Trybunał inkwizycji w Alessandrii – sąd inkwizycyjny, mający swą siedzibę w Alessandrii w Księstwie Mediolanu (od 1708 w Księstwie Sabaudii-Piemontu). Istniał on jako samodzielny trybunał od ok. 1520 do roku 1800. Od połowy XVI stulecia należał do struktur inkwizycji rzymskiej. Był kierowany przez dominikanów.

Historia Na przełomie XIII i XIV wieku Alessandria podlegała jurysdykcji dominikańskich inkwizytorów Marchii Genueńskiej. Prawdopodobnie około połowy XIV wieku (najpóźniej w 1379) utworzony został samodzielny okręg inkwizytorski składający się z diecezji Alessandrii i TortonyChenna, s. 193-194.. Na początku XV wieku udokumentowanych jest dwóch inkwizytorów mianowanych specjalnie dla diecezji Alessandrii i Acqui (Pietro Bellingeri 1400–1417 i Antonio Muzio w 1421), po czym w latach 60. XV wieku Alessandria powróciła pod jurysdykcję inkwizytorów genueńskich. Prawdopodobnie około 1471, a najpóźniej w 1483 ponownie utworzony został wspólny okręg Alessandrii i Tortony.

Około 1520 (lub krótko przed) okręg Alessandrii i Tortony został definitywnie podzielony na dwa niezależne trybunały inkwizycyjne. Inkwizytorowi Alessandrii podlegała odtąd także diecezja Acqui Terme. Inkwizytorów Alessandrii mianowali zwierzchnicy dominikańskiej prowincji św. Piotra Męczennika (Lombardii Górnej)Tavuzzi, s. 10-12, 237; Cipriano Uberti, Tavola degli Inquisitori, Novara 1586, nr 165 ..

W 1542 papież Paweł III utworzył Kongregację Rzymskiej i Powszechnej Inkwizycji, będącą organem Kurii Rzymskiej, która w ciągu następnych kilkudziesięciu lat przejęła kontrolę nad działalnością trybunałów inkwizycji we Włoszech. Ostatnim inkwizytorem Alessandrii mianowanym przez władze zakonne był Vincenzo Pecora (1564)Cipriano Uberti, Tavola degli Inquisitori, Novara 1586, nr 165 . Jego następcy byli mianowani przez Kongregację.

W 1707 Alessandria została zajęta przez Sabaudię. Książę Sabaudii i Piemontu Wiktor Amadeusz II (panował 1675–1730) już od dłuższego czasu był w konflikcie ze Stolicą Apostolską. Począwszy od roku 1698 wetował on nominacje inkwizytorskie dokonywane przez Kongregację Świętego Oficjum dla trybunałów położonych w jego księstwie. W 1709 władze sabaudzkie wygnały inkwizytora Vincenzo Morelli da Albenga i nie zgodziły się na mianowanie jego następcy. Wskutek polityki Wiktora Amadeusza II doszło do trwałych wakatów na stanowiskach inkwizytorskich większości piemonckich trybunałów. Ich działalnością kierowali odtąd wikariusze generalni, a nie pełnoprawni inkwizytorzy, co obniżyło ich rangę. W tej postaci kontynuowały one swoją działalność aż do inwazji rewolucyjnej Francji na Włochy pod koniec XVIII wiekuDel Col, s. 707-711..

W latach 1711–1730 wikariuszem generalnym inkwizycji w Alessandrii był dominikanin Domenico Francesco Muzio, autor katalogu inkwizytorów wszystkich włoskich trybunałów Tabulae chronologica Inquisitorum ItaliaeChenna, s. 192, 195..

Trybunał inkwizycyjny w Alessandrii został zniesiony po raz pierwszy 28 stycznia 1799 przez marionetkowy rząd tymczasowy, utworzony przez wojska francuskie po zajęciu Piemontu kilka tygodni wcześniej. Niedługo potem jednak, w maju 1799, Francuzi zostali wyparci przez Austriaków i Rosjan, którzy przywrócili władzę króla Karola Emanuela IV. 28 lipca 1799 rząd monarchiczny wydał dekret o przywróceniu inkwizycji. Restauracja monarchii trwała jednak krótko. Niespełna rok później Francuzi ponownie zajęli Piemont i utworzona przez nich Rada Piemontu (Consulta del Piemonte) dekretem z dnia 23 lipca 1800 roku definitywnie zlikwidowała miejscowe trybunały, w tym także trybunał w AlessandriiDel Col, s. 734-735.

Organizacja Siedzibą trybunału był dominikański konwent S. Marco w Alessandrii. Na jego czele stał dominikański inkwizytor (od 1709 wikariusz generalny), wywodzący się z konwentualnego Wikariatu św. Piotra Męczennika. Jego jurysdykcji podlegały diecezje Alessandrii i Acqui Terme. Na prowincji inkwizytor reprezentowany był przez wikariuszy rejonowych. Trybunałowi w Alessandrii podlegało 35 wikariatów rejonowychDel Col, s. 709..

Archiwum Po tym, jak w styczniu 1799 zniesiono po raz pierwszy trybunał w Alessandrii, jego archiwum w konwencie S. Marco zostało opieczętowane. Kiedy jednak w 1802 władze francuskie nakazały jego przeniesienie do biblioteki miejskiej, okazało się, że ślad po nim zaginął.

Mimo zaginięcia archiwum głównego trybunału, niewielka część jego dokumentacji procesowej ocalała. W samej Alessandrii w archiwum diecezjalnym przechowywane są akta tylko jednego procesu o czary z 1595/96, natomiast obszerniejszą kolekcję zawiera archiwum diecezjalne w Acqui Terme.

Lista inkwizytorów (ok. 1520–1800) Gian Maria Inviziati OP (1520), prawdopodobnie nie objął urzędu Tommaso Lunati d'Annone OP (1520–1545?) Giovanni Michele Castellani da Alessandria OP (1546–1563), do 1549 także inkwizytor Tortony Vincenzo Pecora di Milano OP (1564–1571) Giovanni Battista Porcelli da Albenga OP (1571–1588) Onorato Lissio OP (1588–1592) Marcantonio Reposi da Alessandria OP (1592–1598) Michele Cruceo da Alessandria OP (1598–1602) Camillo Balliani da Milano OP (1603–1606) Basilio dalla Porta da Novara OP (1606–1623) Domenico Castiglione da Milano OP (1623–1643) Vincenzo Salmoirago da Milano OP (1643–1662) Giuseppe Maria Visconti da Milano OP (1662–1668) Pietro Figini da Milano OP (1668–1680) Carlo Maria Arconati da Milano OP (1680) Carlo Girolamo Bizozero OP (1680–1692) Vincenzo Morelli da Albenga OP (1692–1709) Wakat (1709–1800): Antonio Maria Trotti da Alessandria OP, wikariusz generalny (1709–1711) Domenico Francesco Muzio da Alessandria OP, wikariusz generalny (1711–1730) Giuseppe Maria Notaris da Intra OP, wikariusz generalny (1730–1734) Giacomo Francesco Ferrari da Solero OP, wikariusz generalny (1734–1754) Carlo Giuseppe Boccaccio da Maranzana OP, wikariusz generalny (1755–1756) Giovanni Antonio Buisson da Milano OP, wikariusz generalny (1756–1800?)

Przypisy

Bibliografia Giuseppe Antonio Chenna, Del vescovato, de'vescovi e delle chiese della città e diocesi d'Alessandria, Tomo Primo, Alessandria 1785

Alessandria Kategoria:Alessandria