Święty Wawrzyniec – obraz hiszpańskiego malarza Francisco de Zurbarána, jeden z siedmiu obrazów – portretów świętych zleconych po Soborze trydenckim przez kardynała i arcybiskupa Bolonii, Gabriela Paleottiego znajdujący się w Petersburskim Ermitażu.

Święty Wawrzyniec przez wieki uważany był za jednego z największych męczenników Kościoła katolickiego. Wokół jego postaci narosło wiele legend, głównie dotyczących jego męczeńskiej śmierci i wiary w Chrystusa. W 258 roku, jak podaje legenda, został skazany na przypalanie na ruszcie za ukrycie skarbów kościołaWawrzyniec zarządzał dobrami materialnymi Kościoła, a jego zwierzchnik Sykstus II wraz z czterema innymi diakonami został wcześniej ścięty.. Jak wspomina Jakub de Voragine w swojej Złotej legendzie, św. Wawrzyniec podczas przypalania – w wyniku którego zmarł – modlił się o nawrócenie Rzymu. Według relacji Prudencjusza, poety starożytnego chrześcijaństwa, bohaterska postawa Wawrzyńca miała przyczynić się do nawrócenia wielu pogan.

Opis obrazu W 1636 roku, Francisco de Zurbarán przystąpił do namalowania portretu św. Wawrzyńca na zlecenie prawdopodobnie kardynała Gabriela Paleottiego lub dla klasztoru San José. Zgodnie z ikonografią chrześcijańską ukazał go z jego atrybutami: rusztem, na którym został przypalany i w dalmatyce, stroju przynależnym diakonowi. Ma na sobie białą albę oraz bardzo bogato zdobioną dalmatykę w kolorze ciemnej czerwieni. Taki strój diakonów Kościoła zachodniego został oficjalnie zatwierdzony przez papieża Sylwestra I, czyli prawie sto lat po śmierci Wawrzyńca. Czerwień stroju ma podkreślać męczeńską śmierć w imię Chrystusa. Zurbarán przyozdobił dalmatykę świętego w haftowaną postać świętego Pawła. Prawdopodobnie w ten sposób pragnął podkreślić rolę Wawrzyńca jako kontynuatora misji Pawła, który uważany jest za apostoła pogan. Wawrzyniec równie mocno pragnął nawrócenia Rzymu.Na lewej ręce Wawrzyńca znajduje się manipularz używany jeszcze w IX i w X wieku, symbolizujący kajdany jakie założono Chrystusowi na ręce podczas pojmania Go w ogrodach oliwnych. Prawa ręka Wawrzyńca przyciśnięta jest do piersi i wraz z oddanym wzrokiem skierowanym ku niebu, ku Chrystusowej Światłości, symbolizuje miłość i oddanie Bogu.

W tle po prawej stronie Zurbarán ukazał ruiny pogańskiej świątyni, co ma symbolizować upadek pogańskiego cesarstwa. Kontrast stanowi zielone drzewo po lewej stronie, mające różne znaczenia w ikonografii. Najczęściej jest alegorią nadziei na zmartwychwstanie Chrystusa. W nowotestamentowej przypowieści o ziarnie goryczy, z małego ziarna wyrasta ogromne drzewo. Mateusz Ewangelista przyrównuje je do Królestwa Niebieskiego (Mt 13,31-32).

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Obrazy Francisco de Zurbarána Kategoria:Święty Wawrzyniec z Rzymu na obrazach Kategoria:Obrazy w Muzeum Ermitażu