Cmentarz Kukijski – zespół cmentarny w dzielnicy Kukia w Tbilisi, we wschodniej części miasta, na stoku wzgórza Machata. Założony w XVIII w. W starej części cmentarza znajduje się kościół pw. św. Nino, patronki Gruzji.
Historia Miejsce pochówku Polaków jest nazywane „Polskim wzgórzem”Mróz J. Szałygin J. Polskie dziedzictwo w Gruzji http://www.tbilisi.msz.gov.pl s. 31-35 [Dostęp 2018-04-03]. Zachowało się ponad 90 polskich nagrobków, z których najstarsze pochodzące z XIX wieku są wykonane z tufu i granitu, a te z XX wieku głównie z piaskowca i lastrico. Na zachowanych grobach 33 inskrypcje nagrobne wykonane są w języku polskim, ponad połowa w języku rosyjskim, a pozostałe w języku gruzińskim, pomimo tego pochowane pod nimi osoby są Polakami. Większość zachowanych nagrobków powstała w XX w., w tym jedna trzecia w 2. połowie wieku. Tylko 18 pomników pochodzi z wieku XIX w., mają najciekawsze formy spośród wszystkich odnotowanych.
Lokalizacja Cmentarz znajduje się niedaleko Kościoła św. Piotra i Pawła w Tbilisi. W centralnej części Tbilisi, po północno-wschodniej stronie rzeki Mtkwari (Kura), na północ od linii kolejowej. Ma kształt nieregularny. „Polskie Wzgórze” znajduje się w zachodniej części cmentarza.
Renowacja polskich grobów W 2010 roku nagrobek ks. Maksymiliana Orłowskiego został poddany konserwacji przez Fundację Terpa. W 2012 r. zostały odnowione trzy pochodzące z XIX w. nagrobki polskich inżynierów górniczych: Klemensa Ruciewicza, Józefa Arkadiusza Szmideckiego i Bronisława Stebelskiego. Umieszczono na nich czarne, kamienne krzyże wieńczące nieforemne cokoły (przypominające zlepione kamienie). W 2013 roku na polu grobowym dwóch pierwszych nagrobków urządzono lapidarium polskich nagrobków usuniętych ze swoich pierwotnych lokalizacji. Prace prowadzone były w ramach programu realizowanego na terenie Gruzji przez Fundację Ochrony Wspólnego Dziedzictwa Kulturowego TERPA, a finansowanego z funduszy Programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Ochrona dziedzictwa kulturowego za granicą”.
Pochowani na cmentarzu Na cmentarzu spoczywają osoby różnych narodowości i wyznań, w tym również Polacy, (głównie ci, którzy znaleźli się w Gruzji po upadku powstania listopadowego) i osoby związane z Polską, m.in.:
Dagny Przybyszewska – żona poety Stanisława Przybyszewskiegopochowana w 1901 roku, Maksymilian Orłowski – pierwszy proboszcz parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła i budowniczy kościoła, Klemens Ruciewicz (zm. 1911) – inżynier, Józef Arkadiusz Szmidecki (zm. 1908) – inżynier, Bronisław Stebelski (zm. 1914) – inżynier.
Przypisy
Linki zewnętrzne Kaukaskie zaduszki Dagny patrzy na mnie Dagny – matka, żona i kochanka… Polskie dziedzictwo w Gruzji Gruzja – Perła Kaukazu MKiDN współfinansuje konserwację cmentarzy polskich za granicą
Kategoria:Cmentarze w Gruzji Kategoria:Obiekty sakralne w Tbilisi