Nubiologia zwana inaczej archeologią Sudanu – nauka będąca częścią archeologii zajmująca się kulturą materialną oraz dziejami Nubii, krainy historycznej znajdująca się w północno-wschodniej Afryce, w południowym Egipcie i północnym Sudanie między VI a I kataraktąSłownik chrześcijaństwa wschodniego, red. Julius Assfalg, Paul Krüger, przeł. z niem. Andrzej Bator, Marek Dziekan, Katowice: "Książnica" 1998, s. 222.. Twórcą terminu był Kazimierz Michałowski (1901–1981). Nubiologia jest nauką interdyscyplinarną dotyczącą szeroko pojętych dziejów i kultury Nubii, Etiopii i Koptów.
thumb|Kazimierz Michałowski
Rozwój nauki Nubiologia jest najmłodszą dziedziną wiedzy o chrześcijańskim Wschodzie. Zajmuje się całym obszarem nubijskim, a zatem obszarem pomiędzy Egiptem a Etiopią. Podstawą językową jest język staronubijski, który we wczesnym średniowieczu w ścisłym związku z językiem koptyjskim stał się językiem literackim. Odkrywcą literatury nubijskiej jest Carl Schmidt (1868-1938), który w 1906 roku zakupił w Kairze, dwie serie papirusów z Górnego Egiptu w nieznanym języku trafnie rozpoznał język nubijski. Heinrich Schäfer (1868-1957) i Francis Llewellyn Griffith są tymi osobami, którzy pierwsi odczytali język nubijski. Autorami pierwszej gramatyki i słownika są Hans Abel i Ernst Zychlarz. Ważne badania nad językiem prowadził też Leo Reinisch. Historią Nubii zajmowali się Johann Kraus i Ugo Monnneret de Vilard. Znaczny rozwój przeżyła nubiologia w wyniku wielkiej kampanii wykopaliskowej w związku z budową Tamy Asuańskiej (od 1961 roku), podczas której odkryto wspaniałe pomniki sztuki nubijskiej. W 1969 w Essen i w 1972 w Warszawie odbyły się spotkania uczonych zajmujących się Nubią. Na tym ostatnim powołano Międzynarodowe Towarzystwo Nubiologiczne. Jednym z najważniejszych pism tej nauki są wydawane w Warszawie periodyki: "Nubica. Internationales Jahrbuch für Koptische, Meroitisch-Nubische. Äthiopische Studien" i "Études et Travaux". Inny ważny periodyk to: "Dotawo: A Journal of Nubian Studies".
Znani nubiolodzy
Francis Llewellyn Griffith (1862–1934) John Garstang (1876–1956) George Andrew Reisner (1867–1942) Kazimierz Michałowski (1901–1981) Steffen Wenig (ur. 1934) László Török (ur. 1941) Dietrich Wildung (ur. 1941) Khidir Abdelkarim Ahmed (1947-2012) Derek A. Welsby (ur. 1956) Angelika Lohwasser (ur. 1967) Claudia Näser (ur. 1970)
Polscy nubiolodzy Włodzimierz Godlewski Stefan Jakobielski Zsolt Kiss Kazimierz Michałowski Karol Myśliwiec Grzegorz Ochała Bogdan Żurawski
Przypisy
Bibliografia Kazimierz Michałowski, La naissance d'une nouvelle discipline historique: la nubiologie, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basimevi 1974. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras: polskie odkrycia archeologii śródziemnomorskiej, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1974, s. 151-192. Słownik chrześcijaństwa wschodniego, red. Julius Assfalg, Paul Krüger, przeł. z niem. Andrzej Bator, Marek Dziekan, Katowice: "Książnica" 1998.
Linki zewnętrzne https://web.archive.org/web/20160304113526/http://www.zaspan.waw.pl/nubiologia.htm
Kategoria:Teoria i metodologia archeologii Kategoria:Stanowiska archeologiczne w Sudanie Kategoria:Historia Sudanu Kategoria:Afrykanistyka