Oset zwisły (Carduus nutans L.) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych.

Rozmieszczenie geograficzne Rodzimy obszar jego występowania obejmował północną część obszaru śródziemnomorskiego. Rozprzestrzenił się i obecnie występuje na wszystkich kontynentach (poza Antarktydą) i na wielu wyspach. W Europie Środkowej pojawił się już w epoce żelaza, w Polsce we wczesnym średniowieczu w okolicach Krakowa. We florze Polski ma status archeofita. Ma liczne stanowiska, ale koncentrują się one w północno-zachodniej części kraju, rozproszony jest na południowym zachodzie, północnym wschodzie i w centrum, bardzo rzadki na południowym wschodzie.

Morfologia thumb|Pokrój thumb|Koszyczek thumb|Owoce Łodyga Kolczasto oskrzydlona, wzniesiona, o wysokości do 100 cm. Zwykle nierozgałęziona lub rozgałęziona w górze (inaczej, gdy roślina zostanie ścięta lub zgryziona). W górnej części, pod koszyczkami, jest też biało, kutnerowato owłosiona. Korzeń Wrzecionowaty, zgrubiały. Liście Ulistnienie skrętoległe. Liście w zarysie lancetowate lub podługowate. Dolne zebrane w różyczkę liściową, głęboko pierzastodzielne i krótkoogonkowe, górne zatokowato-klapowane, szeroko zbiegające po łodydze, o brzegach kolczasto ząbkowanych. Kwiaty Purpurowoczerwone w prawie kulistych koszyczkach o średnicy 3,5–7 cm. Wyrastają na długich, w czasie kwitnienia zwisłych szypułkach. Okrywa o listkach tworzących kilka szeregów. Mają szerokość do 5,5 mm, są przewężone powyżej nasady, a ich szczyty zakończone są lancetowatym kolcem. Niektóre listki okrywy są purpurowo nabiegłe. Wszystkie kwiaty w koszyczku są obupłciowe, rurkowate. W dnie koszyczka szczecinkowate plewinki. Owoce Niełupki o długości 3,5–4 mm z pierścieniowatym rąbkiem i puchem kielichowym o długości 15–20 mm. Gatunki podobne Charakterystyczny gatunek z powodu okazałych koszyczków (koszyczki innych ostów mają poniżej 3 cm długości) i szerokich łusek okrywy (u innych ostów do 3 mm). Podane cechy charakterystyczne mogą spowodować pomyłkę z podobnym pod tymi względami ostropestem plamistym Silybum marianum, który jednak wyróżnia się biało plamistymi liśćmi.

Biologia i ekologia Rozwój Roślina dwuletnia, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do września. Kwiaty przedprątne, zapylane przez motyle i błonkówki. Nasiona rozsiewane przez wiatr. Siedlisko Rośnie na suchych zboczach, w miastach, na przydrożach, w zaroślach, na ubogich pastwiskach, wysypiskach, nieużytkach – głównie na glebach zawierających wapń, piaszczystych i kamienistych, ale także na glebach gliniastych. W swoim rodzimym obszarze występowania rośnie w murawach kserotermicznych oraz w zdegenerowanych stadiach makii śródziemnomorskiej. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych w Polsce gatunek charakterystyczny dla SAll. Onoperdion. Oddziaływania międzygatunkowe Na ostach pasożytuje wiele gatunków grzybów. M.in. są to: Golovinomyces cichoracearum wywołujący mączniaka prawdziwego astrowatych, Puccinia calcitrapae i Puccinia cnici wywołujące rdze, Microbotryum cardui, Ramularia cirsii, Ramularia cynarae, Nodulosphaeria cirsii. Genetyka Liczba chromosomów: 2n – 16.

Systematyka i zmienność Gatunek tworzy mieszańce z ostem kędzierzawym, ostem nastroszonym i łopianowatym.

W obrębie gatunku wyróżnianych jest 12 podgatunków i odmiana: C. nutans subsp. alpicola (Gillot) Chass. & J.Arenes C. nutans subsp. falcatoincurvus P.H.Davis C. nutans subsp. granatensis (Willk.) O.Bolòs & Vigo C. nutans subsp. leiophyllus (Petrovič) Stoj. & Stef. C. nutans var. litoralis P.D.Sell C. nutans subsp. micropterus (Borbás) Hayek C. nutans subsp. nutans C. nutans subsp. perspinosus (Fiori) Arènes C. nutans subsp. platylepis (Rchb. & Sauter) Nyman C. nutans subsp. platypus (Lange) Greuter C. nutans subsp. siculus (Franco) Greuter C. nutans subsp. taygeteus (Boiss. & Heldr.) Hayek C. nutans subsp. trojanus P.H.Davis

Zastosowanie Kwiatostany tego ostu zmacerowane w wodzie przez kilka godzin używane były do przyśpieszania zsiadania się mleka i przy wyrobie sera. Pozbawione kolców łodygi, młode liście i dna koszyczków są jadalne.

Przypisy

Kategoria:Carduoideae Kategoria:Inwazyjne gatunki roślin Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza