Żółta mozaika jęczmienia – wirusowa choroba jęczmienia wywołana przez wirusa żółtej mozaiki jęczmienia (Barley yellow mosaic virus, BaYMV) i wirusa łagodnej mozaiki jęczmienia (Barley mild mosaic virus, BaMMV). Może powodować znaczne straty.

Występowanie Choroba ta występuje w Chinach, Japonii, Korei Południowej oraz w większości państw europejskich. W Polsce po raz pierwszy żółtą mozaikę jęczmienia zaobserwowano wiosną 2008 r. na Dolnym Śląsku. W roku 2010 żółta mozaika jęczmienia występowała już w 8 województwach.

Objawy i szkodliwość thumb|200px|Odmiana jęczmienia ‘Igri’ z objawami choroby W warunkach polowych oba wirusy żółtej mozaiki jęczmienia atakują tylko jęczmień, największe straty wywołując w przypadku formy ozimej. Objawy pojawiają się wczesną wiosną w postaci drobnych plam. Następnie plamy się rozszerzają tworząc smugi, co skutkuje żółknięciem liści i nekrozami. Porażone rośliny przestają rosnąć. Na polach objawy żółtej mozaiki jęczmienia występują jako jasnożółte pasy i plamy znajdujące się najczęściej w zagłębieniach terenu. Powyżej 15 °C objawy zanikają.

Choroba jest bardzo szkodliwa dla jęczmienia ozimego. Straty plonu mogą wynieść nawet 50%.

Epidemiologia Wywołujące chorobę wirusy BaYMV i BaMMV są morfologicznie identyczne wirusy. Ich cząstki są nitkowate o długości 500–600 nm i 250–300 nm.

Wirusy żółtej mozaiki jęczmienia przenoszą się poprzez wektor – pierwotniak Polymyxa graminis Led. Zarodniki P. graminis przemieszczają się wraz z płynącą wodą z pól położonych wyżej oraz z glebą na kołach maszyn rolniczych. Największe zagrożenie stanowią wirusy znajdujące się w formach przetrwalnikowych P. graminis.

Ochrona Brak jest chemicznej ochrony przed tą chorobą. Ochrona polega głównie na siewie odpornych odmian. Odporne odmiany posiadają recesywny gen rym4. Po pojawieniu się odpornego patotypu BaYMV-2 na gen rym4 zaczęto wprowadzać do odmian kilka genów odporności. Tym niemniej nadal bardzo ważnym czynnikiem ograniczającym epidemiologię (BaYMV) i (BaMMV) jest odpowiedni termin siewu.

Przypisy

Kategoria:Wirusowe choroby roślin