thumb|250px|Fragment plechy (górna powierzchnia)
Pawężnica rudawa (Peltigera rufescens (Weiss) Humb.) – gatunek grzybów z rodziny pawężnicowatych (Peltigeraceae). Ze względu na współżycie z glonami zaliczany jest do porostów.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Peltigera, Peltigeraceae, Peltigerales, Lecanoromycetidae, Lecanoromycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1770 r. Friedrich Wilhelm Weiss w randze odmiany jako Lichen caninus var. rufescens. Do rangi odrębnego gatunku podniósł go Alexander von Humboldt w 1793 r.
Synonimy nazwy naukowe:
Nazwa polska według Krytycznej listy porostów i grzybów naporostowych Polski.
Morfologia Duża listkowata, mniej więcej okrągława w zarysie plecha osiągająca szerokość 5–15 cm. Składa się z wielu spłaszczonych i wydłużonych odcinków o szerokości do 1 cm i długości do 5 cm. Dzielą się one dychotomicznie i mają zaokrąglone końce i podwinięte do góry brzegi. Powierzchnia górna ma barwę szarawą lub brązowawą, w stanie suchym czarniawą, w stanie mokrym zielonawą, jest gładka, matowa, często biało oprószona. Brak urwistków i izydiów. Dolna powierzchnia ma barwę od kremowej do jasnobrązowej i brązowe żyłki. Charakterystyczną cechą jest występowanie na niej ciemnych i rozgałęzionych chwytników. Rdzeń plechy jest biały, zbudowany z luźno splątanych strzępek grzyba. Fotobiontem są glony z rodzaju Nostoc. Reakcje barwne porostów: wszystkie negatywne.
Apotecja powstają dość często na górnej powierzchni zagiętych końców. Są czerwonobrązowe i siodełkowato wygięte i mają średnicę do 5 mm. Powstają w nich kilkukomórkowe o wrzecionowatym kształcie, bezbarwne, igiełkowate i bardzo wydłużone askospory o rozmiarach 30–70 × 3–5 μm. W jednym worku powstaje po 8 askospor. Mają przegrody poprzeczne.
Występowanie i siedlisko Gatunek kosmopolityczny, występujący niemal na wszystkich kontynentach. Nie występuje tylko na Antarktydzie, ale występuje na należących do Antarktyki wyspach Orkady Południowe i Szetlandy Południowe. Występuje także na wielu innych wyspach na całym świecie. Na półkuli północnej północna granica zasięgu sięga po północne wybrzeża Grenlandii i wyspy Svalbard.
W Polsce występuje na obszarze całego kraju. Rośnie na ziemi, głównie na otwartych, dobrze oświetlonych terenach, rzadziej w lesie, czasami także na siedliskach antropogenicznych. Jest dość częsta i nie znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. W Polsce był gatunkiem ściśle chronionymZałączniki nr 1 i 2 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną (), od 9 października 2014 r. został wykreślony z listy gatunków porostów chronionych – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej grzybów.
Gatunki podobne pawężnica węgierska (Peltigera pojonensis). Ma chwytniki jasne i pojedyncze. pawężnica psia (Peltigera canina). Chwytniki ma rozgałęzione, ale jasne.
Przypisy
Kategoria:Pawężnicowate Kategoria:Porosty Kategoria:Mykobiota Polski