Zaginione odcinki serialu Doktor Who

mały|Logo serialu z lat 1963–1967 Zaginione odcinki serialu Doktor Who – w latach 1967–1978 wiele starych materiałów magazynowanych przez BBC na taśmach i w wideotekach było dla oszczędności lub z braku miejsca wyrzucanych albo niszczonych. Taki los spotkał też wiele starych odcinków Doktora Who, głównie historie przygód dwóch pierwszych Doktorów (granych przez Williama Hartnella i Patricka Troughtona). Później utracone odcinki próbowano odzyskiwać – niektóre ocalały więc w wersji czarno-białej (jak pierwszy odcinek trzeciego Doktora z historii Invasion of the Dinosaurs), a niektóre jako kopie. W sumie w archiwach BBC brakuje 95 z 253 odcinków produkowanych przez pierwsze sześć lat.

W tym okresie podobny los spotkał nie tylko odcinki Doktora Who – brakuje także odcinków wielu innych seriali telewizyjnych różnych gatunków, produkowanych przez BBC. Inne seriale, których część odcinków zaginęła, to m.in. Armia tatuśka, Z-Cars, The Wednesday Play, Steptoe and Son, czy też Not Only... But Also. Ponadto, BBC nie było jedyną brytyjską stacją telewizyjną, w której istniał taki proceder. Lokalne oddziały stacji ITV również wyrzucały lub nadgrywały posiadane taśmy. W związku z tym wiele wczesnych odcinków serialu Rewolwer i melonik również uznaje się za zaginione.

Odzyskiwanie odcinków Gdy w 1978 roku zmieniła się polityka archiwizowania programów, BBC rozpoczęło poszukiwania wcześniej wyrzuconych odcinków Doktora Who. Udało się odzyskać kilka odcinków dzięki temu, że zachowały się one w archiwach krajów, które wcześniej zakupiły kopie do emisji; odcinki pozyskano także od osób, które kupiły je lub przechowywały. Kolorowe nagrania wideo robione przez fanów, nagrane na taśmach o szerokości 8 mm, również były przyjmowane. Ponadto, część materiałów odzyskano w formie klipów – fragmentów odcinków, emitowanych w innych programach, lub wyciętych z pierwotnego materiału przez cenzurę w innych krajach. Jednakże wszystkie zaginione odcinki przetrwały w wersji radiowej za sprawą słuchaczy nagrywających program bezpośrednio podczas emisji.

Jednym z najbardziej poszukiwanych odcinków jest część czwarta ostatniego odcinka z udziałem Williama Hartnella pt. The Tenth Planet (1966), którą kończy przemiana pierwszego Doktora w drugiego (granego przez Patricka Troughtona). Jedyna znana kopia fragmentów tego odcinka istnieje na niemych, słabej jakości taśmach o szerokości 8 mm. Jednym z ocalałych fragmentów jest kilkusekundowa scena regeneracji, pokazana w swoim czasie w programie dla dzieci Blue Peter.

W kwietniu 2006 roku Blue Peter rzucił wyzwanie fanom serialu: za znalezienie materiałów z zaginionymi odcinkami można było otrzymać nagrodę w postaci naturalnej wielkości modelu Daleka.

W grudniu 2012 roku, w związku z nadchodzącą 50. rocznicą powstania serialu, magazyn Radio Times ogłosił „polowanie” na zaginione odcinki Doktora Who. Radio Times opublikował także własną listę zaginionych odcinków i ustanowił specjalny adres e-mail, służący do kontaktu w tej sprawie.

Lista zaginionych i odzyskanych odcinków Kolorem zaznaczono odcinki pierwotnie zaginione, które jednak udało się odzyskać w całości. Kolorem zaznaczono odcinki, które są w całości zaginione. Doktor Seria Nr Tytuł odcinka Liczba wyprodukowanych odcinków ogółem Numery odzyskanych odcinków Liczba odcinkóww archiwum Uwagi pierwszyDoktor 1 004 Marco Polo 7 wszystkie zaginione 008 The Reign of Terror 6 1, 2, 3, 6 4 W maju 1982 roku kolekcjoner ofiarował BBC kopię szóstej części na 16mm taśmie. Części 1-3 odnaleziono na Cyprze w 1985 roku. 2 014 The Crusade 4 1 2 Kopia części pierwszej tego odcinka (pt. The Lion) została odnaleziona w Nowej Zelandii w styczniu 1999. Część trzecia tego odcinka przetrwała okres wymazywania – nigdy nie została usunięta z archiwum BBC. 017 The Time Meddler 4 1, 3, 4 wszystkie Część druga tego odcinka przetrwała okres wymazywania – nigdy nie została usunięta z archiwum BBC. Ostatecznie odcinek został skompletowany w 1984 roku, gdy wszystkie części odnalezione zostały w archiwum telewizyjnym w Nigerii. 3 018 Galaxy 4 4 3 1Część 3 odcinka została zwrócona BBC w 2011 roku przez fana serialu, który zakupił kopię tej części w latach 80. Fan nie był świadomy, że BBC nie posiada kopii tego odcinka w archiwum. 019 Mission to the Unknown 1 zaginiony 020 The Myth Makers 4 wszystkie zaginione 021 The Daleks’ Master Plan 12 1, 2, 3, 5, 10 5 Część 5 oraz 10 odnalezione zostały w archiwum kościoła Mormonów na początku lat 80. W styczniu 2004 część druga powróciła do BBC z rąk byłego pracownika BBC po tym, jak została przez niego „uratowana” przed wyrzuceniem na początku lat 70. 13 marca 2026 ogłoszono, że kopie dwóch odcinków (pierwszego i trzeciego) zostały odnalezione w prywatnej kolekcji 022 The Massacre of St Bartholomew’s Eve 4 wszystkie zaginione 024 The Celestial Toymaker 4 4 1Część czwarta została odnaleziona w 1984 roku w Australii, w archiwum stacji telewizyjnej ABC. 026 The Savages 4 wszystkie zaginione 027 The War Machines 4 4 wszystkie Pomimo posiadania wcześniej różnych kopii klipów i całej części drugiej (od 1980) ostatecznie odcinek skompletowano w 1984 roku, gdy wszystkie części odnaleziono w archiwum telewizyjnym w Nigerii. 4 028 The Smugglers 4 wszystkie zaginione 029 The Tenth Planet 4 – 3 Archiwum posiada części od 1 do 3. Część 4 jest uznana za zaginioną. W sumie: 12 zaginionych lub niekompletnych odcinków 24 z 66 istnieje drugiDoktor 4 030 The Power of the Daleks 6 wszystkie zaginione 031 The Highlanders 4 wszystkie zaginione 032 The Underwater Menace 4 2 2Część 2 odcinka została zwrócona BBC w 2011 roku przez fana serialu. Część trzecia tego odcinka przetrwała okres wymazywania – nigdy nie została usunięta z archiwum BBC. 033 The Moonbase 4 – 2 Archiwum posiada część drugą oraz czwartą. Część 1 oraz 3 są zaginione. 034 The Macra Terror 4 wszystkie zaginione 035 The Faceless Ones 6 3 2Kopia części trzeciej, choć bardzo uszkodzona, znajdowała się w rękach osoby prywatnej. W 1987 trafiła z powrotem do BBC. Wcześniej zachowana była wyłącznie pierwsza część tego odcinka – nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC. 036 The Evil of the Daleks 7 2 1 Kopia części drugiej znajdowała się w rękach osoby prywatnej, w 1987 trafiła z powrotem do BBC. 5 037 The Tomb of the Cybermen 4 wszystkie Wszystkie części tego odcinka odzyskano z archiwum w Hongkongu w 1993 roku. 038 The Abominable Snowmen 6 2 1 Część druga odcinka, za sprawą pasjonata filmów, powróciła do BBC w lutym 1982 roku na 16mm taśmie. 039 The Ice Warriors 6 1, 4, 5, 6 4 W kwietniu 1988 odnaleziono części 1, 4, 5 oraz 6 w BBC Enterprises, gdy podczas przenosin odkryto wcześniej zapomniany obszar archiwów. 040The Enemy of the World 6 1, 2, 4, 5, 6 wszystkieWszystkie części tego odcinka zostały odnalezione w nigeryjskim archiwum telewizji Jos, co ogłoszono 10 października 2013. Wcześniej zachowana była wyłącznie trzecia część tego odcinka – nigdy nie została wyrzucona z archiwum BBC. 041 The Web of Fear 6 2, 4, 5, 6 5 Części 1-2 oraz 4-6 zostały odnalezione w nigeryjskim archiwum telewizji Jos, co ogłoszono 10 października 2013. Wcześniej zachowana była wyłącznie pierwsza część tego odcinka, która została odnaleziona w Hongkongu lata wcześniej. Część 3 nadal jest zaginiona. 042 Fury from the Deep 6 wszystkie zaginione 043 The Wheel in Space 6 3 2 Część trzecia została odnaleziona jako kopia na taśmie 16mm u osoby prywatnej w marcu 1983, a w listopadzie tegoż roku przekazana w ręce BBC. Część 6 nigdy nie opuściła archiwum BBC. 6 044 The Dominators 5 3 wszystkie Trzecią część odzyskano, ponieważ kopię całego odcinka posiadał w swym archiwum Brytyjski Instytut Filmowy. Pozostałe nigdy nie zostały wyrzucone z archiwum BBC. 046 The Invasion 8 – 6 Brakuje części 1 oraz 4. Pozostałe przetrwały okres wymazywania. 047 The Krotons 4 4 wszystkieCzęści 1-3 nie zostały wyrzucone z archiwum BBC. Część czwartą odzyskano, ponieważ kopię całego odcinka posiadał w swym archiwum Brytyjski Instytut Filmowy. 049 The Space Pirates 6 – 1 Okres wymazywania przetrwała jedynie część 2 odcinka. 050 The War Games 10 1, 3, 4, 6, 7, 10 wszystkie Części 2, 5, 8 oraz 9 przetrwały okres wymazywania – nigdy nie zostały usunięte z archiwum BBC. Pozostałe części odzyskano, ponieważ kopię całego odcinka posiadał w swym archiwum Brytyjski Instytut Filmowy. W sumie: 14 zaginionych lub niekompletnych odcinków 55 z 108 istnieje Ogółem: 26 zaginionych lub niekompletnych odcinków 79 istnieje, 95 zaginionych Odcinki trzeciego Doktora również spotkał podobny los. Brakowało dwóch części odcinków z 11. sezonu: 1. części Invasion of the Dinosaurs oraz 1. części Death to the Daleks. Dziesiąta seria również była wybrakowana: nie było części 1-3 oraz 6. odcinka Frontier in Space ani 3. części Planet of the Daleks. Z dziewiątej serii w archiwum pozostał nienaruszony jedynie odcinek Day of the Daleks, a oprócz niego części 4., 5. oraz 6. odcinka The Sea Devils, a także części 3-6 odcinka The Mutants. Z serii 8 zachowały się jedynie trzy części: 1. i 4. odcinka The Claws of Axos oraz 4. część odcinka The Daemons, a z siódmego sezonu zachowała się jedynie 1. część odcinka The Ambassadors of Death. Jednakże dzięki licznym, w większości czarno-białym kopiom, przechowywanym przez BBC Enterprises, fanów i zagraniczne stacje telewizyjne, udało się odzyskać wszystkie odcinki z sezonów 7-11.

Klipy Do 36 części z 97 zaginionych udało się z różnych źródeł odzyskać także pojedyncze klipy, zawierające od kilku do kilkunastu sekund materiału. Jedyne odcinki, do których nie zachował się żaden materiał to Marco Polo, Mission to the Unknown oraz The Massacre of St Bartholomew’s Eve. Poniższa tabela przedstawia listę odzyskanych fragmentów wraz z ich źródłem i formatem. W poniższej tabeli podano jedynie te klipy, które odnaleziono do niezachowanych części odcinków. Odcinki w całości zaginione zostały zaznaczone na .