Choirilos z Samos (Χοιρίλος) – grecki poeta, epik, tworzący pod koniec V wieku p.n.e.
Życiorys Pochodził z wyspy Samos, mieszkał jednak i tworzył w Atenach. Po klęsce Ateńczyków w wojnie peloponeskiej został apologetą Spartan i nadwornym poetą Lizandra. Ostatecznie na zaproszenie króla Archelaosa osiadł w Macedonii, gdzie zmarł.
Napisał poemat pod tytułem Persika (Περσικά), opiewający zwycięstwo odniesione przez Ateńczyków nad Kserksesem I. Dzieło to było w zasadzie przepisaniem wierszowaną formą relacji Herodota z wojny perskiej. Za jego napisanie poeta został doceniony przez Ateńczyków, którzy za każdy wiersz utworu podarowali mu jeden stater, a także zdecydowali iż będzie on recytowany obok dzieł Homera podczas Panatenajów.
Wybór świadectw i fragmentów
Świadectwa T 3. Plutarch, Lizander, 18, 7: "Sam Lizander trzymał zawsze u swego boku poetę Chojrylosa, który miał jego czyny wysławiać w pięknych poematach. Antylochosowi za kilkuwierszowy lichy utwór na swoją cześć dał z radości pełen kapelusz pieniędzy. Podobnie Antymach z Kolofonu i Nikeratos z Heraklei pisali na jego cześć utwory i współzawodniczyli z sobą w „konkursie lizandrejskim". Wieniec zwycięstwa otrzymał wówczas od niego Nikeratos; lecz Antymach czuł się tym tak dotknięty, że utwór swój zabrał i ukrył"Plutarch, Lizander, 18, tłum. M. Brożek, [w:] Plutarch, Cztery żywoty. Lizander, Sulla, Demostenes, Cyceron, Warszawa 2003, s. 43..
T 4. Atenajos, Uczta mędrców, VIII 345d: "Istros [FGrHist 334 F 61] mówi, że poeta Chojrilos otrzymywał od Archelaosa cztery miny dziennie i wydawał je na przysmaki, przez co stał się smakoszem"Atenajos, Uczta mędrców, VIII, 345d, tłum. K. Bartol, J. Danielewicz, Poznań 2010, s. 654–655..
T 7. Arystoteles, Topiki, 8, 157a14: "[…] przykłady niech będą odpowiednie i z dziedzin znanych, tak jak się nimi posługiwał Homer, a nie jak Chojrilos; tak sformułowane twierdzenia staną się jaśniejsze"Arystoteles, Topiki, 157a, tłum. K. Leśniak, Warszawa 1987, s. 208. Por. Aleksander z Afrodyzji, Komentarz do „Topik” Arystotelesa, 533, 13..
T 10. Kallimach, Przyczyny (Aitia), frg. 1, 13 Pfeifer: "…..] niechaj więc żuraw szybuje do Traków z Egiptu, / krw]i się Pigmejów opiwszy do woli, / a Massageci niech strzały miotają het, w medyjskiego / męża] – słowiki o wiele są słodsze"Kallimach, Przyczyny (Aitia), I 13–16, tłum. E. Żybert-Pruchnicka, [w:] Kallimach, Dzieła poetyckie, t. II, Wrocław 2017, s. 121..
T 12. Atenajos, Uczta mędrców, IV, 164c: "Jest tam Orfeusz, Hezjod, są też i tragedie, / Chojrilos, Homer, dalej Epicharm, rozprawy / rozmaite"Atenajos, Uczta mędrców, IV, 356c, tłum. K. Bartol, J. Danielewicz, s. 356. Aleksis frg. 140 K.–A. (PCG II)..
Fragmenty: F 1. "Wprowadź mnie w inną opowieść, jak z azjatyckiej krainy / do Europy w kroczyła wojna okrutna..."Arystoteles, Retoryka, 1415a11, tłum. H. Podbielski, [w:] Arystoteles, Retoryka. Retoryka dla Aleksandra. Poetyka, Warszawa 2004, s. 206. Por. Anonim, Komentarz do „Retoryki” Arystotelesa, 231, 5..
F 6. "Tuż za nimi posuwał się szczep o dziwnym wyglądzie; / Obca też mowa fenicka brzmiała w ustach tych ludzi, Z / Gór Solymskich przybyszów, gdzie leży wielkie jezioro. / W krąg strzyżone, czupryny mieli kudłate, a na nich skóry z łbów końskich zdarte i w dymie ognisk suszone"Józef Flawiusz, Przeciw Apionowi, I 22, tłum. J. Radożycki, Warszawa 1986..
F 9. "Strzaskawszy puchar w dłoniach, skorupę stłuczoną / mam – kalekę, wrak – łódkę biesiadników. Często / gna ją powiew Dioniza ku Pychy urwiskom"Atenajos, Uczta mędrców, XI 646a–b, tłum. K. Bartol, J. Danielewicz, s. 866..
F 12. "Niektórzy pisarze, a wśród nich poeta Choirilos, twierdzą, że Tales pierwszy utrzymywał, iż dusze są nieśmiertelne"Dioenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. zbiorowe, Warszawa 1968..
Przypisy
Kategoria:Greccy poeci V wieku p.n.e.