right|thumb|Klocki Cuisenaire’a Klocki Cuisenaire’a, zwane również kolorowymi liczbami lub liczbami w kolorach – zbiór kolorowych prostopadłościennych słupków o przekroju 1 cm² i długościach od 1 cm do 10 cm. Klocki zostały stworzone przez belgijskiego pedagoga Georges’a Cuisenaire’a w 1945 roku jako materiał dydaktyczny jego metody liczb w kolorach (nombres en couleurs). Cuisenaire opisał ją w swojej broszurze Les nombres en couleurs wydanej w 1951 roku.

Opis klocków Klocki tego samego koloru są jednakowej długościKrygowska Z., Zarys dydaktyki matematyki, WSiP, Warszawa, 1969, cz. 1., s. 97.. Każdy klocek-pałeczka symbolizuje liczbę równą jego długości. Jednocześnie kolorystyka klocków nie jest przypadkowa i podlega pewnym prawidłowościom:

klocki, które reprezentują potęgi liczby 2 mają kolory zbliżone do barwy czerwonej: klocki o długości 2 cm są czerwone (kolor cynober), klocki o długości 4 centymetrów są różowe (karmin), klocki o długości 8 centymetrów są ciemnoczerwone (o barwie kasztanowej, brązowej).

klocki, które reprezentują mnożniki liczby 3 mają kolory pochodne od niebieskiego. Klocki o długości 3 cm są koloru jasnozielonego, o długości 6 cm ciemnozielonego, natomiast o długości 9 cm koloru niebieskiego.

klocki, które reprezentują mnożniki liczby 5 mają różne odcienie barwy żółtej: klocki o długości 5 cm są żółte, natomiast te o długości 10 cm są koloru pomarańczowegoPuchalska E., Semadeni Z. Przegląd pomocy naukowych [w :] „Nauczanie początkowe matematyki”, red. Z. Semadeni, WSiP, Warszawa, 1981, cz. 1, s. 82..

Zestawienie długości i kolorystyki klocków przedstawia się następująco:

Długość klocków Kolor 1 cm Biały 2 cm Cynober 3 cm Jasnozielony 4 cm Karmin 5 cm Żółty 6 cm Ciemnozielony 7 cm Czarny 8 cm Kasztanowy 9 cm Niebieski 10 cm Pomarańczowy Tabela na podstawie zestawienia E. Puchalskiej i Z. Semadeniego.

Zastosowanie klocków w nauczaniu matematyki Klocki Cuisenaire’a używane są przede wszystkim w nauczaniu arytmetyki, podstawowych działań tej dziedziny matematyki: dodawania, odejmowania, mnożenia, dzielenia, ale również potęgowania, np. wykorzystywane w ćwiczeniach arytmetycznych z przedstawianiem liczby jako sumy innych liczb; w ćwiczeniach wprowadzających prawa przemienności i łączności dodawania oraz przy porównywaniu długościKrygowska, op. cit., s. 98.. Można je wykorzystać również przy wprowadzaniu wiadomości z zakresu geometrii: figur geometrycznych płaskich i przestrzennych – klocki o długości 1 cm są modelem sześcianu, pozostałe są prostopadłościanami. Jednym z ćwiczeń jest obliczanie objętości brył konstruowanych z klocków różnej długościPuchalska, Semadeni, op. cit., s. 83..

Przykłady zastosowania do nauki dodawania Proste sumowanie

Weź klocek długości 3 (zielony) i klocek długości 4 (różowy). Ułóż je obok siebie i znajdź klocek, który ma taką samą długość jak ich suma (w tym przypadku klocek długości 7, czarny). To ćwiczenie pokazuje, że 3+4=7

Rozkład liczb Poproś dziecko, aby ułożyło różne kombinacje klocków, które dają tę samą sumę. Np. dla liczby 6 można użyć: 2+4 1+5 3+3 To pomaga zrozumieć różne sposoby przedstawienia tej samej liczby.

Dodawanie liczb większych niż 10 Użyj klocków długości 10 i mniejszych klocków, aby pokazać dodawanie liczb przekraczających 10, np. 9+5 można pokazać jako klocek 9 i klocek 5, który można podzielić na 1 i 4, co prowadzi do 10+4=14. Wizualne podejście do nauki pomaga dzieciom zrozumieć zasady matematyczne w sposób praktyczny i angażujący.

Zastosowanie klocków Cuisenaire’a w nauczaniu języków obcych Pałeczki Cuisenaire’a znajdują zastosowanie w nauczaniu języków obcych. Stanowią nieodzowny element metody Silent Way, która została opracowana przez Caleba Gattegno, początkowo jako pomoc do nauczania matematyki i nauki czytania w języku ojczystym, a następnie nauczaniu języków obcych. Istotą tej metody jest ograniczenie bodźców docierających do ucznia i skupieniu jego uwagi na sytuacji dydaktycznej, którą prezentuje nauczyciel. Aby to osiągnąć, nauczyciel prezentuje materiał językowy za pomocą klocków Cuisenaire’a. Materiał jest wprowadzany stopniowo – są to proste zwroty i wyrazy. Metoda zakłada wprowadzenie około 800 wyrazów za pomocą klocków Cuisenaire’aKomorowska H., Metodyka nauczania języków obcych, wyd. Fraszka edukacyjna, Warszawa 2005, s. 30..

Nauczanie języka obcego za pomocą kolorowych liczb zostało między innymi wykorzystane w programie European Language Label – Europejski znak innowacyjności w dziedzinie nauczania i uczenia się języków obcych w 2005 roku przez polskich nauczycieli w Szkole Podstawowej nr 25 w Kielcach. Powyższe doświadczenia zaowocowały popularyzacją klocków Cuisenaire’a wśród nauczycieli języka angielskiego; w latach 2006–2007 przeprowadzono szkolenia wśród nauczycieli języka angielskiego w województwie świętokrzyskim oraz warsztaty dla nauczycieli English with Cuisenaire Rods podczas IV Ogólnopolskiego Spotkania Nauczycieli Języka Angielskiego English Teaching Market w 2006 roku w Starych JabłonkachJaros I., Kilka powodów, dla których warto uczestniczyć w programie European Language Label., [w:] „Języki Obce w Szkole”, nr 01/2012, s. 91..

Doświadczenia nauczycieli z nauczaniem języka angielskiego przy pomocy pałeczek Cuisenaire’a zostały opisane w licznych artykułachPatrz m.in.: I Jaros, Young Learners +Cuisenaire Rods +English+ Christmas, [w:] „The Teacher”, nr 12/44, Warszawa 2006, ss. 20–26. oraz Klocki Cusienaire’a na lekcji języka angielskiego – propozycje ćwiczeń [w:] „ Poliglota. Edukacja Językowa Dzieci”, Wyd. Wyższej Szkoły Lingwistycznej, Częstochowa, 2006, ss. 65–69..

Metoda liczb w kolorach Henryka Moroza Polski pedagog Henryk Moroz stworzył własny zestaw klocków, nazwany liczbami w kolorach, wzorowany na materiale dydaktycznym Cuisenaire’a. W 1962 roku, klocki liczby w kolorach zostały zatwierdzone przez Ministerstwo OświatyMoroz H., Współczesne środki dydaktyczne w nauczaniu początkowym matematyki, WSiP, Warszawa, 1986, s. 46.. Zestaw przygotowany przez H. Moroza składa się z 69 pałeczek o przekroju 1 cm² i o długościach od 1 cm do 10 cm. Różni się nieznacznie kolorystyką od klocków Cuisenaire’a. Istotną różnicą pomiędzy obiema metodami jest natomiast to, jak podkreśla H. Moroz, że Cuisenaire traktował swoją metodę jako systematyczny i stały sposób pracy nauczyciela, natomiast metoda liczb w kolorach H. Moroza stanowi jedynie jeden z wielu środków dydaktycznych stosowanych przez nauczycielaMoroz H., op. cit. s. 47..

Przypisy

Bibliografia Jaros I., Kilka powodów, dla których warto uczestniczyć w programie European Language Label., [w:] „Języki Obce w Szkole”, nr 01/2012. Komorowska H., Metodyka nauczania języków obcych, wyd. Fraszka edukacyjna, Warszawa 2005. Krygowska Z., Zarys dydaktyki matematyki, WSiP, Warszawa, 1969, cz. 1. Moroz H., Współczesne środki dydaktyczne w nauczaniu początkowym matematyki, WSiP, Warszawa, 1986. Puchalska E., Semadeni Z. Przegląd pomocy naukowych [w:] „Nauczanie początkowe matematyki”, red. Z. Semadeni, WSiP, Warszawa, 1981, cz. 1.

Kategoria:Metody nauczania Kategoria:Dydaktyka matematyki Kategoria:Arytmetyka