mały|Herb Katowic na fasadzie kamienicy przy ulicy Dyrekcyjnej 10 z datą „1866”, kiedy to został wprowadzony zarząd miejski
Kalendarium historii Katowic – chronologiczne zestawienie najważniejszych wydarzeń, które miały miejsce na obszarze Katowic w jego współczesnych granicach bądź były z nimi ściśle związane.
XII–XVIII wiek mały|Mieszko I Plątonogi
1178 lub 1179: Teren kasztelanii bytomskiej, na terenie którego znajdowały się współczesne Katowice, został włączony do dzielnicy śląskiej; książę Kazimierz II Sprawiedliwy odstąpił wówczas te tereny księciu raciborskiemu Mieszkowi Plątonogiemu.
1299: 19 marca – wydanie przez księcia bytomskiego Kazimierza dokumentu ze wzmianką o wsi Dąb (Crasni Domb).
1340: 13 października – prawdopodobnie najstarsza wzmianka o Dąbrówce Małej; w dokumencie wystawionym przez księcia bytomskiego Władysława pojawiło się określenie Myleyowicz und Dambroua (Milowice i Dąbrówka).
1360: 15 grudnia – w dokumencie wystawionym przez księcia opawsko-raciborskiego Mikołaja II dla wojewody sandomierskiego Ottona z Pilczy wymieniono po raz pierwszy: Bogucice, Jaźwce, Ligota, Rozdzień, Szopienice i Załęże.
1397: W dokumencie dotyczącym zakończenia sporu o kolatora kościoła mysłowickiego zostały wspomniane Szopienice i po raz pierwszy Kuźnica Bogucka.
1414: Wzmianka o kościele w Bogucicach (bądź już w 1403) na dokumencie wydanym przez dziedziców Mysłowic Adama i Jana.
1430: Zniszczenie Szopienic w czasie wojen husyckich.
1467 lub 1468: Wzmianka w protokolarzu pszczyńskim o wsi Uniczowy, z której to w późniejszych latach wyodrębniły się osobne miejscowości – Piotrowice, Podlesie i Zarzecze.
1474: Pierwsza wzmianka o wsi Brwinów (późniejszy Brynów) w dokumencie dotyczącym oddaniu w zastaw dóbr mysłowickich wojewodzie sandomierskiemu Jakubowi z Dębna przez księcia rybnickiego Wacława.
1486: 9 września – Jurga Kleparski uzyskał zezwolenie na ponowne uruchomienie produkcji w Kuźnicy Boguckiej.
mały|Aleksy Thurzon na płaskorzeźbie
1517: 21 lutego – Aleksy Thurzo zakupił od książąt cieszyńskich Kazimierza II i jego syna Wacława ziemię pszczyńską wraz z większością obszarów współczesnych Katowic.
1536: 22 lutego – dobra Kuźnicy Boguckiej zostały wydzielone z państwa pszczyńskiego i w wyniku ich sprzedaży wraz z innymi dobrami przez Jana Thurzona Stanisławowi Salomonowi z Krakowa weszły one w skład ziemi mysłowickiej.
1546: Założenie przez mistrza Zycha kuźnicy w Roździeniu.
1576: W piśmie Mikołaja Salomona pojawiła się wzmianka o Dąbrówce Małej jako niezamieszkanej wówczas pustej wsi; należała ona wówczas do dóbr mysłowickich i wydzierżawiona była jako folwark opactwu św. Jakuba we Wrocławiu.
1580 (ok.): Kuźnik Andrzej Bogucki założył wieś zagrodniczą Katowice, w której osadził kilku chłopów.
1586: W aktach pojawiły się samodzielnie nazwy Podlesie i Zarzecze; wcześniej wymieniane były one z przedrostkiem Uniczowy.
mały|Akt wizytacji parafii bogucickiej z 1598, w którym po raz pierwszy pojawiła się wzmianka o Katowicach
1598: W protokole wizytacji bogucickiej parafii po raz pierwszy pojawiła się nazwa Katowice (ad parochiam pertinent village Boguczycze, Zalęzie et nova villa Katowicze); jest to też pierwsze świadectwo kultu obrazu Matki Bożej Boguckiej.
1619: Pierwsza wzmianka o szkole w Bogucicach; była to placówka funkcjonująca przy kościele parafialnym.
1636: 24 sierpnia – dokonano rozgraniczenia pomiędzy Czeladzią a Dąbrówką Małą, Jakubowicami, Siemianowicami i Bańgowem.
1640: Pierwsza wzmianka o kuźnicy w Załężu; funkcjonowała ona do 1730; wskazywana jest też data 1524 jako pierwsza pośrednia wzmianka o załęskiej kuźnicy.
1644 28 sierpnia – okres wojny trzydziestoletniej; doszło wówczas w rejonie Piotrowic do bitwy pomiędzy wojskami szwedzkimi a połączonymi siłami, zgromadzonymi w ramach układu księcia pszczyńskiego Zygfryda II Promnitza i biskupa krakowskiego Piotra Gembickiego; wojska te wyparły Szwedów w kierunku Mikołowa.
1666: Wzmianka o młynie na Koczotce (Koszutce); wymieniono wówczas żonę młynarza Koczota.
mały|Najdawniejszy plan sytuacyjny obszarów dzisiejszych Katowic z 1686 (mapa w orientacji wschodniej)
1686: 26 stycznia – Jan Mieroszewski z Mysłowic i Rudolf Józef Kamieński ze Świętochłowic zawarli ugodę; do aktu dołączono odręczny plan sytuacyjny obszaru spornego, będący najstarszym planem współczesnych Katowic.
1698: 19 sierpnia – Karol Mieroszewski kupił Katowice, które 18 września tego samego roku stały się własnością Jerzego Holly’ego z Ponięcic.
1700: Pojawiły się pierwsze wzmianki o Zawodziu.
1702: 1 maja – Jerzy Holly sprzedał dobra wraz z Katowicami hrabiemu Baltazarowi Erdmannowi Promnitzowi.
1723: 7 maja – został spisany dokument katastralny, na którym zachował się najstarszy wizerunek herbu Kuźnicy Boguckiej, przedstawiający ręczny młot wsparty głowicą na masywnym kowadle.
1724 30 stycznia – pierwsza pisemna wzmianka o folwarku Janowiec, wokół którego wyrosła osada Janów; w 1742 wymieniono po raz pierwszy Janów jako osadę leśną.
1736: W czerwcu w Dąbrowie, przysiółku Podlesia, w okresie wojny sukcesyjnej o tron polski został założony obóz dla chorych żołnierzy elektora saskiego Augusta III. 3 października – Katowice wraz z Kuźnicą Bogucką i Brynowem zostały zakupione od Erdmanna Promnitza przez starostę i sędziego ziemskiego księstwa siewierskiego Jana Krzysztofa Mieroszewskiego.
1742: Włączenie w wyniku wojen śląskich terenów Katowic wraz z większością Śląska do Królestwa Prus.
mały|Bogucicki kościół przedstawiony na rycinie z XVIII wieku
1755: Dobra bogucickie odziedziczyła Józefa Schwellengrebel; kupił je 24 czerwca 1764 Jan Nepomucen Schwellengrebel.
1769: Rozpoczęcie regularnej eksploatacji w kopalni węgla kamiennego „Emanuelssegen” (niem. Błogosławieństwo Emanuela; późn. „Murcki”) w Murckach – jednego z najstarszych tego typu zakładów na Górnym Śląsku.
1787: Rozpoczęcie regularnej eksploatacji węgla kamiennego w Dębie – nadanie pola górniczego kopalni „Fürstin Hedwig” (niem. Księżna Jadwiga).
1793: Otrzymanie przez klasztor bożogrobców w Miechowie i Johna Baildona nadania na pole górnicze „Arthur” w Dębie.
1799: Nabycie dóbr katowickich przez przedsiębiorcę hutniczego Johanna Ferdinanda Koulhaasa z Kalet.
XIX wiek mały|Huta „Hohenlohe” na litografii Ernesta Knippla z połowy XIX wieku mały|Johann Friedrich Wedding – właściciel dóbr katowickich od 1809
1801: Założenie kopalni „Beate” w Brynowie przez Johanna Ferdinanda Koulhaasa.
1804: Początek budowy huty żelaza „Hohenlohe” w Wełnowcu; założył ją właściciel Bytkowa książę Fryderyk Ludwik Hohenlohe; w hucie działały dwa wielkie piece.
1809: Własność dóbr katowickich przeszły na własność Johanna Friedricha Weddinga, męża córki Johanna Ferdinanda Koulhaasa.
1816: Na późniejszej ulicy św. Jana ustawiono figurę św. Jana Ewangelisty. 26 marca – najwcześniejszy zachowany dokument z odciśniętą pieczęcią zawierającą godło Katowic z .
1818: W Bogucicach została założona huta cynku „Franz”. Zmiana granic niektórych powiatów na Górnym Śląsku; wówczas to do powiatu bytomskiego przyłączono Katowice, Bogucice, Szopienice i Załęże.
mały|Pudlingarnia Johna Baildona na litografii z połowy XIX wieku
1821: 16 lipca – na mocy bulli papieża Piusa VII De salute animarum dekanaty pszczyński i bytomski, które obejmowały także obszar współczesnych Katowic, zostały oddzielone od diecezji krakowskiej i przyłączone do diecezji wrocławskiej.
1822: Książę zu Hohenlohe wraz z Johnem Baildonem otrzymali nadanie na hutę cynku „August” w Wełnowcu. 2 grudnia – zostało wydane nadanie, na mocy której w rejonie późniejszego Spodka została założona huta cynku „Fanny”.
1823: John Baildon na granicy Dębu i Załęża, w miejscu kuźnicy załęskiej zainicjował budowę pudlingarni, która dała początek hucie żelaza „Baildon”. 3 maja – została nadana kopalnia „Ferdinand” (późn. „Katowice”) w Bogucicach.
1826: Działalność rozpoczęła szkoła w Roździeniu, do której uczęszczali także uczniowie z Szopienic. Ks. Józef Beder założył na terenie gminy Dąb osadę Józefowiec, która została nazwana jego imieniem; zabudowano wówczas 30 chałup oraz karczmę.
1827: Otwarcie pierwszej szkoły na terenie ówczesnych Katowic; mieściła się ona w chałupie przy późniejszej ulicy Pocztowej. Została założona pierwsza szkoła w Załężu; znajdowała się ona w wiejskiej chacie na wysokości późniejszej ulicy J. Zarębskiego.
1828: 1 stycznia – ukończenie budowy pierwszego budynku szkoły w Dębie; był to obiekt drewniany, zlokalizowany przy późniejszej ulicy Chorzowskiej; nowy, murowany budynek w miejsce starego powstał w 1856.
mały|Katowice w latach 30. XIX wieku na litografii Ernesta Knippla mały|Fragment kolonii Alfred w 2020
1832: Zakup Katowic od rodziny Weddingów przez królewskiego nadzorcę górniczego Karla Friedricha Lehmanna z Królewskiej Huty.
1833: Uruchomienie huty „Katowickiej”, przekształconej z kuźnicy boguckiej przez Gustava von Weddinga.
1834: Powstała kopalnia „Alfred”; przy niej wyrosła osada robotnicza. Założenie w Szopienicach przez spółkę Georg von Giesches Erben huty cynku „Wilhelmina”.
1835: Aleksander Mieroszewski ustawił na janowskich plantach przy swoim dworku myśliwskim rzeźbę ogrodową – pomnik z inskrypcją w języku polskim. Uruchomienie kopalni „Morgenroth” w Janowie; była czynna do 1883.
1836: Oddano do użytku drogę z Tarnowskich Gór do Mysłowic przez Wełnowiec i Katowice.
1837: Kuźnica w Roździeniu weszła w skład huty żelaza „Dietrich”.
1838: Franz Winckler został właścicielem dóbr katowickich; rok później jego żona Maria kupiła od ostatniego ordynata Aleksandra Mieroszewskiego fideikomisowe dobra mysłowickie. 12 marca – nadano na wniosek Johna Baildona kopalnię „Waterloo” w Dębie; wydobycie węgla rozpoczęto w niej następnym roku.
1839: W marcu dyrektorem zarządu dóbr Franza Wincklera został Friedrich Wilhelm Grundmann; pełnił tę funkcję aż do przejścia na emeryturę w 1872.
1840: Uruchomienie huty cynku „Kunegunde” (późn. „Kunegunda”) w Zawodziu. 15 lipca – została nadana kopalnia „Cleophas” (późn. „Kleofas”) w Załężu, założona przez Karola Godulę i właściciela dóbr w Załężu Loebela Freunda; w latach 80. XIX wieku została ona wykupiona przez koncern Georg von Giesches Erben.
mały|Franz von Winckler – posiadacz ziemski, który przeniósł zarząd swoich dóbr do Katowic mały|Hotel Welta na zdjęciu z 1872
1841: Rozpoczęto wydobycie węgla w kopalni „Victor” w Załężu. Franz von Winckler przeniósł zarząd swoich dóbr do Katowic; był to pierwszy organ administracji przemysłowej na terenie miejscowości i zalążek funkcji dyspozycyjnej przyszłego miasta.
1842: Powstała huta cynku „Norma” na pograniczu Bogucic i Dąbrówki Małej; przy niej wzniesiona została kolonia robotnicza. Rozpoczęto produkcję w hucie cynku „Emma”, która znajdowała się na terenach Karbowej, obok folwarku.
1846: 3 października – otwarcie w Katowicach przystanku kolejowego na oddanej wówczas do użytku trasy Kolei Górnośląskiej na odcinku Świętochłowice – Katowice – Mysłowice.
1847: W Burowcu uruchomiono hutę cynku „Paul”. 2 czerwca – została utworzona kopalnia „Georg” (późn. „Jerzy”) w Dąbrówce Małej, która eksploatowała połączone pola górnicze „Georg” i „Norma”. W listopadzie ukończono budowę szkoły w Dąbrówce Małej, do której uczęszczały dzieci z miejscowości i okolicznych kolonii; nauczanie w niej rozpoczęło 109 dzieci.
1848: Początek działalności pierwszego w Katowicach hotelu, który istniał w narożniku Rynku i ulicy Warszawskiej – hotel Welta. Uruchomienie huty „Ida” w Kokocińcu, która powstała w miejscu kuźnicy; została ona unieruchomiona w latach 60. XIX wieku.
mały|Dwór na terenie dawnego folwarku Tiele-Wincklerów w Dąbrówce Małej mały|Kościół ewangelicki (przed rozbudową) i budynek szkoły ewangelickiej w latach ok. 1860–1870 mały|Budynek dworca kolejowego z 1859 przy ulicy Dworcowej mały|Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w 1865
1851: