Piramida (szw. Pyramiden) – zbiór opowiadań kryminalnych autorstwa szwedzkiego pisarza Henninga Mankella wydany w roku 1999, stanowiący uzupełnienie serii o przygodach komisarza Kurta Wallandera. Jej polskie tłumaczenie ukazało się w roku 2011 nakładem wydawnictwa WAB.

Geneza i fabuła Zbiór pięciu opowiadań stanowi uzupełnienie cyklu o przygodach komisarza Kurta Wallandera z policji w Ystad. Opisane są w nim śledztwa i inne wydarzenia, mające miejsce w ciągu dwóch dekad poprzedzających pierwszą część cyklu – Mordercę bez twarzy (czyli przed 8 stycznia 1990). Opowiadania pokazują Wallandera w początkach kariery policyjnej, a także wyjaśniają genezę jego związku z Moną i skomplikowanych stosunków z córką Lindą oraz ojcem, który nie był zadowolony z policyjnej kariery synaNota bibliograficzna na okładce, WAB..

Opowiadania zostały napisane i wydane w odpowiedzi na liczne prośby czytelników, którzy intensywnie namawiali Mankella do opisania losów Wallandera przed 1990 rokiem (materiały były wcześniej częściowo publikowane w gazetach). Mankell rozważał nadanie całości podtytułu Powieści o szwedzkim lęku, gdyż utwory te nawiązują do negatywnych przemian w demokratycznym społeczeństwie szwedzkim lat 90. XX wieku, mających korzenie w poprzednich dwóch dekadach (Czy demokracja będzie w stanie przeżyć, jeśli naruszy się fundament praworządności? Czy szwedzka demokracja ma jakąś cenę, która pewnego dnia zostanie uznana za zbyt wygórowaną?)Ze wstępu autora, Piramida, s. 7–9..

Opowiadania thumb|200px|Malmö w latach 70. XX wieku. Wallander mieszkał tu do 1975

Cios Sprawa z 3 czerwca 1969 dotyczy zabójstwa sąsiada Wallandera – emerytowanego marynarza Artura Håléna (ur. 1898)Piramida, s.23,27, a także Aleksandry Batisty Lundström, zabitej w ArlövPiramida, s.96-97. Wallander zna już swoją przyszłą żonę i matkę Lindy – Monę. Jest asystentem kryminalnym w MalmöPiramida, s.34, a jego szefem i mentorem jest komisarz Hemberg. Ojciec Wallandera kupuje dom i pracownię w LöderupPiramida, s.48. Wyjaśnia się także geneza ciosu nożem w serce, który Wallander otrzymał w początkach pracy policyjnejPiramida, s.146-147.

Szczelina thumb|200px|Ystad. Tu Wallander rozwiązywał większość śledztw Wallander ma niecałe 30 lat i jest już asystentem komisarza w Wydziale Zabójstw, a jego szefem nadal jest Hemberg. Sprawa dzieje się w Wigilię 1975Piramida, s.155. Elma Hageman z Jägersro zgłasza, że w okolicy pobliskiego sklepu kręci się tajemniczy, nieznany osobnikPiramida, s.139-160. Okazuje się, że jest to niejaki Oliver, czarnoskóry nielegalny imigrant od trzech miesięcy przebywający w Szwecji. Uciekł on z RPA przez Namibię i Frankfurt n/MPiramida, s.176-177, ponieważ biali zabili mu ojca za przynależność do Afrykańskiego Kongresu NarodowegoPiramida, s.180.

W życiu prywatnym Wallandera zaczynają się pierwsze konflikty z Moną (już małżonką). Córka Linda ma pięć latPiramida, s.157. Jest to ostatni rok w Malmö, a jednocześnie rok, w którym poznaje Rydberga, swój największy autorytet policyjnyPiramida, s.158.

Mężczyzna na plaży thumb|200px|Plaża w Svarte. Stąd przyjechał Alexandersson, by umrzeć Sprawa zaczyna się 26 kwietnia 1987, kiedy Wallander jest już inspektorem i dobiega do 40 latPiramida, s.189, 232. Śledztwo dotyczy Görana Alexanderssona (przedsiębiorcy branży elektrycznej ze Sztokholmu, 49 lat), który przyjechał taksówką ze Svarte do Ystad i zmarłPiramida, s.193. Jego syn Bengt zginął tragicznie w 1980Piramida, s.195. Tajemnicze są postacie drugiego syna i córki Alexanderssona – Martina i Kajsy (lekarza i prokuratorki z Nynäshamn)Piramida, s.223.

Małżeństwo Wallandera wchodzi w etap trwałego kryzysu. Mona z Lindą wyjechały na wakacje na Wyspy KanaryjskiePiramida, s.190.

Śmierć fotografa Rzecz dzieje się w kwietniu 1988 i dotyczy zamordowanego, starego fotografa Simona Lamberga (zamieszkałego przy Lavendervagen w Ystad), który miał swoje atelier w mieście od 25 latPiramida, s.236,256. Większość mieszkańców miasta robiła sobie u niego okolicznościowe fotografie – także Wallander i Mona w dniu ślubu (1970), czy Linda, po narodzinachPiramida, s.244. Lamberg był mimo to postacią słabo znaną społeczności miasta, w wolnych chwilach trudniąc się artystycznym zniekształcaniem fotograficznych wizerunków znanych politykówPiramida, s.264. Żył on w separacji z żoną Elisabeth i miał upośledzoną córkę – Matyldę. Intensywnie grał na wyścigach konnych w JägersroPiramida, s.287. Sprawa z czasem łączy się z zabójstwem Bengta Alexanderssona z Mężczyzny na plaży.

Mona wyprowadziła się do Malmö, a Linda (18 lat) studiuje w Sztokholmie, zamieszkując na KungsholmsgatanPiramida, s.245,313. Wallandera przez całe opowiadanie intensywnie boli ząb.

W dziele użyto języka fotograficznego, np. Cała jego postawa była nieostraPiramida, s.301, czy Dosięgnął go cios w głowę. Świat eksplodował białym światłem i zaraz pogrążył się w ciemnościPiramida, s.241.

Piramida Opowiadanie tytułowe. 11 grudnia 1989 nad Skanią widziano tajemniczy, nisko przelatujący samolot, który rozbił się o godz. 5.19Piramida, s.342. Niedługo później w egzekucji zginęły starsze siostry Eberhardsson (Anna i Emilia), od lat prowadzące w Ystad pasmanterię i pozornie będące idealnymi obywatelkamiPiramida, s.393. Śledztwo kieruje się w stronę międzynarodowego handlu narkotykami.

Wallander ma 42 lataPiramida, s.355 i właśnie mijają dwa miesiące odkąd rozstał się z MonąPiramida, s.343. Jego dawny szef – Hemberg, zginął rok wcześniej w wypadku drogowymPiramida, s.351. Prokurator Per Åkeson myśli o zmianie zawodu, którym jest zmęczony i zniechęcony. Z dniem 31 grudnia 1989 kończy pracę, a na jego miejsce przyjeżdża Anette BrolinPiramida, s.507. Rydberg czuje się już zdecydowanie źle i mdleje na jednym z zebrańPiramida, s.429-430, ale jeszcze nie ma postawionej żadnej diagnozy. Wallander nawiązuje romans z pielęgniarką Emmą Lundin, ale jest to związek bez przyszłościPiramida, s.374.

W grudniu 1989 ojciec Wallandera udaje się bez zapowiedzi na upragnioną od lat wycieczkę do Egiptu, celem obejrzenia piramidPiramida, s.371. 15 grudnia zostaje zatrzymany przez policję w Kairze za wspinanie się na piramidę Cheopsa, co jest surowo zakazane. Wallander musi polecieć do Egiptu, by odebrać ojca z aresztu i uiścić grzywnę w wysokości 10.000 koron szwedzkich (utrudnia mu to nabycie nowego samochodu)Piramida, s.443.

Ekranizacja thumb|140px|Rolf Lassgård – Wallander w ekranizacji z 2007 28 listopada 2007 miała miejsce premiera szwedzkiej ekranizacji opowiadania Piramida, w którym Wallandera zagrał Rolf Lassgård. Reżyserem był Daniel Lind LagerlöfFilmweb.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Utwory literackie z 1999 Kategoria:Twórczość Henninga Mankella Kategoria:Szwedzkie powieści kryminalne i sensacyjne