Bochotnica – po raz pierwszy w źródłach występuje w 1317, zwana też Małąwieś położona 4 km na NE od Kazimierza Dolnego, u ujścia rzeki Bystrej do Wisły, około 85 km na NE od klasztoru świętokrzyskiego, 22 km na NE od Braciejowic.
Podległość administracyjna Powiat lubelski, wiek XIX powiat nowoaleksandryjski. Parafia Kazimierz Dolny.
Kalendarium wieku XV Wieś stanowiła własność szlachecką. Wymieniona została w dokumencie z r. 1330 w liczbie włości Dzierzka kasztelana krakowskiego i brata jego Hostasiusza (Ostasza) herbu Lewart (protoplaści rodu Firlejów) Do Bochotnicy według tegoż aktu należały dwie wioski (villulae): Wirzchoniów i Rudka (Kod. Mał., II,275). pomiędzy 1317-30 rokiem Władysław Łokietek dwukrotnie przenosi na prawo średzkie Bochotnicę wraz z przynależnymi doń wsiami Rudka i Wierzchoniów, należące do braci Dzierżka i Ostasza z Bejsc i Mełgwi Z obszaru archidiakonatu lubelskiego przeniesienie na to prawo dotyczy całych wsi (Goszczą, Mełgiew, Janowice, Dąbrówka, Sławin, Motycz, Bochotnica i Markuszów) lub ich części (Tarkawica i Kolechowice). Niewątpliwie wsie te istniały w momencie translacji na prawo niemieckie z prawa polskiego w roku 1380 w dziale między synami zmarłego Eustachego, Piotrowi przypadają Bejsce, Zakrzów i inne wsie w powiecie radomskim i wiślickim, zaś Jakubowi Bochotnica, Brzuthy!, Rudka, Wierzchoniów, Stok, Klementowice, Boguchwałowice, Płonki, Markuszowice, Drzewcza, Spomagacz! (tj. zapewne Brzozowa Gać)oraz Gutanów w ziemi lubelskiej 1399 Klemens z Kurowa - kasztelan żarnowski wypłaca za zamek Bochotnicki 550 grzywien Jaśkowi z Bejsc 1409-41 dziedzicem był Piotr Kurowski 1420 znany jest Janusz burgrabia w Bochotnicy 1442 Piotr Kurowski kasztelan sądecki wystawia w Bochotnicy przywilej dla miasta Kurowa 1461 na zamku w Bochotnicy odbył się sąd kasztelański lubelski 1462-6 zamek i wieś Bochotnica należą do klucza kurowskiego. 1464 w dziale dóbr macierzystych między Stanisławem Zbąskim a jego siostrą Katarzyną zamek Bochotnica oraz wsie Bochotnica, Stok i Wierzchoniów przypadają Katarzynie 1470-80 W połowie XV w. jak pisze Długosz dziedzicem tu jest Piotr Kurozwęcki h. Szreniawa. Wieś miała 12 łanów kmiecych. W drugim opisie Długosz dziedzica nazywa Kurowskim, a dziesięcinę folwarczną każe oddawać do Klimuntowic (Długosz L.B. t.II s.553 i t III s.247). 1466 znany jest Minkowski burgrabia w Bochotnicy 1469 w działach Katarzyna żona Jana Oleśnickiego 1501-6 dziedzicem Jan Oleśnicki z Sienna kasztelan małogojski 1521-3 tenże wojewodą lubelskim(Starodawne Prawa Polskiego Pomniki t.VI s.263).
Powinności dziesięcinne wsi Dziesięciny pobierają: klasztor świętokrzyski i pleban Kazimierza [Dolnego]. Według Długosza 1470-80 z 12 łanów dziesięcinę snopową i konopną wartości do 10 grzywien dowożą klasztoru świętokrzyskiego, jemu też oddaje dziesięcinę karczma z rolą, z zagród i folwarku dziesięcinę snopową wartości do 2 grzywien pobiera pleban Kazimierza lub Klementowic (Długosz L.B. t.II s.553; t.III s.247) 1529 dziesięcina snopową z Bochotnicy i Rąblowa wartości 3 grzywien należy do stołu konwentu świętokrzyskiego, natomiast od 3 zagrodników i z pewnych ról folwarcznych dziesięcinę snopową wartości 2 grzywien pobiera pleban Klementowic W latach 1631, 1637-8, 1640 trwał spór konwentu świętokrzyskiego z Borkowskimi o dziesięciny z Bochotnicy 1641 zapadł wyrok w sporze klasztoru świętokrzyskiego z Borkowskim i Młotkowskim o dziesięciny z Bochotnicy (ib.); 1645 zawarto ugodę pomiędzy konwentem świętokrzyskim z Janem Borkowskim o dziesięciny z Bochotnicy (ib.); 1652 Jan Borkowski płaci konwentowi świętokrzyskiemu za dziesięciny z Bochotnicy 70 zł rocznie (AG nab. 956 1,2); 1659 [?] kolejna ugoda konwentu świętokrzyskiego ze Stanisławem Borkowskim o dziesięciny z Bochotnicy, Wierzchoniowa i Karmanowic 1659-60 trwa proces klasztoru świętokrzyskiego z Borkowskim i Włoskowskim o dziesięciny z Bochotnicy (ib.); 1683 list Borkowskiego do przeora świętokrzyskiego w sprawie odebrania przez klasztor swoich dziesięcin z Bochotnicy (ib. 113); 1657-71, 1675-9, 1680-1, 1681-7, 1730-1 dziesięciny płacone tak jak w Celejowie 1819 za dziesięciny gmina płaci konwentowi świętokrzyskiemu 100 zł rocznie 1883 Bochotnica posiadała 531 mieszkańców.
Badania archeologiczne W ramach projektu Archeologiczne Zdjęcie Polski odkryto ślady materialne z VII-X Niezwykle interesujący przypadek w Bochotnicy stanowią odkryte w peryferyjnej strefie terasy dennej Bystrej pozostałości rzędowego cmentarzyska szkieletowego, gdzie w ocalałych grobach znaleziono przy szkieletach denar krzyżowy i miecz datujące cmentarz na drugą połowę XI i początek XII w (P. Lis 1997, s. 199-202). Z wcześniejszych badań powierzchniowych można stwierdzić, że cmentarzysku towarzyszyły dwie duże osady rozlokowane już na wysoczyźnie lessowej. Zamek Esterki
Zamek Esterki -zbudowany w połowie XIV w. z inicjatywy przodków rodu Firlejów. Pierwotnie miał kształt wieloboku z dziedzińcem i budynkami mieszkalnymi od północy oraz bramą od południa. W 1399 r. zamek kupił od Jana z Bejsc Klemens z Kurowa, kasztelan żarnowski. Pod koniec XV w. zamek przeszedł w ręce Anny Zbąskiej. Z początkiem wieku XVI dziedzicem został Jan Bochotnicki z Oleśnicy (Oleśnicki) herbu Dębno jako sukcesor po matce Katarzynie ze Zbąskich z Kurowa, wtedy też zamek przebudowano dodając część mieszkalną, stawiając nową bramę i most zwodzony. Zamek został zniszczony podczas którejś z wojen i opuszczony ostatecznie w XVII w.
Dziewiętnastowieczny opis zamku bochotnickiego autorstwa Bronisława Chlebowskiego.
Literatura
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Bochotnica Kategoria:Kalendaria włości dziesięcinnych klasztoru łysogórskiego