Widmo (fr. Les Diaboliques) – francuski dreszczowiec psychologiczny z 1955, wyreżyserowany przez Henriego-Georges’a Clouzota na podst. powieści Widmo (Ta, której już nie było) Pierre’a Boileau i Thomasa Narcejaca. W 1996 powstał amerykański remake, Diabolique.

Film opowiada o właścicielce szkoły, Christinie, i kochance jej męża Michela, Nicole, których łączy nienawiść do mężczyzny. Kobiety wspólnie postanawiają go zamordować i topią go w wannie na wsi, oddalonej od szkoły o kilkaset kilometrów, po wcześniejszym podaniu środków uspokajających. Po czym wrzucają ciało do szkolnego basenu, pozorując wypadek. Jednak zamiast Michela policja znajduje inne zwłoki, i ten zdaje pojawiać się w różnych miejscach.

Zdjęcia kręcono w Paryżu oraz na terenie departamentów Yvelines (L’Étang-la-Ville, Montfort-l’Amaury) i Deux-Sèvres (Niort).

Fabuła Michel Delassalle to apodyktyczny dyrektor podrzędnej szkoły z internatem w Saint-Cloud, której właścicielką szkoły jest jego żona, Wenezuelka Christina. Utrzymuje również pozamałżeński związek z Nicole Horner, inną nauczycielką w szkole. Michel jest podłym tyranem i dla żony, i dla kochanki. Z tego powodu Christinę i Nicole łączy dość bliska relacja, oparta głównie na ich wzajemnej nienawiści do Michela. Nie mogąc dłużej znieść jego złego traktowania, Nicole opracowuje plan, by pozbyć się Michela na zawsze. Choć początkowo waha się, Christina ostatecznie zgadza się pomóc Nicole.

Obie kobiety jadą samochodem Michela do apartamentowca Nicole w oddalonym o kilkaset kilometrów Niort, i tam Christina telefonicznie grozi rozwodem Michelowi. W ten sposób zwabiony Michel przybywa pociągiem do Niort i konfrontuje się z Christiną, nie wierząc jej w chęć rozwodu, ze względu na jej katolicyzm. Wygarnia jej, że szkoła blokuje mu ambicje biznesowe i wyraża chęć złamania jej ducha. Z nerwów wypija podane wino, w którym był środek uspokajający. Nicole topi otępiałego Michela w wannie, głównie sama, jako że Christina nie może znieść widoku martwego ciała. Nazajutrz kobiety niespostrzeżenie przewożą ciało Michela w kufrze z powrotem do szkoły i nocą wrzucają je do zaniedbanego basenu. Liczą, że jak ciało wypłynie na powierzchnię, wszyscy wezmą za nieszczęśliwy wypadek.

Pracownicy szkoły są zaskoczeni tajemniczą nieobecnością Michela, a uczniowie dostrzegają inny nastrój u Christiny. Widząc, że ciało nie wpływa, Nicole aranżuje opróżnienie basenu. Okazuje się, że zwłok Michela nie ma w środku, co przeraża Christinę. Później garnitur, który Michel miał na sobie, gdy został utopiony, zostaje zwrócony z pralni chemicznej. Kiedy właściciel pralni chemicznej oddaje również klucz do pokoju w pobliskim hotelu, który był z ubraniami, Christina udaje się na miejsce. Tam sprzątacz mówi jej, że Michel przez jakiś czas wynajmował ten pokój, ale rzadko go widywano i niczego tam nie przechowywał. Pojawiają się wkrótce napięcie między Nicole a Christiną, która ma ochotę donieść na policję.

Nicole czyta w gazecie, że policja znalazła zwłoki w Sekwanie. Jednak kiedy Christina udaje się do kostnicy, okazuje się, że ciało należy do kogo innego. Spotyka też tam Alfreda Ficheta, emerytowanego policjanta, obecnie prywatnego detektywa. Obiecuje wyjaśnić sprawę zaginięcia Michela, ku rozczarowaniu Nicole. Niedługo jeden z uczniów, Moynet, grabi liście. Twierdzi, że kazał mu to zrobić Michel jako karę za wybicie szyby procą. Personel szkolny oskarża go o kłamstwo. Pod wpływem narastającego stresu stan serca Christiny pogarsza się, a lekarz obawia się, że może wkrótce umrzeć, jeśli nie będzie ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących leżenia w łóżku. Gdy zostaje wykonane na dworze grupowe zdjęcie szkolne, po wywołaniu, w oknie za uczniami, widać widmową postać Michela.

Zaniepokojona Nicole opuszcza szkołę, prosi Christinę, aby jej towarzyszyła, ale ta jest zbyt chora i przestraszona. Nie mogąc znieść napięcia Christina przyznaje się do wszystkiego Fichetowi, który nie wierzy jej. Nocą Christina słyszy hałasy i błąka się po szkole. Kiedy zdaje sobie sprawę, że ktoś ją śledzi, biegnie z powrotem do swojego pokoju. Tam znajduje zwłoki Michela w wannie wypełnionej wodą. Zwłoki się wynurzają, a Christina doznaje śmiertelnego zawału serca. Okazuje, że Michel żyje, a Nicole sfingowała jego śmierć. Od początku ze sobą współpracowali, a celem ich intrygi było nerwowe wyniszczenie Christiny, by sprzedać szkołę z zyskiem. Ich radość przerywa Fichet, który domyśliwszy wszystkiego, grozi im karą od 15 do 20 lat więzienia. Szkoła zostaje zamknięta w atmosferze skandalu. Kiedy uczniowie są zabierani do domów, Moynet zapytany, skąd odzyskał procę, twierdzi że Christina ją mu dziś oddała i jest przekonany, że nadal ona żyje.

Obsada Simone Signoret – Nicole Horner Véra Clouzot – Christina Delassalle Paul Meurisse – Michel Delassalle Charles Vanel – Alfred Fichet Jean Brochard – Plantiveau Pierre Larquey – pan Drain Michel Serrault – pan Raymond Georges Chamarat – dr Loisy Thérèse Dorny – pani Herboux Noël Roquevert – pan Herboux Robert Dalban – pracownik stacji benzynowej Jean Lefebvre – żołnierz Jacques Hilling – pracownik kostnicy Camille Guérini – fotograf Jean Témerson – pracownik hotelu Aminda Montserrat – pani Plantiveau Jacques Varennes – Bridoux Georges Poujouly – Soudieu Yves-Marie Maurin – Moynet Madeleine Suffel – odtłuszczacz

Odbiór Tadeusz Kowalski na łamach Filmu dał pozytywną recenzję, chwaląc twórców za świeżość w temacie kryminału, a reżysera za posłużenie się precyzyjnie dozowanym kontrastem działań i charakterów i zręczne zastosowanie zwrotu akcji w finale. Krzysztof Mętrak zwrócił uwagę, że nieszablonowość Widma jest pozorna, z powodu ważnych zmian względem książkowego oryginału. Zygmunt Kałużyński i Andrzej Kołodyński byli zdania, że polski tytuł był niefortunny; .; dodatkowo Kołodyński uważał Widmo za przedostatni udany film Clouzota, a następnie nie osiągnął już podobnie wielkiej klasy.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

d

Kategoria:Francuskie filmy obyczajowe Kategoria:Francuskie filmy czarno-białe Kategoria:Francuskie filmy z 1955 roku Kategoria:Filmy kręcone w departamencie Deux-Sèvres Kategoria:Filmy kręcone w departamencie Yvelines Kategoria:Filmy kręcone w Paryżu Kategoria:Filmy w reżyserii Henriego-Georges’a Clouzota