Ulica Rwańska w Radomiu – ulica w Radomiu w dzielnicy Miasto KazimierzowskieBIP UM Radom, Uchwała nr 330/2012 w sprawie podziału Radomia na obszary Systemu Informacji Miejskiej, jedna z najstarszych ulic Radomia.
Ulica Rwańska biegnie od placu Kazimierza Wielkiego do Rynku. Posiada status drogi gminnej. Długość ulicy wynosi około 245 metrów.
Historia Ulica Rwańska została wytyczona pod koniec XIV lub na początku XV w. Wychodzi ze środka wschodniej pierzei Rynku, łącząc go z dawnym przedmieściem lubelskim. Od lokacji Nowego Radomia w XIV w. do początku XIX w. od wschodu oś ulicy zamykała brama lubelska – jedna z trzech, obok piotrkowskiej i iłżeckiej (krakowskiej) bram miejskich Miasta Kazimierzowskiego. W okresie międzywojennym i wcześniej ulica miała charakter handlowo-rzemieślniczy i była zamieszkana głównie przez Żydów J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, Radom 2009, s. 279.
Nazwa
Etymologia nazwy ulicy nie jest jasna. Nazwa ta może mieć charakter topograficzny i wywodzić się od słowa rwa oznaczającego dół, wykop, grób czy rów – pierwotnie droga była ścieżką prowadzącą przez cmentarz znajdujący się wokół kościoła farnego św. Jana. Inna możliwość to związek z określeniami typu rwisko, urwisko i pochodnymi. Nazwa ulicy wzmiankowana jest w lustracji Radomia z 1554. Nazwa ulicy jest również nietypowa z tego względu, że w miastach średniowiecznych ulice prowadzące od rynku do bramy otrzymywały zazwyczaj nazwę miasta, w kierunku którego wiodła brama.
Historyczne zmiany nazwy ulicy: XIV/XV w. – 1942: ul. Rwańska 1942 – 1945: JohannisgasseS. Piątkowski, Radom: Historia miasta, Radom 2005, s. 101 od 1945: ul. Rwańska
Architektura Pierwotna zabudowa ulicy nie zachowała się, jednak badania archeologiczne i przekazy źródłowe wskazują na konstrukcje drewniane osadzone na fundamentach z kamienia polnegored. W.Kalinowski, Urbanistyka i architektura Radomia, Lublin 1976, ss. 73–102. W 1554 przy ulicy Rwańskiej stało 27 drewnianych domów, materiał ten dominował w jej zabudowie również na początku XIX wieku.
Obecnie najbardziej rozpowszechnionym typem zabudowy są zachowane klasycystyczne domy z epoki Królestwa Polskiego (I poł. XIX w.) powstałe w wyniku realizacji założeń planu regulacyjnego Radomia z 1822. Najstarszym budynkiem usytuowanym przy ulicy Rwańskiej jest kościół farny, wzniesiony w latach 1360–1370 z fundacji Kazimierza Wielkiego, założyciela Nowego RadomiaJ. Sekulski, Encyklopedia Radomia, Radom 2009, s. 122. Od strony ulicy, na placu przed kościołem farnym stoi rokokowa figura św. Jana Nepomucena. Oś ulicy od strony zachodniej zamyka Pomnik Czynu Legionów – monument upamiętniający poległych żołnierzy Legionów Polskich, odsłonięty w 1930, zniszczony przez okupanta hitlerowskiego w 1940, odbudowany w 1998.
Zabytki
Rejestr zabytków
W rejestrze zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa znajdują się również poniższe obiekty położone przy ulicy Rwańskiej:
nr 1a (Rynek 16) – dom z oficyną nr 3 (Szewska 6) – dom nr 2 (Rynek 15) – dom z oficynami, 1. poł. XIX w. nr 4 (Rynek 14 / Grodzka 1) – kamienica z oficynami nr 6 – kościół farny św. Jana Chrzciciela nr 8 – dom, 2. poł. XIX w. nr 19 – kamienica, 1868 nr 23 – dom z oficynami, XVIII w.
Gminna ewidencja zabytków
Do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Radomia, oprócz obiektów z rejestru zabytków, wpisane są też obiekty:
nr 5 – dom murowany, 1820–1830 nr 6 – dom murowany, poł. XIX w. nr 7 – dom murowany, 1818–1823 nr 9 – kamienica, 1826–1927, 2. poł. XIX w. nr 10 – dom murowany, ok. 1823 nr 11 – dom murowany, 2. poł. XIX w. nr 12 – dom murowany, ok. 1823 nr 13 – dom murowany, ok. 1828 nr 14 – dom murowany, ok. 1828 nr 15 – dom murowany, 1. poł. XIX w. nr 16 – dom murowany, ok. 1823, koniec XIX w. nr 17 – dom murowany, poł. XIX w. nr 18 – dom murowany, 1812, 1821 nr 16/18 – fragment murów obronnych, 2. poł. XIV w. nr 21 – dom murowany, poł. XIX w. nr 25 – dom murowany, 1. poł. XIX w.
Galeria
Przypisy
Bibliografia
Rwańska