Film sztuk walki – typowy dla kinematografii azjatyckiej gatunek kina akcji i przygody z elementami sztuk walki. Rodzaje sztuk walki, jakie w takich filmach są pokazywane, przynależą zazwyczaj od kręgu kulturowego do jakiego należy konkretna krajowa kinematografia.
Przykładowo: w chińskich filmach sztuk walki bohaterowie pokonują swych przeciwników, używając kung-fu lub innych technik, walcząc wręcz lub używając broni białej. W wielu filmach tego gatunku wystąpili prawdziwi mistrzowie sztuk walki, jak np. Bruce Lee czy Jet Li, dla których aktorstwo stało się praktykowanym zawodem. w japońskich filmach sztuk walki bohaterowie walczą używając broni białej (np. miecze samurajskie, naginata), rzadziej jest to walka wręcz (np. karate, jujutsu). W japońskich filmach tego typu często występują aktorzy, którzy uprawiają różne sztuki walki (np. Shinichi „Sonny” ChibaShinichi „Sonny” Chiba: A Real Man Bastard! (ang.) w Henshin Online [dostęp 2015-02-12]., Hiroyuki Sanada, Tomisaburō Wakayama (ang.) w Newsfinder [dostęp 2015-02-12].).
Historia Filmy sztuk walki mają długą tradycję w kinematografii dalekowschodniej.
Chiny Oparte na chińskich legendach filmy akcji z elementami sztuk walki, w szczególności szermierki mieczem, tworzono w epoce filmu niemego; przykładem mogą być filmy z lat 20. XX wieku takich reżyserów jak Ren Pengnian czy Shao Zuiweng. Filmem, który wyznaczył kanon gatunku i doczekał się 17 kontynuacji było Spalenie Świątyni Czerwonego Lotosu () Zhang Shichuana z 1928 roku. Pierwsza fala filmów walki, licząca ponad 250 tytułów z przełomu lat 20. i 30., charakteryzowała się wykorzystaniem mitologicznych i legendarnych, jasno podzielonych na czarne i białe charaktery i dramatycznymi konfliktami, rozstrzyganymi drogą pojedynków. Krytykowane za brak realizmu społecznego i eskapizm, filmy te jednak odpowiadały gustom plebejskiej publiczności i wyznawanemu przez nią systemowi wartości.
thumb|Pokaz w klasztorze Shaolin Po 1949 znaczna grupa reżyserów z Szanghaju uciekła do Hongkongu i przyczyniła się do rozwoju gatunku w tamtejszej kinematografii. Wykształcił się tam specyficzny podgatunek kantońskich filmów sztuk walki, dla których typowy był większy realizm scen walki. Jednym z głównych przedstawicieli był reżyser Wu Pang, który nakręcił liczącą 80 filmów serię o przygodach Wu Feihonga, którego grał Kwan Tak-hing.
W latach 1960. kino w języku kantońskim zaczęło przegrywać konkurencję z filmami kręconymi w języku mandaryńskim. Najważniejszą wytwórnią tego okresu było Shaw Brothers Studio (jednym z braci był Run Run Shaw), którego jednym z reżyserów był King Hu. Hu przeniósł się następnie na Tajwan, gdzie nakręcił swoje najwybitniejsze dzieła, osadzone w konwencji historycznej Karczma Smoczych Wrót () i Dotyk Zen (). Bracia Shaw kontynuowali produkcję fantastycznych i bardzo gwałtownych filmów; ich najznaczniejszym reżyserem był Chang Cheh (w 1974 także przeniósł się na Tajwan, gdzie tworzył filmy głównie o klasztorze Shaolin).
Bruce Lee, najważniejsza gwiazda lat 1970. powrócił do bardziej realistycznej konwencji, odrzucając elementy fantastyczne i efekty specjalne. Jego Wściekłe pięści czy Wejście smoka były wielkimi hitami, ale po śmierci Lee gatunek podupadł. Odrodzenie nastąpiło w końcu dekady, dzięki połączeniu filmów walki z komedią np. w filmach z Jackie Chanem. W latach 80. nastąpił też kolejny renesans filmów fantastycznych (głównie w reżyserii Tsui Harka). Wtedy też rozpoczął karierę gwiazdor następnej dekady – Jet Li.
W latach 90. zaznaczyła się coraz większa współpraca między kinem Hongkongu i Chińskiej Republiki Ludowej. Filmy kung-fu, początkowo podejrzliwie przyjmowane w ChRL, zyskały duże powodzenie, a twórcy zwracali uwagę na realizm scen walki, odniesienia patriotyczne i nacjonalistyczne; równocześnie w Hongkongu wciąż powstawały kontynuujące tradycje rozmaitych podgatunków, jak np. film wuxia Popioły czasu Wong Kar-Waia.
Typologia Rozróżniając technikę walki i umiejscowienie fabuły można wyróżnić następujące typy filmów sztuk walki: filmy kungfu – bohater szuka zemsty, używa gołych dłoni lub białej broni, brak elementu fantasy znanego z typu wuxia filmy wuxia – typowo chiński z błędnymi rycerzami i latającymi szermierzami, przede wszystkim broń tnąca filmy ninja – mniejsza liczba filmów, bohaterowie używają ninjutsu
Przykłady filmów z chińskimi sztukami walki Napij się ze mną (reż. King Hu, 1966) Dotyk Zen (reż. King Hu, 1971) Jednoręki szermierz (reż. Chang Cheh, 1971) Wejście smoka (reż. Robert Clouse, 1973) Ręka śmierci (reż. John Woo, 1976) 36 komnata Shaolin (reż. Liu Chia-Liang, 1978) Pijany mistrz (reż. Woo-ping Yuen, 1978) Klasztor Shaolin (reż. Hsin-yan Chang, 1982) Śmiertelny pojedynek (reż. Siu-Tung Ching, 1983) Przyczajony tygrys, ukryty smok (reż. Ang Lee, 2000) Dom latających sztyletów (reż. Zhang Yimou, 2004)
Przykłady filmów z japońskimi sztukami walki Saga o dżudo (reż. Akira Kurosawa, 1943) – dżudo i jujutsu Saga o dżudo II (reż. Akira Kurosawa, 1945) – dżudo, jujutsu i karate Siedmiu samurajów (reż. Akira Kurosawa, 1954) – kenjutsu, kyudo Straż przyboczna (reż. Akira Kurosawa, 1961) kenjutsu Sanjuro, samuraj znikąd (reż. Akira Kurosawa, 1962) – kenjutsu Harakiri (reż. Masaki Kobayashi, 1962) – kenjutsu Rudobrody (reż. Akira Kurosawa, 1965) – jujutsu Po deszczu (reż. Takashi Koizumi, 1999) – iaijutsu, kenjutsu, yari-jutsu Samuraj – Zmierzch (reż. Yoji Yamada, 2002) – kenjutsu Ostatni samuraj (reż. Edward Zwick, 2003) – kenjutsu, kyudo
Przypisy
karate Kategoria:Sztuki walki