mały|Wielki słownik ortograficzny PWN, wyd. 2016 mały|Słownik ortograficzny PWN z wymową, 2016 Słownik ortograficzny – słownik zawierający zbiór informacji o normach ortograficznych danego języka, ujętych jako zestawienie prawideł regulujących sposób reprezentacji słów języka za pomocą liter alfabetu lub innych symboli lub też prezentujący układ haseł oddających skodyfikowaną pisownię słów. Typowy słownik ortograficzny prezentuje przyjęte przepisy pisowni i interpunkcji, zawierając także alfabetyczny wykaz notowanych haseł.
Polskie słowniki ortograficzne
Pierwszym dziełem poświęconym polskiej ortografii był wydany w 1514–1515 traktat w języku łacińskim autorstwa Stanisława Zaborowskiego Ortographia seu modus recte scribendi et legendi Polonicum idioma quam utilissimus. Nie był to jednak słownik ortograficzny. Jako pierwszy jest wymieniany Słownik ortograficzny z dodatkiem niepolskich wyrazów i wyrażeń Antoniego Jerzykowskiego – ukazał się w Poznaniu w 1885Piotr Żmigrodzki: U początków polskiej ortoleksykografii. Słownik ortograficzny Antoniego Jerzykowskiego. Do roku 1918 ukazały się już cztery słowniki ortograficzne, a w latach 1919–1939 siedem.
Gwałtowny wzrost rozmaitych wydawnictw, a skutkiem tego wydań słowników, nastąpił po roku 1989Dość powiedzieć, że w 2001 r. było w Polsce zarejestrowanych prawie 17 000 wydawnictw (Łukasz Gołębiewski, Rynek książki w Polsce 2001, s. 37). W połowie 2002 roku w Polsce księgarnie oferowały około 50 słowników ortograficznychNie wynikało to bynajmniej z entuzjastycznego zainteresowania językowego w narodzie, a przeważały głównie czynniki marketingowe. Otóż pojawiały się zwłaszcza słowniki średnie i małe, tańsze w opracowaniu i łatwiejsze w sprzedaży, wydawane przez wydawnictwa niemające do tej pory doświadczenia w branży słownikowej. Ponadto dochodziło do takich paradoksów, że jeden słownik wydawano pod różnymi tytułami, np. Wielki słownik ortograficzny języka polskiego (1999) pod red. Andrzeja Markowskiego, wyd. Wilga ukazał się w roku następnym pod zmienionym tytułem Ortograficzny słownik języka polskiego; notabene bez informacji, że za nowym tytułem kryje się stara zawartość. (Za Mirosławem Bańko Słowniki ortograficzne w Polsce — fenomen socjologiczny)Mirosław Bańko: Słowniki ortograficzne w Polsce — fenomen socjologiczny.
Najobszerniejszym słownikiem ortograficznym na polskim rynku – i jedynym stale aktualizowanym, który uzyskał rekomendację Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN – jest Wielki słownik ortograficzny PWN z zasadami pisowni i interpunkcji pod red. Edwarda Polańskiego (ostatnie wydanie – czwarte, dodruk poprawiony)Ortografia i interpunkcja w nauczaniu szkolnym i samokształceniu, Edward Polański, Ewa Dereń, Adam Rychlik, Kraków 2011, str. 18.
Informacje dodatkowe w słownikach ortograficznych Polskie słowniki ortograficzne – zwłaszcza o obszerniejszej formie – zawierają również szereg informacji dodatkowych, jak: wymowa wyrazów budzących wątpliwościWielki słownik ortograficzny PWN z wymową, 2016, informacje o odmianie wyrazów w przypadkach budzących wątpliwości lub w niemal wszystkichnp. WSO PWN 2016: pkt (= punkt) D. pkt (a. pktu), C. pkt (a. pktowi), N. pkt (a. pktem), Ms. pkt (a. pkcie); pkt (a. pkty), pkt (a. pktów), pkt (a. pktom), z pkt (a. pktam), objaśnienia przy hasłach znaczenia, zwłaszcza wyrazów rzadkich i obcychWSO PWN 2016: kolumb (pierwiastek chem., symbol: Cb – dawna nazwa niobu), orzeczenia Rady Języka Polskiego, zestawienie haseł równobrzmiących, ale o różnej pisowni (tzw. homofonów)Wielki słownik ortograficzny PWN, 2016, zestawienie haseł o trudnej pisowni, zbiór dyktandWielki słownik ortograficzny języka polskiego pod red. A. Markowskiego, Wilga 1999.
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Słowniki Kategoria:Język polski