadczalną materiałów budowlanych, od lutego 1932 był naczelnikiem wydziału tamże.
Podczas II wojny światowej został wysiedlony do Warszawy, gdzie pracował jako kierownik Biura Budowy w Gazowni Miejskiej zdając tam egzamin na mistrza murarskiego. Uwięziony pod koniec wojny, ale zbiegł z transportu.mały|Grób prof. Jana Zausa na Cmentarzu JunikowskimPo powrocie do Poznania w 1945 został mianowany naczelnikiem Wydziału Odbudowy Urzędu Wojewódzkiego i nadzwyczajnym komisarzem odbudowy miast i wsi województwa poznańskiego. W latach 1946–1968 dyrektor Zjednoczenia Przemysłu Materiałów Budowlanych w Poznaniu i naczelnik odbudowy województwa poznańskiego. Wówczas założył czasopismo „Materiały Budowlane”, zamieszczając w nim również i swoje artykuły. W 1947 rozpoczął pracę naukowo–dydaktyczną w Szkole Inżynierskiej w Poznaniu obejmując wykłady ze statyki budowlanej. W 1950 uczestniczył w organizowaniu Wieczorowej Szkoły Inżynierskiej, a w latach 1950–1952 był dziekanem Wydziału Budownictwa Lądowego oraz w latach 1952–1955 rektorem tej uczelni. W latach 1955–1956 prorektor Politechniki Poznańskiej do spraw Studiów wieczorowych. W 1957 został docentem.thumb|250px|Izba Rzemieślnicza w PoznaniuZaprojektował konstrukcje następujących obiektów: Dom Żołnierza w Poznaniu, Izba Rzemieślnicza w Poznaniu, Izba Skarbowa w Poznaniu, I Oddział ZUS w Poznaniu, liceum i internat sióstr Urszulanek w Poznaniu, gmach BGK w Poznaniu, I Oddział PKO BP w Poznaniu, KW PZPR w Poznaniu, Szpital Onkologiczny na Garbarach w Poznaniu, szkoły TPD.
Był członkiem Komisji Nauk Technicznych Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, a także pełnił liczne funkcje polityczne i społeczne w PPS, następnie PZPR, Wojewódzkiej Radzie Narodowej, Naczelnej Organizacji Technicznej, Froncie Narodowym, Związku Nauczycielstwa Polskiego, Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Członek założyciel Polskiego Związku Inżynierów Budowlanych. Był także prezesem Klubu Sportowego „Budowlani” (1947) oraz komandorem Yacht Klubu w PoznaniuJarosław Matysiak: Materiały Jana Zausa (1889–1969) P. III-48 PAN Archiwum w Warszawie Oddział w Poznaniu [dostęp 2021-12-05]..
Dwukrotnie żonaty. Po raz pierwszy z Marią Lorenc, od 19 marca 1932 z Krystyną z Kopystyńskich (1906–1985), z którą miał syna Jana Stanisława (1935–2020).
Został pochowany 18 listopada 1969 w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Junikowo w Poznaniu (AZ-P-55).
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (1969) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (dwukrotnie: 1938, 1957) Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: po raz pierwszy 1937, 29 września 1955 „za zasługi w pracy zawodowej w dziedzinie szkolnictwa wyższego”.) Medal 10-lecia Polski Ludowej (24 lutego 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 24 lutego 1955 r. nr 0/343 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1929) Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966) Złota Odznaka Honorowa Miasta Poznania Złota Odznaka Honorowa NOT Złota Odznaka Honorowa TPPR Złota Odznaka Honorowa PZITB Odznaka „Zasłużony Działacz Ruchu Spółdzielczego” Medal Budowniczego Parku-Pomnika Braterstwa Broni i Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1967)
Wybrane publikacje Żelbet (1926) Statyka budowli i wytrzymałości materiałów budowlanych (1952) Budownictwo żelbetowe cz. 1–2 (1953–1955) Zasady technologii robót budowlanych, cz. 1–2 (1959–1960)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Architektury Politechniki Poznańskiej Kategoria:Architekci związani z Poznaniem Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Honorową Miasta Poznania Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu na Junikowie Kategoria:Polscy architekci modernizmu Kategoria:Prorektorzy Politechniki Poznańskiej Kategoria:Urodzeni w 1889 Kategoria:Zmarli w 1969