thumb|upright|Symbol zakonu św. Stefana Order Świętego Stefana Papieża i Męczennika (it. Ordine di Santo Stefano Papa e Martire) – zakon rycerski, a następnie odznaczenie toskańskie, założone przez księcia Kosmę Medyceusza z Florencji w 1561 roku. Patronem jego był św. Stefan, papież i męczennik, w święto którego wojska medycejskie pokonały Francuzów pod Marciano w 1554 roku. Obecnie order domowy linii toskańskiej Habsburgów Lotaryńskich.

Historia Zakon ten był początkowo zakonem morskim, miał bronić Włoch od muzułmańskich i pirackich ataków od strony morza oraz uwalniać siłą chrześcijańskich jeńców z niewoli tureckiej. Opierał się na regule benedyktyńskiej, przyznanej przez papieża Piusa V w tym samym roku, w którym powstał. Wielkim mistrzem został sam założyciel, a prawo do noszenia tego tytułu mieli wyłącznie jego potomkowie. Główna siedziba tego zgromadzenia mieściła się w Pizie, a jego bazą było portowe miasto Livorno. Do zakonu przyjmowani byli tylko szlachcice, którzy przez 3 lata pobytu w klasztorze doskonalili się w sztuce wojennej.

Zakon brał udział w licznych akcjach militarnych. W 1565 roku jego rycerze weszli w skład odsieczy dla joannitów, broniących się na Malcie. W bitwie pod Lepanto uczestniczyło 12 okrętów zakonu, przyczyniając się w znacznym stopniu do rozbicia tureckiej armady. W XVI i XVII wieku okręty te wielokrotnie atakowały wybrzeże i porty tureckie. Szczyt potęgi zakon osiągnął na początku XVII wieku, gdy do jednej bitwy był w stanie wystawić nawet 45 statków.

Pod koniec XVIII wieku Leopold II Habsburg przekształcił zakon w instytucję zajmującą się kształceniem toskańskiej szlachty. Kryzys zakonu nastąpił w okresie napoleońskim, kiedy to został czasowo zlikwidowany.

Przywrócony został w 1817 jako odznaczenie państwowe Wielkiego Księstwa Toskanii przez Ferdynanda III Habsburga i podzielony na trzy klasy (wielka wstęga, komandor, kawaler) oraz zastrzeżeniem wyłącznie dla katolickiej szlachty. Wstążka orderowa jest w kolorze pąsowym.

Po przyłączeniu Toskanii do Królestwa Włoch, w 1859 roku formalnie go rozwiązano jako odznaczenie państwowe, jednak przetrwał on do dziś jako order domowy. Obecnie nie zajmuje się żadną działalnością militarną i zrzesza ok. 80 odznaczonych. Wielkim mistrzem jest aks. Zygmunt Toskański, od 1993 roku tytularny w.ks. Toskanii, ur. 1966.

Galeria

Odznaczeni

Bibliografia Gustav Adolph Ackermann, Ordensbuch..., Annaberg 1855, s. 227 Robert Werlich: Orders and Decorations..., Waszyngton 1965, s. 193–194 Wiesław Bończa-Tomaszewski: Kodeks orderowy..., Warszawa 1939, s. 610

Kategoria:Zakony rycerskie Kategoria:Włoskie odznaczenia Kategoria:Ordery domowe Kategoria:Historia Pizy