thumb|Taśma teflonowa oraz przykład zastosowania Taśma teflonowa – handlowe określenie taśmy uszczelniającej wykonanej z poli(tetrafluoroetylenu) (PTFE), stosowanej głównie do uszczelniania połączeń gwintowych w instalacjach sanitarnych i przemysłowych. Nazwa potoczna „taśma teflonowa” pochodzi od zastrzeżonej nazwy handlowej Teflon, odnoszącej się do PTFE, i jest obecnie używana w praktyce instalatorskiej w odniesieniu do taśm różnych producentów. W praktyce instalatorskiej taśma teflonowa jest jednym z podstawowych materiałów do uszczelniania gwintów, stanowiąc alternatywę dla pakuł, nici teflonowej oraz past i klejów uszczelniających.

Skład i właściwości Taśmy teflonowe wytwarzane są z niespienionego PTFE w postaci cienkiej folii, nacinanej i nawijanej na szpule. Materiał ten charakteryzuje się bardzo małym współczynnikiem tarcia, hydrofobowością oraz wysoką odpornością chemiczną na większość kwasów, zasad, rozpuszczalników i paliw.

Typowe zakresy temperatur pracy taśm PTFE mieszczą się od około −200 °C do +260 °C, przy czym konkretne wartości zależą od producenta i klasy taśmy. W danych katalogowych spotyka się dopuszczalne ciśnienia robocze rzędu 20–30 barów dla typowych zastosowań w instalacjach wodnych i gazowych. Taśma jest niepalna, zachowuje elastyczność w czasie eksploatacji oraz nie ulega rozkładowi biologicznemu.

Dzięki bardzo niskiemu tarciu PTFE taśma pełni jednocześnie rolę smaru – ułatwia skręcanie elementów gwintowanych, pozwala na głębsze „dosadzenie” gwintu i ogranicza ryzyko zapieczenia się złącza podczas późniejszego demontażu. Taśma działa jako podatny wypełniacz przestrzeni między zwojami gwintu, co zmniejsza ryzyko przecieków w połączeniach pracujących pod ciśnieniem.

Nie wchodzi w reakcje z wodą ani z typowymi materiałami konstrukcyjnymi stosowanymi w instalacjach, nie wydziela szkodliwych związków w warunkach prawidłowej eksploatacji i nie przewodzi prądu, dzięki czemu może być stosowana także w otoczeniu elementów elektrycznych.

Zastosowanie Taśma teflonowa jest szeroko stosowana w instalacjach wodociągowych i centralnego ogrzewania, w układach sprężonego powietrza, w instalacjach olejowych i paliwowych, a także w hydraulice i pneumatyce. Ze względu na obojętność chemiczną PTFE wykorzystuje się ją również w przemyśle spożywczym, chemicznym i medycznym, w instalacjach wymagających wysokiej czystości medium – m.in. w liniach technologicznych, instalacjach procesowych oraz przy aparaturze laboratoryjnej.

Taśmy o odpowiednio dobranej gęstości i grubości stosuje się także do uszczelniania połączeń w instalacjach gazowych. Wymaga to użycia wyrobów spełniających odpowiednie normy (m.in. EN 751-3 i DIN 30660) oraz posiadających dopuszczenia do pracy z gazem i wodą pitną. W wielu krajach funkcjonują systemy kodowania taśm kolorami: biała taśma jest powszechnie stosowana w instalacjach wodnych, żółta w instalacjach gazowych, a zielona w instalacjach tlenowych i gazów medycznych; stosuje się również taśmy różowe (woda pitna), szare (stal nierdzewna) i niebieskie (zastosowania wysokociśnieniowe).

Rodzaje W ofercie producentów występują taśmy o zróżnicowanej szerokości, grubości i gęstości pozornej PTFE, przeznaczone do różnych zakresów średnic nominalnych i typów gwintów. W normie EN 751-3 wyróżnia się klasy materiałów przeznaczonych do gwintów drobnozwojnych (F) i grubozwojnych (G) w metalowych połączeniach gwintowych instalacji gazowych i wodnych. Taśmy o małej grubości i niższej gęstości są zalecane do drobniejszych gwintów i typowych instalacji wodnych, natomiast taśmy o większej gęstości i grubości stosuje się m.in. w instalacjach gazowych, parowych, wysokociśnieniowych oraz przy większych średnicach i „ostrzejszych” gwintach.

Na rynku dostępne są m.in.: taśmy do instalacji wodnych – do uszczelniania gwintów w instalacjach wody pitnej, pary wodnej i podgrzewaczach wody użytkowej; taśmy do instalacji gazowych – do instalacji gazu ziemnego i LPG, zwykle o większej gęstości i grubości, z odpowiednimi dopuszczeniami; taśmy uniwersalne – stosowane w instalacjach wodnych, CO, olejowych, benzynowych, hydraulicznych, chłodniczych oraz ze sprężonym powietrzem; taśmy specjalne – m.in. do zgrzewarek i urządzeń pracujących w podwyższonej temperaturze lub w środowiskach agresywnych chemicznie.

Parametry takie jak długość, szerokość i grubość taśmy, a także jej klasa (np. masa na jednostkę powierzchni) dobiera się do średnicy gwintu, rodzaju gwintu (drobno- lub grubozwojny) oraz medium roboczego.

Sposób stosowania Przed nałożeniem taśmy zaleca się dokładne oczyszczenie gwintów z resztek starych uszczelnień, zabrudzeń, korozji i tłuszczu oraz ich osuszenie. Taśmę nawija się na gwint zewnętrzny, najczęściej zaczynając od drugiego zwoju od czoła elementu, aby uniknąć przedostania się strzępków taśmy do wnętrza instalacji.

Taśmę prowadzi się w tym samym kierunku, w którym będzie dokręcany element z gwintem wewnętrznym, z zakładem kolejnych zwojów na około połowę szerokości taśmy. Liczbę owinięć dobiera się do grubości taśmy i średnicy gwintu; w typowych zastosowaniach wystarczają zwykle dwie–trzy warstwy dla taśm standardowych. Po nawinięciu taśmy elementy należy dokręcić do wymaganego momentu; taśma ulega sprasowaniu, wypełniając szczeliny między zwojami gwintu i tworząc uszczelnienie odporne na ciśnienie.

Taśmy teflonowej nie stosuje się do połączeń, w których uszczelnienie realizowane jest innym elementem niż gwint (np. poprzez pierścienie kompresyjne czy powierzchnie stożkowe), ponieważ w takich przypadkach taśma może pogorszyć szczelność połączenia.

Porównanie z innymi materiałami uszczelniającymi W instalacjach sanitarnych taśma teflonowa stanowi alternatywę dla tradycyjnych pakuł konopnych (często stosowanych z pastą uszczelniającą) oraz dla mas i klejów do gwintów. W porównaniu z pakułami jest łatwiejsza w aplikacji, nie ulega rozkładowi biologicznemu, nie stanowi pożywki dla mikroorganizmów i nie wchodzi w reakcję z wodą, dzięki czemu może być stosowana w instalacjach wody pitnej.

Kleje i masy uszczelniające (np. anaerobowe uszczelniacze gwintów) tworzą z reguły połączenia trudniejsze do rozkręcenia, ale zapewniają sztywniejsze, bardziej trwałe uszczelnienie gwintu, preferowane w niektórych stałych instalacjach przemysłowych lub tam, gdzie demontaż ma być utrudniony. Wybór materiału uszczelniającego (taśma PTFE, pakuły z pastą, masa uszczelniająca) zależy od rodzaju instalacji, medium, wymaganego zakresu temperatur i ciśnień oraz wymogów serwisowych.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Uszczelnienia