Trybunał inkwizycji w Spoleto – sąd inkwizycyjny mający swą siedzibę w Spoleto w Państwie Kościelnym i należący do struktur inkwizycji rzymskiej. Istniał w latach 1685–1860 (z przerwą 1809–1815). Był kierowany przez dominikanów z rzymskiej prowincji zakonnej.
Historia Trybunał inkwizycyjny w Spoleto został utworzony w 1685 w wyniku wyodrębnienia kilku diecezji podległych dotąd jurysdykcji trybunału inkwizycji w Perugii. Nie wiadomo, jakie motywy stały za tą decyzją. W każdym razie trybunał ze Spoleto był pod względem chronologicznym ostatnim ze wszystkich trybunałów inkwizycyjnychDel Col, s. 515, 743.. Pierwszym inkwizytorem został dominikanin Domenico da Fulgineo. Na początku XVIII wieku trybunał w Spoleto zaliczany był w zakonie dominikańskim do trybunałów tzw. trzeciej klasy (najniższej)Del Col, s. 745..
Inkwizycja działała w okręgu Spoleto w sposób nieprzerwany aż do pierwszej likwidacji Państwa Kościelnego przez napoleońską Francję. Cesarz Napoleon Bonaparte, za pośrednictwem marionetkowej Rady Nadzwyczajnej Państwa Rzymskiego, 2 lipca 1809 wydał dekret o zniesieniu trybunałów inkwizycji w Lacjum i Umbrii.
Po odtworzeniu Państwa Kościelnego na mocy decyzji Kongresu Wiedeńskiego w 1815 wznowiono w nim działalność inkwizycji, w tym także trybunału w Spoleto. W latach 1817–1836 funkcję inkwizytora sprawował tu Giovanni Domenico Stefanelli (1779–1852), późniejszy arcybiskup Lukki (1836–1844).
Trybunał ten został ostatecznie zniesiony po zajęciu Umbrii przez wojska sardyńskie w 1860. Formalny dekret o jego rozwiązaniu został wydany 20 września 1860Maria Lupi, Il clero a Perugia durante l’episcopato di Gioacchino Pecci (1846-1878), Herder, 1998, s. 269.
Organizacja Siedzibą trybunału był konwent dominikański w Spoleto. Jurysdykcji inkwizytora Spoleto podlegało siedem diecezji (Spoleto, Amelia, Foligno, Narni, Nocera Umbra, Norcia, Terni) oraz opactwo terytorialne Ferentillo. W Ferentillo oraz w siedzibie każdej z diecezji rezydował wikariusz generalny inkwizycji. Oprócz tego, inkwizytorowi podlegali wikariusze rejonowi, którzy rezydowali w mniejszych okręgach na prowincji (tzw. wikariatach rejonowych). Poniżej lista wikariatów podległych inkwizytorowi SpoletoRoberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 667-668.: Diecezja Spoleto jeden wikariusz generalny rezydujący w Spoleto wikariaty rejonowe: Beroide, Bevagna, Campello sul Clitunno, Castelritaldi, Cerreto, Cesi, Giano, Macerino, Montebibico, Montefalco, Montefranco, Montesanto, Sellano, Trevi, Vallo, Verchiano. Diecezja Foligno wikariaty generalne: Foligno wikariaty rejonowe: Belfiore, Colfiorito, Rasiglia, San Eraclio, Spello, Valtopina Diecezja Nocera Umbra wikariaty generalne: Gualdo wikariaty rejonowe: Casacastalda, Nocera Umbra, Sassoferrato, Sefri, Sigillo Diecezja Narni wikariaty generalne: Narni wikariaty rejonowe: Calvi, Otricoli, San Gemini, Stroncone, Collescipoli Diecezja Norcia: wikariaty generalne: Norcia wikariaty rejonowe: Ancarano, Cascia, Monteleone, Visso Diecezja Amelia: wikariaty generalne: Amelia wikariaty rejonowe: Lugnano Diecezja Terni: wikariaty generalne: Terni wikariaty rejonowe: Piediluco Opactwo terytorialne S. Pietro in Valle w Ferentillo: wikariaty generalne: Ferentillo wikariaty rejonowe: brak
Inkwizytorowi Spoleto podlegało więc siedem wikariatów generalnych i trzydzieści osiem wikariatów rejonowych.
Inkwizytorzy Spoleto (1685–1860) Domenico da Foligno OP (1685–1689)Siège inquisitorial de Spoleto Deodato Camassei OP (1689–1711) Girolamo Baranzoni OP (1711–1720) Giovanni Nicola Selleri da Panicale OP (1720–1725) Domenico Francesco Massarotti da Camerino OP (1725–1727) Girolamo Maria Rendina da Benevento OP (1727–1732) Vincenzo Maria Ferretti d’Ancona OP (1732–1733) Tommaso Maria Silici da Massa OP (1733–1744) Pietro Paolo Palma OP (1744–1745)Orlandi, s. LXIX. Ambrogio Maria Chiappini OP (1745–1775)Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 671-672, 682; . Raimondo Zolla da Vetralla OP (1775–1782) Pier Domenico Bernardi da Roma OP (1782–1785) Tommaso Maria Nardacci da Priverno OP (1785–1798) Benedetto Cappelli OP (1801–1804)Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 690. Giovanni Battista Dolci OP (1804–1809)Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 679. Alessandro Vincenzo Carli OP (1815–1817)Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 683. Giovanni Domenico Stefanelli OP (1817–1836)Lenzo Lenzi: Fede, Chiesa, libertà nelle pastorali di mons. Arrigoni, 1849-1874, M. Pacini Fazzi, 1991, s. 38; Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 668, 680. Vincenzo Sallua OP (1836–1840)Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI; Ricoglitore italiano e straniero: ossia rivista mensile europea, Tom 1;Tom 4, s. 115. Giacinto Novaro OP (1840–1847)Roberto Nini: IL SANT’UFFIZIO DI NARNI, s. 679; Archivio storico del risorgimento umbro, 1906, s. 212. Vincenzo Maria Amoretti OP (1847–1853) Vincenzo Leoni OP (1853–1860)
Przypisy
Bibliografia
Cesare Orlandi, Descrizione storica della Chiesa di S. Domenico di Perugia, Perugia 1778
Spoleto Kategoria:Spoleto