Stanisław Dąmbski h. Godziemba (ur. 28 grudnia 1865 w Rudnej Wielkiej, zm. 29 marca 1941 tamże) – prawnik, polityk konserwatywny i sanacyjny, poseł na Sejm Krajowy Galicji i do austriackiej Rady Państwa, członek Wydziału Krajowego Galicji, senator II Rzeczypospolitej.
Życiorys W 1883 zdał maturę w Gimnazjum św. Anny w KrakowieParlament Österreich Republik, Franz Adlgasser, Kurzbiografie Dąmbski, Stanisław Ritter von Dr. iur. – Parlamentarier 1848-1918 online [27.08.2020].. W latach 1883–1887 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1888 uzyskał tam stopień doktora praw. Członek Towarzystwa Prawniczego we Lwowie, działacz jego sekcji administracyjnejJarosław Kostrubiec, Roman Hausner (1883–1947) – wybitny administratywista Polski międzywojennej, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, volumin LXVI, Sectio G, 2019, s. 145..
Ziemianin, właściciel dóbr Rudna Wielka i Rudna Mała. Był członkiem Rady Powiatu (1896–1910) i Wydziału Powiatowego (1896–1909) w Rzeszowie. Działacz Okręgowego Towarzystwa Rolniczego w Rzeszowie, którego przez kilka lat był prezesemCzesław Brzoza, Dąmbski Stanisław, [w:] Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. Jacek M. Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana, Warszawa 1994, , s. 504–505..
Konserwatysta, działacz i polityk Stronnictwa Prawicy Narodowej (1908–1937). Poseł do galicyjskiego Sejmu Krajowego VII kadencji (7 lutego 1899 – 9 lipca 1901), VIII kadencji (28 grudnia 1901 – 12 października 1907), IX kadencji (15 września 1908 – 2 kwietnia 1913), X kadencji (5 grudnia 1913 – 14 marca 1914)Stanisław Grodziski: Sejm Krajowy galicyjski 1861–1914. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 1993. .. Wybierany w kurii I (wielkiej własności) z obwodu wyborczego nr 12 (rzeszowskiego), pierwszy raz uzyskał mandat w wyborach uzupełniających 7 lutego 1899 po rezygnacji Edwarda Jędrzejowicza. Był także posłem do austriackiej Rady Państwa IX kadencji (18 października 1899 – 18 stycznia 1900)Józef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim 1848–1918, Warszawa 1996.. Mandat uzyskał w wyborach uzupełniających o opróżniony po zmarłym Leonie Chrzanowskim mandat posła z kurii I (wielkiej własności) z okręgu wyborczego nr 7 (Przemyśl-Jarosław) uzyskując 7 lipca 1899 42 głosy i pokonując Mieczysława Paszkudzkiego, który otrzymał 22 głosy. W parlamencie należał do grupy posłów konserwatywnych Koła Polskiego w Wiedniu. Z mandatu zrezygnował po objęciu funkcji członka Wydziału Krajowego Galicji którego członkiem pozostawał w latach 1900–1914.
Po I wojnie światowej gospodarował w rodzinnym majątku ziemskim. Założył szkoły w Rudnej i Pogwizdowie, ofiarował teren pod kościół, plebanię i cmentarz w Rudnej gdzie w 1912 doprowadził do powstania parafii. Od 1919 prezes Rady Naczelnej Polskich Organizacji Ziemiańskich. Po przewrocie majowym związał się z sanacją. W latach 1928–1935 pełnił funkcję senatora II kadencji, wybranego w 1928 z województwa tarnopolskiego z listy BBWRTadeusz i Karol Rzepeccy, Sejm i Senat 1928–1933. Podręcznik zawierający wyniki wyborów w województwach, okręgach i powiatach, podobizny posłów sejmowych i senatorów, statystyki i mapy poglądowe, Wielkopolska Księgarnia Nakładowa Karola Rzepeckiego, Poznań 1928, s. 174..
Kolekcję obrazów podarował w 1903 do Muzeum w Rzeszowie, a w 1929 blisko 100 obrazów podarował do zbiorów Ossolineum we Lwowie. Zmarł w rodzinnym majątku, został pochowany w grobowcu w Rudnej Wielkiej.
Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (3 października 1935) „za zasługi w pracy nad ustaleniem zasadniczych praw Państwa”. Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry, 1916)Hof- und Staatshandbuch der Österreichisch-Ungarischen Monarchie. Wiedeń: 1818, s. 163 Krzyż Komandorski Orderu Franciszka Józefa (Austro-Węgry)
Rodzina Syn Józefa Dąmbskiego (1840–1872) i Zofii z Trzecieskich (1843–1930). Jego rodzeństwem byli: poseł na Sejm Krajowy Aleksander Dąmbski (1868–1932), Maria (1870–1891), żona Józefa Milewskiego (1859–1916) oraz Zofia (ur. 1870). Podczas studiów jako półsierota pozostawał pod opieką dr. Maurycego Straszewskiego.
Od 1897 żonaty z Antoniną Zaleską (1873–1973), córką Filipa Zaleskiego. Poprzez żonę jego szwagrami byli Wacław Zaleski (1868–1913) i Tadeusz Czarkowski-Golejewski (1850–1945). Małżeństwo miało cztery córki: Marię Marcelinę (1898–1944), żonę Macieja Brykczyńskiego (1898–1966), Zofię (1900–1989), żonę Stefana Dąmbskiego (1893–1961), Aleksandrę (1902–1988) i Izydorę (1904–1983)Stanisław Dąmbski z Dąbia h. Godziemba – M.J. Minakowski, Genealogia potomków Sejmu Wielkiego – online [27.08.2020].
Przypisy
Literatura Czesław Brzoza, Dąmbski Stanisław, [w:] Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. Jacek M. Majchrowski przy współpracy Grzegorza Mazura i Kamila Stepana, Warszawa 1994, , s. 504–505. Dorota Mycielska, Jarosław Maciej Zawadzki, Senatorowie zamordowani, zaginieni, zmarli w latach II wojny światowej, Warszawa 2009, s. 100–101. Kinga Pomes, Dąmbski Stanisław hr. (1865–1941), [w:] Słownik biograficzny twórców oświaty i kultury XIX i XX wieku Polski Południowo-Wschodniej, red. Andrzej Meissner, Kazimierz Szmyd, Rzeszów 2011, s. 92.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego Stanisław Dąmbski Kategoria:Ludzie urodzeni w Rudnej Wielkiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Politycy Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem Kategoria:Politycy Stronnictwa Prawicy Narodowej Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Polscy przedstawiciele nauk prawnych Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu IX kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji VIII kadencji Kategoria:Senatorowie II kadencji (1928–1930) Kategoria:Senatorowie III kadencji (1930–1935) Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo lwowskie) Kategoria:Urodzeni w 1865 Kategoria:Zmarli w 1941