Zachodnia Magistrala Piaskowa – zwyczajowa nazwa normalnotorowej, przemysłowej, częściowo dwutorowej, niegdyś zelektryfikowanej sieci linii kolejowych łączących stację kolei piaskowej KWK Makoszowy oraz Pawłowice Górnicze ze stacją Kotlarnia, na którą składają się linia kolejowa nr 302 (KPK-LK), nr 301 (KPK-LK), nr 211/21 (IS/JSK) (na odcinku Boguszowice – Borynia) i nr 22 (JSK) wraz z odgałęzieniem dwóch linii rozpoczynających się na stacji Kotlarnia: 304 (KPK-LK) i 305 (KPK-LK). Magistrala stanowi główne połączenie piaskowni w Kotlarni z szybami podsadzkowymi oraz mostami zsypowymi piasku budowlanego znajdującymi się w Zabrzu, Gliwicach i Chorzowie. Sieć ta jest jedną z głównych magistrali kolei piaskowych w GOP. Poprzez liczne odgałęzienia linia jest połączona m.in. z zakładami przemysłowymi takimi jak: KWK Sośnica Makoszowy, Elektrownia Rybnik i KWK Borynia. Na potrzeby transportu węgla i piasku pomiędzy lokalnymi zakładami wydobywczymi zbudowano łącznicę pozwalającą omijać stację Kotlarniahttp://rcin.org.pl/Content/48222/WA51_63309_r2013-nr243_Prace-Geogr.pdf. Według stanu na 2015 rok, czynna jest cała magistrala od stacji Kopalnia Makoszowy do stacji Pawłowice Górnicze długości 85,887 km oraz odgałęzienie do Haldexu Szombierki długości 83,652 km.
Historia Lata 1956-2001 W pierwszych latach funkcjonowania wykorzystywano głównie trakcję parową – pociągi były obsługiwane parozowami serii Ty2 oraz Ty45. W późniejszych latach sukcesywnie wprowadzano do eksploatacji lokomotywy ET21 a także TEM2. Po deelektryfikacji magistrali pociągi piaskowe, węglowe, z odpadami górniczymi zaczęto prowadzić lokomotywami TEM2 lub S200. Po podziale w 1991 roku Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego na 4 podmioty handlowe ruch prowadzony był przez KP Kotlarnia. Do grudnia 2020 obsługiwany był most zsypowy piasku budowlanego Wojciech. Do lat 2000 obsługiwane były mosty Krywałd I i Krywałd II, Jastrzębie Podsadzka, Bojków (obecnie zamulanie prowadzone jest popiołami). Za utrzymanie infrastruktury odpowiadają spółki: Infra Silesia (na odcinku Paruszowiec – Boguszowice) oraz Kopalnia Piasku Kotlarnia – Linie Kolejowe (na pozostałym odcinku), zaś przewoźnikami korzystającymi z magistrali są Kopalnia Piasku Kotlarnia, DB Schenker Rail Polska oraz PKP Cargo Service. Magistrala w latach świetności miała liczne połączenia z siecią PKP, w tym od stacji Zabrze Biskupice do stacji Pawłowice Górnicza, a także z siecią Magistrali Północnej na posterunku odgałęźnym Karol Miarka i Magistrali Południowej na posterunku Tunel.
Po 2001 roku Ciągłe zmniejszające się zapotrzebowanie na piasek podsadzkowy spowodował likwidację poszczególnych odgałęzień. W latach 2004/2006 zlikwidowano odcinek Haldex Szombierki – Karol Miarka odcinając KWK Rozbark od Magistrali Północnej. Na przełomie lat 2004/2006 zlikwidowano połączenie z siecią Magistrali Południowej poprzez WNTK Ruda Śląska. Obecnie rozebrany jest drugi tor linii 301 na odcinku od stacji Kotlarnia aż do dawnego posterunku Kanał, przy czym jazda po szlaku Kotlarnia – Drama odbywa się w całości jednotorowo dwukierunkowo dla jazd w kierunku stacji Michał oraz posterunku Wojciech w związku z likwidacją przejść rozjazdowych na stacji Drama. Na szlaku Drama – Michał drugi tor istnieje, lecz nie jest eksploatowany. Magistrala przecina w swoim przebiegu linię E30. Na linii prowadzony jest regularny ruch pociągów towarowych transportujących węgiel na odcinku Haldex Szombierki – stacja Michał (obsługiwane przez PKP Cargo Service), na odcinku KWK Makoszowy – Pawłowice Górnicza (obsługiwane przez KP Kotlarnia). Linia obsługuje również pociągi piaskowe na most zsypowy piasku budowlanego Wojciech oraz na punkt sprzedaży piasku w Pyskowicach. Na Magistrali odbywają się też jazdy testowe lokomotyw remontowanych w MTL Asco Rail w Pyskowicach, na odcinku Pyskowice – Drama oraz Pyskowice – Michał. Od 2012 roku sporadycznie po szlaku magistrali na odcinku Kotlarnia – Biskupice poruszają się składy piaskowe w związku z wygraną przez PKP Cargo Service obsługą mostu podsadzkowego Witczak KWK Bobrek Centrum, z przerwą w latach 2014-2015. Od 2001 roku stan techniczny torowisk oraz urządzeń starowania ruchem na magistrali systematycznie się pogarsza o czym świadczą stałe kontrole UTK. 4 kwietnia 2014 UTK interweniowało z powodu długotrwałego stosowania Sz na stacjach Drama i Pyskowice na linii 301, natomiast 1 października 2014 odbyła się kontrola stanu technicznego torowisk na linii, podczas której wykryto szereg nieprawidłowości. 17 marca 2015 odbyła się kontrola linii 302, podczas której stwierdzono m.in. niewłaściwe utrzymanie torowisk
Wykaz posterunków ruchu linii 301 Nazwa posterunku Kilometraż Rodzaj Stan Odgałęzienie Kotlarnia 0,514 km stacja czynny Elektrownia RybnikLeboszowicePole piaskowe Ortowice Kanał - post. odgałęźny zlikwidowany Rudziniec Gliwicki PKP Toszek Północ PKP Drama 22,311 km stacja czynna bocznica stacyjna Dzierżno Pyskowice 26,065 km stacja czynna bocznica stacyjna Dzierżnopunkt sprzedaży piasku budowlanego Michał 41,809 km stacja zlikwidowana PD, Haldex SzombierkiPółnocna Magistrala Piaskowa Tunel - post. odgałęźny zlikwidowany WNTK Ruda ŚląskaPołudniowa Magistrala Piaskowa Biskupice 46,174 km stacja czynna Fortum Zabrze KWK Makoszowy 52,155 km stacja czynna Gliwice Sośnica PKP PLK
Wykaz posterunków ruchu linii 302 Nazwa posterunku Kilometraż Rodzaj Stan Odgałęzienie Kotlarnia 0,514 km stacja czynny DramaLeboszowicePole piaskowe Ortowice Rudy 9,784 km post. odgałęźny nieczynny Elektrownia Rybnik, obecnie obsługuje ruch zdalnie stacja Elektrownia Rybnik Elektrownia Rybnik Zachód 18,913 km posterunek bocznicowy czynny bocznica stacyjna Elektrowni Rybnik Elektrownia Rybnik Wschód 20,208 km posterunek bocznicowy czynny bocznica stacyjna Elektrowni Rybnik Paruszowiec 24,196 km posterunek odgałęźny czynny Leszczyny PKP PLK Boguszowice 34,246 km stacja czynna BNTiSK KłokocinRybnik Towarowy (PKP PLK S.A.) Borynia 39,509 km stacja czynna KWK Jas-Mos Zofiówka 43,450 km stacja czynna bocznica stacyjna KWK Zofiówka, KWK Jas-Mos Pawłowice Górnicza 48,180 km stacja czynna Pawłowice Śląskie PKP PLK
Wykaz posterunków ruchu linii 309 Nazwa posterunku Kilometraż Rodzaj Stan Odgałęzienie Michał 0,000 km stacja nieczynna TunelPD Wojciech - post. bocznicowy czynny Most Zsypowy piasku budowlanego Wojciech Haldex Szombierki 7,597 km stacja czynna Haldex Szombierki Karol Miarka - posterunek odgałęźny nieczynna Północna Magistrala Piaskowa
Ciekawostki Na magistrali odbywał się ruch pociągów służbowych, prowadzonych początkowo parowozami Ty45 a w późniejszym okresie EN57 oraz ET21 z wagonem osobowym 94A w relacji Pyskowice – Kotlarnia oraz Pyskowice – Leśniczówka. Ruch pociągów służbowych zawieszono po 2001 roku, wraz z komercjalizacją PMP–PW i likwidacją sieci trakcyjnej na większości szlaków z powodu licznych kradzieży.infotransport.pl/img/czasopisma/artykuly/7211704. 20 lutego 2006 roku odbył się specjalny przejazd szynobusu SA132 relacji okrężnej Katowice – Katowice w ramach akcji Pierwszy prywatny pociąg pasażerski przewoźnika PCC Rail. Pociąg specjalny jechał częścią dawnej magistrali od stacji Pawłowice Górnicze, przez stację Borynia do stacji Boguszowice, z rozkładowymi zatrzymaniami pociągu. Był to pierwszy pociąg pasażerski jadący po części dawnej magistrali po likwidacji w 2001 roku pociągów służbowych na Kotlarnię i Pyskowice, obsługiwanych przez skład wagonowy ET21+94A lub jednostkę elektryczną EN57.
Galeria
Bibliografia
Przypisy
Linki zewnętrzne Kolej piaskowa i przemysłowa
Kategoria:Linie kolejowe w Polsce Kategoria:Infra Silesia