Instytut Wschodni „Reduta” – polska emigracyjna placówka badań sowietologicznych istniejąca od 1946 roku. Zajmowała się szeroko rozumianą problematyką dotyczącą polskiej polityki wschodniej.

Historia i działalność Geneza tej placówki to założony w Jerozolimie w 1943 roku Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta”. Placówkę założono z inicjatywy Włodzimierza Bączkowskiego i Stanisława Swianiewicza. Był kontynuacją Instytutu Wschodniego w Warszawie działającego w latach 1925-1939. Instytut powstał na Bliskim Wschodzie jako placówka badawcza w ramach działalności agend tzw. Jednostek Wojska na Środ­kowym Wschodzie, które miały stanowić zaplecze II Korpusu. Natomiast utworzenie Instytutu Wschodniego „Reduta” ogłoszono w kwaterze głównodowo­dzącego Jednostkami gen. Józefa Wiatra w Egipcie dnia 12 marca 1946. Rosja Sowiecka to - obok problemów Bliskiego Wschodu - wiodący temat prac tej placówki.

Najpoważniejszym osiągnięciem Instytutu stało się bez wątpienia stworzenie cenionego w zachodnich środowis­kach sowietologicznych periodyku „Eastern Quaterly” (1948-1953). W skład redakcji wchodzili: ksiądz Kazimierz Kantak, Włodzimierz Bączkowski, Michał Grażyński, Juliusz Poniatowski, Stanisław J. Paprocki i Ryszard Wraga (Jerzy Niezbrzycki), a redaktorem naczelnym był Mieczysław ChmielewskiMarek Kornat, Początki sowietologii w II Rzeczypospolitej. Geneza, dzieje i dorobek Instytutu Naukowo-Badawczego Europy Wschodniej w Wilnie (1930-1939), „Zeszyty Historyczne” 2000, z. 134, s. 116-117. Innym pismem był redagowany przez Stanisława J. Paprockiego „Wschód Polski” (1949-1955). Po przeniesieniu z Jerozolimy Instytut działał w Bejrucie. Bączkowski był do 1951 sekretarzem generalnym „Reduty”, której to siedzibę w 1950 przeniesiono do Londynu (odtąd - Instytut Wschodni „Reduta”). Celem Instytutu była praca na rzecz popularyzacji kultury polskiej uzupełniana przedsięwzięciami badawczymi nad problemami wschodnimi, w czym niewątpliwie korzystano z przedwojennych doświadczeń Instytutu Wschodniego w Warszawie. Prezesem był Bolesław Grzybowski. Wśród jego współpracowników byli: Zygmunt Jundziłł, Jerzy Niezbrzycki, Henryk Paszkiewicz, Wiktor Sukiennicki, Wiktor Weintraub, Władysław Wielhorski.

Publikacje Ryszard Wraga (pseud. Jerzy Niezbrzycki), Rewolucja 1917 r. i Związek Radziecki : zarys historyczny, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 4. Henryk Paszkiewicz, Polska a Moskwa w ciągu dziejów, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 5. Józef Kalinowski, Stosunki polsko-sowieckie, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 6. Ryszard Wraga (pseud. Jerzy Niezbrzycki), Rozwój terytorialny Rosji, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 7. Władysław Wielhorski, Kraje bałtyckie a Rosja, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 9. Witold Rajkowski, Rosja a Bliski i Środkowy Wschód, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 11. Wiktor Sukiennicki, Trzydzieści lat emigracji rosyjskiej, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 1, z. 13. Zygmunt Jundziłł, Ustrój polityczny Imperium Rosyjskiego, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 1. Wiktor Sukiennicki, Społeczno-polityczna doktryna marksizmu-leninizmu-stalinizmu, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 2. Wiktor Sukiennicki, Partia, jej rola i znaczenie w Z.S.S.R., Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 3. Wiktor Sukiennicki, Ustrój państwowy Z.S.R.R., Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 4. Wiktor Sukiennicki, Teoria i metody „rewolucji światowej”, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 5. Kazimierz Zamorski (Sylwester Mora), Z.S.R.R. : zagadnienia polityczno-prawne, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 6. Wiktor Sukiennicki, Ustrój społeczny Z.S.R.R., Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 7. Henryk Buchowiecki, Ustrój gospodarczy Z.S.R.R., Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 8. Władysław Wielhorski, Ustrój agrarny ZSSR, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 9. Stanisław Klinga, Polityka gospodarcza ZSRR, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 10. Stanisław Gryziewicz, Sowietyzacja gospodarcza państw Europy Środkowo-Wschodniej, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 11. Wacław Szyszkowski, Sowietyzacja prawno-polityczna Polski, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 2, z. 12. Stanisław J. Paprocki, Struktura narodowościowa Z.S.R.R., Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 1. Władysław Wielhorski, Struktura narodowościowa Europy Wschodniej i Środkowej, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 2. Ryszard Wraga (pseud. Jerzy Niezbrzycki), Sowiecka doktryna w sprawach narodowościowych, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 3. Jerzy Lubecki, Zagadnienia wyznaniowe w Z.S.S.R., Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 4. Jerzy Lubecki, ZSRR a Kościół katolicki, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 5. Wincenty Żuk-Hryszkiewicz, Kwestia białoruska, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 6. Leon Bohdanowicz, Polska i Rosja a świat muzułmański, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 6. Władysław Wielhorski, Naród białoruski wśród swych sąsiadów, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 7. Stanisław J. Paprocki, Kwestia ukraińska, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 8. Wiktor Sukiennicki, Polacy w Z.S.S.R., Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 9. W. Nanuaszwili, Rosja a narody kaukaskie, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 3, z. 10. Wiktor Weintraub, Rosja w kulturze Zachodu, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 4, z. 1. Stanisław Mackiewicz, Cztery pokolenia literatury i publicystyki rosyjskiej, Londyn: „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 4, z. 2. Wiktor Weintraub, Prądy i zagadnienia kulturalne w Z.S.S.R., Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 4, z. 3. Stefan Mękarski, Sowietyzacja kulturalna Polski, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 4, z. 4. Wiktor Weintraub, Studia rusycystyczne na Zachodzie, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 4, z. 5. Wiktor Weintraub, Studia rusycystyczne na Zachodzie, Londyn: Instytut Bliskiego i Środkowego Wschodu „Reduta” 1949. Kurs Spraw Wschodnich. Seria 4, z. 6.

Zobacz też sowietologia orientalistyka Instytut Naukowo-Badawczy Europy Wschodniej Ukraiński Instytut Naukowy w Warszawie prometeizm Instytut Wschodni w Warszawie

Przypisy

Bibliografia Marian S. Wolański, Kierunki działalności i funkcje Instytutu Wschodniego „Reduta”, „Przegląd Wschodni” 5 (1998/1999), z. 1(17). Włodzimierz Bączkowski, O wschodnich problemach Polski. Wybór pism, opracował Paweł Kowal, Kraków 2000. Ireneusz Piotr Maj, Działalność Instytutu Wschodniego w Warszawie 1926-1939, Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN 2007. Barbara Topolska, Instytut Wschodni „Reduta” [w:] Mobilizacja uchodźstwa do walki politycznej 1945-1990, Londyn 1995, s. 472. M. Chmielewski, Dwudziestopięciolecie IW „Reduta”, s. 1. W. Hładkiewicz, Polska elita polityczna w Londynie 1945-1972, Zielona Góra 1995, s. 183. Marian S. Wolański, Europa Środkowo-Wschodnia w myśli politycznej emigracji polskiej 1945-1975, Wrocław 1996, s. 48. Marek Kornat, Początki sowietologii w II Rzeczypospolitej. Geneza, dzieje i dorobek Instytutu Naukowo-Badawczego Europy Wschodniej w Wilnie (1930-1939), „Zeszyty Historyczne” 2000, z. 134, s. 116-117.

Kategoria:Ruch prometejski

Kategoria:Think tanki w Polsce Kategoria:Polska historiografia emigracyjna Kategoria:Polska sowietologia Kategoria:Organizacje polonijne w Wielkiej Brytanii