1 Gwardyjska Armia () – związek operacyjny Armii Czerwonej podczas II wojny światowej.
Historia Została sformowana 6 sierpnia 1942 na bazie 2 Armii Rezerwowej. 25 października 1942 na bazie dowództwa armii sformowano dowództwo Frontu Południowo-Zachodniego. 5 listopada 1942 na 1 Gwardyjską Armię przemianowano 63 Armię. 5 grudnia 1942 została przemianowana na 3 Gwardyjską Armię.
Ponownie została sformowana 8 grudnia 1942 na bazie wojsk grupy operacyjnej Frontu Południowo-Zachodniego i zarządu 4 Armii Rezerwowej. Przy Armii działały 3 samodzielne karne kompanieWładimir Dajnes, Bataliony karne i oddziały zaporowe Armii Czerwonej. Warszawa 2015, s. 232..
W czasie walk na ziemiach polskich brała udział m.in. w bitwie o Żywiec.
Struktura organizacyjna wojenna: 11 Korpus Armijny 18 Korpus Armijny (13 września 1944 przydzielony do 18 Armii) 30 Korpus Armijny 107 Korpus Armijny 3 Górski Korpus PiechotyBolesław Dolata, Wyzwolenie Polski 1944-1945. Warszawa 1971, s.596,598.. W 1989 w składzie Kijowskiego Okręgu Wojskowego 25 Dywizja Zmechanizowana 72 Dywizja Zmechanizowana 136 Dywizja Zmechanizowana 172 Dywizja Zmechanizowana 41 Dywizja Pancerna 123 Brygada Rakiet Operacyjno-Taktycznych 108 Brygada Rakiet Operacyjno-Taktycznych 180 Brygada Rakiet Przeciwlotniczych 8 Brygada Rakiet Przeciwlotniczych 305 Brygada Artylerii 224 Brygada Inżynieryjna 102 Brygada Zaopatrzenia 71 pułk artylerii 961 pułk artylerii rakietowej 976 pułk artylerii przeciwpancernej 30 pułk łączności
Oficerowie dowództwa Dowódcy armii: Filipp Golikow 6–10 sierpnia 1942; Bogdan Kołczigin 10–11 sierpnia 1942 (pełniący obowiązki); Kiriłł Moskalenko 11 sierpnia 1942 – 3 października 1942; Iwan Czistiakow 3–20 października 1942 (pełniący obowiązki); Siemion Iwanow 20–25 października 1942 – pełniący obowiązki; Wasilij Kuzniecow 25 października – 10 listopada 1942 i 5 grudnia 1942 – 14 grudnia 1943; Dmitrij Leluszenko 11 listopada – 5 grudnia 1942; Andriej Grieczko 15 grudnia 1943 – sierpień 1945.
Członkowie Rady Wojennej: N. Abramow () sierpień 1942 – październik 1942; W. Łajok () 13 sierpnia – 22 października 1942; I. Kolesniczenko () 4 listopada – 5 grudnia 1942; I. Rybinski () 5 grudnia 1942 – 2 sierpnia 1943; I. Wasiljew () 2 sierpnia 1943 – 11 sierpnia 1944; M. Szewiakow () 12–22 sierpnia 1944; Konstantin Isajew () 23 sierpnia 1944 – 9 maja 1945.
Szefowie sztabu: S. Iwanow () sierpień 1942 – październik 1942; I. Krupiennikow () 1 listopada – 5 grudnia 1942; I. Szlomin () 5 grudnia 1942 – 21 stycznia 1943; W. Paniuchow () 21 stycznia 1943 – 9 stycznia 1944; G. Chietagurow () 9 stycznia – 17 kwietnia 1944; A. Batiunia () 17 kwietnia 1944 – 13 września 1945.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Armie ogólnowojskowe ZSRR Kategoria:Armie 1 Frontu Ukraińskiego Kategoria:Armie 3 Frontu Ukraińskiego Kategoria:Armie 4 Frontu Ukraińskiego Kategoria:Armie Frontu Południowo-Wschodniego (radzieckiego) Kategoria:Armie Frontu Południowo-Zachodniego (radzieckiego) Kategoria:Gwardyjskie armie ZSRR Kategoria:Kijowski Okręg Wojskowy Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1942 Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1990