Dęba (alt. Dęba Osiedle) – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Dęba z siedzibą GRN w Dębie (od 1961 jako Nowa Dęba) utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie tarnobrzeskim w woj. rzeszowskim na mocy uchwały nr 34/54 WRN w Rzeszowie z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszło osiedle wraz z terenem zakładu przemysłowego z dotychczasowej gromadyGromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin. Dęba ze zniesionej gminy Dęba w tymże powiecieObwieszczenie Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 czerwca 1955 r. Dotyczące sprostowania brzmienia uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie Nr 34/54 z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu tarnobrzeskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 sierpnia 1955 r., Nr. 7, Poz. 38)Uchwała Nr 34/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu tarnobrzeskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 18 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 30 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 41). Dla gromadyZapisano jako Dęba Osiedle ustalono 27 członków gromadzkiej rady narodowejUchwała Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Tarnobrzegu (punkt 19) z dnia 4 października 1954 r. w sprawie ustalenia liczby członków gromadzkich rad narodowych (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 9 października 1954 r., Nr. 9, Poz. 34).
13 listopada 1954, po pięciu tygodniach, gromadę Dęba zniesiono w związku z nadaniem jej statusu osiedla (10 marca 1961 osiedlu zmieniono nazwę na Nowa Dęba, a 31 grudnia 1961 nadano mu status miasta).
1 stycznia 1973 w powiecie tarnobrzeskim reaktywowano gminę Dęba z siedzibą we wsi DębaUchwała Nr XVIII/56/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 4 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie rzeszowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 5 grudnia 1972 r., Nr 16, Poz. 196), w granicach nieco innych niż zniesiona w 1954 roku gmina Dęba. 9 grudnia 1973 przemianowano ją na Nowa Dęba z siedzibą w mieście Nowa Dęba. 1 sierpnia 1977 do Nowej Dęby włączono wsie Dęba i Poręby Dębskie.
Uwaga: W 1954 roku w powiecie tarnobrzeskim powstały dwie odrębne jednostki wiejskie o nazwie gromada Dęba; drugą z nich była gromada Dęba z siedzibą w starej wsi Dęba, którą w następstwie utworzenia dwóch gromad podzielono na dwie odrębne wsie: "wiejską" i "osiedlową" (składającą się z nowo wybudowanego osiedla Dęba). Wieś osiedlowa była już w założeniach reformy z 1954 predestynowana na awans do formalnego statusu osiedla, do czego doszło już w listopadzie tego samego roku.
Przypisy
Dezzxba (powiat tarnobrzeski, 1954) Kategoria:Historia Nowej Dęby