Tadeusz Remer, ps. „er” (ur. 15 maja 1894 w Tłustem, zm. 8 sierpnia 1971) – polski nauczyciel, bibliotekarz, porucznik piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys Urodził się 15 maja 1894 roku w Tłustem, w katolickiej rodzinie Lucjana (oficjał urzędu podatkowego w urzędzie c. k. starostwa powiatu sanockiego) i Marii z domu Martyniec. Jego bratem był Klemens (1895–1971, także oficer wojskowy, prawnik, działacz narodowy). Obaj byli jednymi z pierwszych członków ruchu skautowego w Sanoku, został członkiem „oddziału ćwiczebnego” im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego, założonego w listopadzie 1909 roku przez działaczy Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie”, od 1911 roku Drużyna Skautowa im. hetmana Stanisława Żółkiewskiego – Ex ossibus ultorAlojzy Zielecki, Rozwój ruchu niepodległościowego, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 474. (innymi harcerzami byli wówczas m.in. jego brat Tadeusz, Jan Bratro, Władysław Brzozowski, Julian Krzyżanowski, Tadeusz Piech, Zygmunt Vetulani, Władysław Zaleski).

Tadeusz uczył się w C. K. Gimnazjum w Sanoku, gdzie otrzymywał stypendia w 1910, w 1911, a w 1912 roku zdał z odznaczeniem egzamin dojrzałości (w jego klasie byli m.in. Ludwik Hellebrand, Jan Kosina, Mieczysław Krygowski, Józef Agaton Morawski, Jerzy Pajączkowski, Zygmunt Vetulani).

W latach 1912–1914 rozpoczął studia filologię polskiej i romańskiej oraz filozofii na Uniwersytecie Franciszkańskim we Lwowie. Od 1912 do 1913 roku pracował w Kasach Stefczyka, od 1913 do 1914 roku był stypendystą w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (porządkował wówczas archiwum Sapiehów). Od 1912 do 1914 roku był w składzie władz kierujących Tajną Polską Szkołą Państwową Komisji Wychowania Państwowego (KWP) okręgu lwowskiego i był członkiem Akademickiej Legii Niepodległości. Działał jako łącznik między KWP a drużyną skautową im. D. Czachowskiego w Jarosławiu (1912/1913) i drużyną harcerską im. W. Łukasińskiego w Sokalu (1913/1914). Był działaczem „Zarzewia”, redaktorem pisma o tej nazwie, publikował pod pseudonimem „er”. Funkcjonował w zarządzie stowarzyszenia akademickiego „Kuźnica”.

Został podoficerem Polskich Drużyn Strzeleckich. Po wybuchu I wojny światowej w 1914 roku był szeregach Legionu Wschodniego, we wrześniu 1914 roku wcielony do c. k. Armii. Uczył się w szkole oficerskiej i został dowódcą plutonu w 10 pułku piechoty. Walczył pod Przemyślem i Kraśnikiem. 7 lipca 1915 roku trafił do niewoli i do sierpnia 1918 roku był przetrzymywany w Riazaniu. W tym czasie jego przyjacielem został poeta Kazimierz Wierzyński, który zadedykował mu swoje wiersze. W Riazaniu nauczał języka polskiego i reżyserował przedstawienia teatralne.

Do Polski wrócił w sierpniu 1918 roku, uczestniczył w rozbrajaniu Niemców i w listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Mianowany podporucznikiem, służył w szeregach 36 pułku piechoty i 19 pułku piechoty. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej (w 1919 roku walczył koło Bełza, pod Lidą, Mińskiem, Borysowem, a w 1920 roku pod Zamościem, Hrubieszowem, Gródkiem, Krasnem i Wilejką). W 1920 roku został awansowany na stopień porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. Rozkazem z marca 1921 roku skierowany na dokończenie studiów na przemianowanym po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie (ukończył w 1923 roku). Został zweryfikowany w stopniu porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku. Od stycznia 1923 do sierpnia 1930 roku ponownie był w służbie wojskowej. Jako oficer nadetatowy 19 pułku piechoty w latach 20. służył w kadrze Korpusu Kadetów nr 1 we Lwowie, gdzie był nauczycielem języka francuskiego i propedeutyki filozofii oraz sekretarzem rady pedagogicznej. Równolegle od 1924 do 1929 roku był bibliotekarzem Biblioteki Baworowskich, ponadto porządkował bibliotekę Lwowskiego Towarzystwa Lekarskiego. W 1929 uzyskał uprawnienia do nauczania w szkolnictwie średnim. W 1930 roku został przeniesiony w stan spoczynku. W 1934 roku jako porucznik piechoty przeniesiony w stan spoczynku był w oficerskiej kadrze okręgowej nr X jako oficer „przewidziany do użycia w czasie wojny” i był wówczas przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Drohobycz.

Pełnił stanowisko dyrektora prywatnego koedukacyjnego gimnazjum i liceum w Borysławiu do 1939 roku. W tym mieście był radnym miejskim i w ramach rady prezesem klubu polskiego. Był działaczem Związku Nauczycielstwa Polskiego, był członkiem zarządu Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, wiceprzewodniczącym Związku Oficerów Rezerwy, zastępcą przewodniczącego Towarzystwa Szkoły Ludowej i przewodniczącym Koła Przyjaciół Harcerstwa. W 1938 roku został mianowany członkiem Okręgowej Komisji Wyborczej nr 75 w Drohobyczu przed wyborami parlamentarnymi w 1938.

W obliczu zagrożenia wybuchu konfliktu zbrojnego, 30 sierpnia 1939 roku został zmobilizowany, a po wybuchu II wojny światowej w okresie kampanii wrześniowej był dowódcą kompanii w batalionie Obrony Narodowej 4 pułku piechoty Legionów. Po odwrocie z Kielc do Hrubieszowa, przebywał chory w szpitalu w Rejowcu, powrócił do Borysławia, ukrywał się, od lutego 1940 roku przebywał we Lwowie, w tym roku pracował jako sprzedawca biletów w filharmonii, a od października 1940 do czerwca 1941 roku zatrudniony jako urzędnik na Politechnice Lwowskiej. Po ataku Niemiec na ZSRR i zajęciu Lwowa prowadził tajne komplety od lipca 1942 do czerwca 1944 roku nauczając języków obcych. Pracował jako karmiciel wszy w Instytucie Badań nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla we Lwowie.

Po nadejściu frontu wschodniego w 1944 roku i zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną ZSRR od sierpnia 1944 do kwietnia 1945 roku był zatrudniony na stanowisku starszego bibliotekarza, potem sekretarza naukowego Biblioteki Uniwersyteckiej we Lwowie. Przebywał na delegacji w Leningradzie, a w kwietniu 1945 roku osiadł z rodziną w Krakowie (w toku przymusowych wysiedleń ludności polskiej z Kresów Wschodnich także polscy naukowcy stopniowo opuszczali Lwów). Przez dwa miesiące pracował w Bibliotece Jagiellońskiej, później przeprowadził się do Warszawy. Do 1948 roku pracował w Bibliotece Narodowej, delegowany także do Naczelnej Dyrekcji Bibliotek jako szef referatu bibliotek naukowych. Od 1 stycznia 1949 do 31 grudnia 1960 roku pełnił stanowisko dyrektora biblioteki Państwowego Muzeum Zoologicznego (później Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk), tzw. Biblioteki Przyrodniczej. 1 listopada 1954 roku uzyskał tytuł zastępcy profesora. Działał w środowisku bibliotekarskim, od 1946 do 1960 roku zasiadał w Zarządzie Głównym Związku Bibliotekarzy i Archiwistów Polskich; później Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich (jako gospodarz, zastępca przewodniczącego i skarbnik).

Publikował artykuły w zakresie bibliotekarstwa radzieckiego, wykonywał tłumaczenia, był współtwórcą szkolnego podręcznika j. niemieckiego Lesebuch fär die 5 Klasse z 1954 roku (współautor: E. Iwańczyk). W 1961 roku był jednym organizatorów Koła Odra–Nysa przy Towarzystwie Rozwoju Ziem Zachodnich.

Zamieszkiwał przy ulicy Kazimierzowskiej 50 m. 15 w Warszawie (1958). Zmarł 8 sierpnia 1971 roku, dwa miesiące po śmierci brata Klemensa. Został pochowany na Cmentarzu Komunalnym Południowym w Warszawie.

Jego żoną od 1923 roku była Zofia, z domu Wisłocka (1898–1986). Mieli syna Klemensa (1924–1941) i córkę Annę.

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych. Medal Niepodległości – 24 maja 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Absolwenci Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie Kategoria:Harcerze Kategoria:Członkowie Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej Kategoria:Członkowie okręgowych komisji wyborczych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Organizacji Młodzieży Niepodległościowej „Zarzewie” Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Związku Nauczycielstwa Polskiego (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Związku Oficerów Rezerwy (II Rzeczpospolita) Kategoria:Ludzie związani z Borysławiem Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Komunalnym Południowym Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polscy bibliotekarze Kategoria:Polscy nauczyciele języka francuskiego Kategoria:Polscy nauczyciele propedeutyki filozofii Kategoria:Porucznicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy tajnego nauczania na ziemiach polskich 1939–1945 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Wojskowi związani ze Lwowem Kategoria:Zmarli w 1971 Kategoria:Żołnierze Legionu Wschodniego