Aleksander Batory (ur. w Romnach, zm. 12 grudnia 1982 w Londynie) – pułkownik artylerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Aleksander Batory urodził się 23 listopada 1884 roku w Romnach, ówczesnym mieście powiatowym guberni połtawskiej, położonym przy ujściu rzeki Romny do Suły. Był synem ziemianina. W 1904 roku rozpoczął służbę wojskową w Armii Imperium Rosyjskiego. Dwa lata później ukończył oficerską szkołę artylerii. W latach 1917–1918 pełnił służbę w I Korpusie Polskim w RosjiTadeusz Chrostowski, Pułkownik Aleksander Batory..., s. 29–30..

11 listopada 1918 roku został przydzielony do Szkoły Oficerów Artylerii w RembertowieDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 3 z 14 stycznia 1919 roku, poz. 152.. 23 grudnia 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora ze starszeństwem z dniem 7 listopada 1918 rokuDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 2 z 12 stycznia 1919 roku, poz. 69.. 22 grudnia 1919 roku został przeniesiony z Generalnego Inspektoratu Artylerii w Warszawie do baterii zapasowej 12 Kresowego pułku artylerii polowejDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 99 z 29 grudnia 1919 roku, poz. 4355.. W styczniu 1920 roku został dowódcą I dywizjonu 11 pułku artylerii ciężkiej w Grudziądzu, który w tym samym roku został przemianowany na 11 dywizjon artylerii ciężkiej. Od 7 maja 1920 roku na czele dywizjonu przebywał na froncieTadeusz Strutyński, Zarys historii wojennej 10-go Pułku Artylerii Ciężkiej, Zakłady Graficzne „Polska Zjednoczona”, Warszawa 1930, s. 27, 44.. 15 lipca 1920 roku został zatwierdzony w stopniu majora z dniem 1 kwietnia 1920 roku, w artylerii, w grupie oficerów byłych Korpusów Wschodnich i byłej armii rosyjskiejDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 29 z 4 sierpnia 1920 roku, poz. 729.. 11 dywizjonem artylerii ciężkiej dowodził do 1921 rokuSpis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 316, 549..

W latach 1921–1922 był zastępcą dowódcy 9 pułku artylerii ciężkiej w Siedlcach. Na tym stanowisku 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 45. lokatą w korpusie oficerów artyleriiLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 187, tu jako datę urodzin podano 10 listopada 1884 roku. Jeżeli data urodzin „10 listopada” została podana według kalendarza juliańskiego to, według kalendarza gregoriańskiego powinien urodzić się 22 listopada. Zobacz daty nowego i starego porządku.. W sierpniu 1923 roku został przeniesiony do 24 pułku artylerii polowej w Jarosławiu na stanowisko dowódcy pułku. 25 października 1924 roku został przeniesiony do 8 pułku artylerii polowej w Płocku na stanowisko dowódcy pułkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 125 z 28 listopada 1924 roku, s. 704.. Na tym stanowisku 1 grudnia 1924 roku awansował na pułkownika ze starszeństwem z dniem 15 sierpnia 1924 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów artyleriiDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 131 z 17 grudnia 1924 roku, s. 731.. W 1928 roku był słuchaczem Kursu Wyższych Dowódców Artylerii przy Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Dowódca kursu, ówczesny pułkownik Stanisław Miller wystawił mu następującą ocenę osobistą: „posiada rozległe wiadomości wojskowe i duże doświadczenie praktyczne. Umysł jasny, żywy i ścisły – sąd pewny. Bardzo dobry pracownik. Zdolny do wykonywania wyższego dowództwa artylerii w sposób bardzo dobry”, a ponadto „zdolny do wykonywania już obecnie w sposób zadowalający wyższego dowództwa artylerii, tj. dowództwa artylerii dywizyjnej, dowództwa artylerii grupy operacyjnej i dowództwa artylerii armii”. Na równi z pułkownikiem Batorym zostali ocenieni pułkownicy: Karol Schrötter i Jerzy Dobrowolski, natomiast wyżej ocenieni pułkownicy: Kazimierz Schally, Leopold Cehak, Jan Chmurowicz i Jan Maciej Bold. Trzej pierwsi zostali później generałami. Pozostali uczestnicy tego kursu zostali zakwalifikowani jako „zdolni do wykonywania dowództwa artylerii dywizyjnej z tym zastrzeżeniem, że osobistą dalszą pracą uzupełnią jeszcze wiedzę nabytą może trochę za szybko w czasie trwania kursu”. Byli to pułkownicy Stanisław Henryk Więckowski, Apolinary Biernacki, Józef Korycki i Rudolf NiemiraOceny osobiste uczestników Kursu Wyższych Dowódców Artylerii, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1/118, s. 501-503..

Od 6 grudnia 1929 roku do 10 lipca 1930 roku był słuchaczem IV Kursu Centrum Wyższych Studiów Wojskowych w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 4 lipca 1932 roku, s. 338.. W międzyczasie (23 grudnia 1929 roku) został mianowany dowódcą 5 Grupy Artylerii w KrakowieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 20 z 23 grudnia 1929 roku, s. 377.. W 1932 roku figurował na liście starszeństwa pułkowników artylerii z ósmą lokatą. Wyprzedzali go pułkownicy: Rudolf Kazimierz Underka de Tirion (starszeństwo z dniem 1 czerwca 1919), Kazimierz Schally, Jan Maciej Bold i Rudolf Niemira (starszeństwo z dniem 1 lipca 1923), Stanisław Henryk Więckowski, Józef Korycki i Marian Bolesławicz (starszeństwo z dniem 15 sierpnia 1924). Z dniem 31 maja 1933 roku został przeniesiony w stan spoczynkuDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 15 z 31 grudnia 1932 roku, s. 469.. Na emeryturze mieszkał w Płocku. Został osadnikiem wojskowym w Brześciu nad Bugiem. Pod koniec lat 30. XX wieku zaangażował się w działalność Obozu Zjednoczenia Narodowego. W 1934 roku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”.

We wrześniu 1939 roku został powołany do czynnej służby wojskowej i mianowany dowódcą Ośrodka Zapasowego Artylerii Lekkiej Nr 3. Na tym stanowisku wziął udział w kampanii wrześniowej. 19 września 1939 roku przekroczył granicę polsko-łotewską i został internowany w Obozie Nr 4 w Kołatowie, którego komendantem był pułkownik Braziulis. Uciekł z obozu i przez Kowno, Rygę i Sztokholm dotarł do Francji. 23 grudnia 1940 roku przybył do Paryża. Następnie został wyznaczony na stanowisko komendanta Ośrodka Wyszkolenia Oficerów w Fontenay-le-Comte, w Kraju LoaryT. Chrostowski, Pułkownik..., op. cit., s. 29–30.. 5 marca 1940 roku został mianowany komendantem poligonu CoëtquidanBożena Ostrowska, Pułkowe pamiątki, s. 59–60..

14 sierpnia 1940 roku przybył do Obozu Oficerskiego Nr 23 w Rothesay na wyspie ButeRozkaz dzienny nr 1 z 25 sierpnia 1940 roku.. Od 7 września 1940 roku pełnił tymczasowo obowiązki zastępcy dowódcy tego obozuRozkaz dzienny nr 13 z 7 września 1940 roku.. 22 października 1941 roku został dowódcą IV dywizjonu pociągów pancernych stacjonującym w szkockim mieście Perth. 31 lipca 1942 roku został przeniesiony w stan nieczynny. 1 stycznia 1944 roku został przywrócony do stanu czynnego i przydzielony na Wyższy Kurs Administracji, po ukończeniu którego był nominowany na urzędnika administracji samorządowej na ziemiach objętych planem rewindykacyjnym wschodnich ziem Rzeszy Niemieckiej. Od 14 października 1944 roku do 2 czerwca 1945 roku był przydzielony do brytyjskiej Kwatery Głównej 2 Armii dowodzonej przez generała porucznika Milesa Christophera Dempseya w charakterze oficera łącznikowego. 2 października 1945 roku został przeniesiony do rezerwy, a 1 lipca 1947 roku zdemobilizowany.

Zmarł 12 grudnia 1982 roku w Londynie. Został pochowany na cmentarzu Willesden (ang. Willesden Jewish Cemetery), położonym w gminie London Borough of Brent Wielkiego Londynu.

Aleksander Batory był żonaty z Haliną Płoską z Nagórek Dobrskich, w gminie Drobin.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 4681 – 1921 Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (17 marca 1930) „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”. Medal Wojska (1946)

Gwiazda za Wojnę 1939–1945 (Wielka Brytania) Gwiazda Francji i Niemiec (Wielka Brytania) Medal Obrony (Wielka Brytania)B. Ostrowska, Pułkowe..., op. cit., s. 59–60. Medal Międzysojuszniczy „Médaille Interalliée”

Zobacz też Obóz wojskowy Coëtquidan Obozy internowania żołnierzy polskich w czasie II wojny światowej Polscy żołnierze internowani w krajach bałtyckich Stacje Zborne Oficerów w PSZ

Przypisy

Bibliografia

Komenda Stacji Zbornej Oficerów Rothesay. Rozkazy dzienne 1940–1941, Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, sygn. R.8. Tadeusz Chrostowski, Pułkownik Aleksander Batory (1884-1982): dowódca 8 pułku artylerii lekkiej w Płocku w latach 1924-1929 w Płocku, „Notatki Płockie” nr 1 (138), Płock styczeń-marzec 1989, ISSN 0029-389X.

Bożena Ostrowska, Pułkowe pamiątki, Rocznik Muzeum Mazowieckiego w Płocku nr 16, Muzeum Mazowieckie, Płock 1996, ISSN 0137-3315.

Kategoria:Ludzie urodzeni w Romnach Kategoria:Ludzie związani z Płockiem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Osadnicy wojskowi II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą Francji i Niemiec Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Obrony Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Politycy Obozu Zjednoczenia Narodowego Kategoria:Pułkownicy artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy artylerii Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1884 Kategoria:Zmarli w 1982 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego internowani na Łotwie w czasie II wojny światowej Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej Kategoria:Oficerowie 9 Pułku Artylerii Ciężkiej (II RP) Kategoria:Oficerowie 8 Płockiego Pułku Artylerii Lekkiej Kategoria:Oficerowie 24 Pułku Artylerii Lekkiej