right|250px|thumb|Lokalizacja kultury Hassuna Kultura Hassuna, kultura Tell Hassuna – neolityczna kultura archeologiczna, która rozwinęła się obszarach nad górnym Tygrysem. Nazwa niniejszej jednostki kulturowej związana jest z eponimicznym stanowiskiem Tell Hassuna w pobliżu Mosulu. Rozwój kultury wyznaczają daty od początku VI tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy V tysiąclecia p.n.e.
Lokalizacja Kultura Hassuna obejmowała swym zasięgiem obszary zlokalizowane nad górnym Tygrysem, a jego południową granice wyznaczał Mały Zab. Pierwsze znaleziska zostały odkryte podczas badań archeologicznych, przeprowadzonych przez ekspedycję Muzeum Irackiego w latach 1943–1944M. Bielicki, Zapomniany świat Sumerów, s. 44. pod kierunkiem Fauada Safary (z udziałem Setona LloydaХассуна, Исторический словарь.) 25 km na południe od MosuluJ. Zabłocka, Historia Bliskiego Wschodu w starożytności (od początku osadnictwa do podboju perskiego), s. 29.. Cechy kultury Hassuna przejawiają znaleziska w najniższych warstwach Niniwy, Mattorah i Tell ArpaczijaM. Bielicki, Zapomniany świat Sumerów, s. 45..
Badania archeologiczne mały|Mapa starożytnego Bliskiego Wschodu z kulturami okresu środkowego Halafu. Kultura Hassuna oznaczona kolorem fioletowym. Na miejscu Tell Hassuna odkryto pozostałości osadnictwa. Najstarsza warstwa jest datowana na około 5800 rok p.n.e. Znaleziono w niej ślady tymczasowej osady, której ludność uprawiała rolnictwo i hodowlę kóz. Ceramikę tej warstwy reprezentują niezdobione gliniane pojemniki na żywność. Około 300 lat później osada miała już stały charakter, a jej mieszkańcy umieli produkować ceramikę polichromowaną. Prawdopodobnie model osiedlania się na obszarze Tell Hassuna wyglądał następująco: nomadowie wędrowali w poszukiwaniu dogodnych warunków dla wypasu stad. W drodze wysiewali zboże i czekali w jednym miejscu do czasów żniw, po czym wędrowali dalej z przyczyn bliżej nieznanych (mógł to być konflikt z sąsiadami lub niekorzystne warunki naturalne). Terytorium, na którym rozwinęła się kultura Hassuna, widocznie było optymalnym terenem do założenia stałej osadyJ. Zabłocka, Historia Bliskiego Wschodu w starożytności (od początku osadnictwa do podboju perskiego), s. 37..
W najstarszych trzech warstwach znaleziono ceramikę archaiczną, tj. niepolerowaną i ozdobioną farbą. Warstwy III–V zawierały niepolerowaną ceramikę z malowanymi lub nakłutymi igłą ozdobami (niekiedy oba sposoby zdobnictwa występowały razem). Wszystkie sześć warstw zawierały pozostałości po małych glinianych pomieszczeniach mieszkalnych skupionych wokół większych budynków. Prawdopodobnie konstrukcje były kryte dachami z drewna bądź trzciny. O istnieniu rolnictwa świadczą odnalezione sierpy z krzemienia połączonego bitumem z drewnianą rączką oraz ślady spichlerzy o wzmocnionych bitumem lub wapieniem ścianach. Prawdopodobnie zboże przechowywano w celach wysiewu. Odkryto także gliniane tacki do przesiewania zboża, kości udomowionych zwierząt i gliniany posążek bogini, przypominający figurkę Bogini Matki z Çatalhöyük.
Schyłek kultury Hassuna nastąpił w okresie kryzysu ekologicznego wskutek regresji Morza Kaspijskiego. Zastąpiła ją kultura Halaf, dlatego w górnych warstwach wykopalisk na miejscu Tell Hassuna występuje już właściwa dla tej młodszej kultury ceramika.
Zobacz też kultura Samarra
Przypisy
Bibliografia Bielicki M., Zapomniany świat Sumerów, Warszawa 1966. Zabłocka J., Historia Bliskiego Wschodu w starożytności (od początku osadnictwa do podboju perskiego), Wrocław 1982. . Хассуна, Исторический словарь.
Hassuna Kategoria:Archeologia Mezopotamii