Mistrz L.Cz. (Mistrz Ołtarza Strachego lub Lorenz Katzheimer) – anonimowy niemiecki malarz późnogotycki, aktywny w drugiej połowie XV wieku, pochodzącego z Bambergu.
Jego nazwa pochodzi od sygnatur widniejących na dziesięciu z jego dwunastu zachowanych sztychów. Alternatywna nazwa odnosząca się do jego obrazów pochodzi od powstałego około 1500 roku ołtarza pasyjnego, obecnie rozproszonego po różnych kolekcjach. Jego pochodzenie jest nieznane; uważano go za malarza górnoniemieckiego, górnoreńskiego, czy ratyzbońskiego.
Identyfikacja artysty XIX wieczni uczeni na podstawie monogramu L.Cz. identyfikowali anonimowego mistrza z holenderskim złotnikiem o imieniu Corneliszoon a literka „z” miał być skrótem od niderlandzkiego słowa „zoon” (syn). Teoria ta została odrzucona na rzecz innej, identyfikującej go z ojcem Lucasa Crancha Starszego. Gdy odkryto prawdziwe nazwisko ojca wielkiego mistrza – Hans Maler, teoria ta została odrzucona przez większość naukowców; ojciec Crancha nigdy nie używał swojego nazwiskaAn Engraving by the Master LCz Louise S. Richards The Bulletin of the Cleveland Museum of Art Vol. 43, No. 2, Part I (Feb., 1956), pp. 26-29 Published by: Cleveland Museum of Art w: jstor.org. Obecnie panuje przekonanie, iż Mistrz L.Cz. jest tożsamy z Mistrzem Ołtarza Strachego, autora czterech ołtarzy pasyjnych a tym samym z Lorenzem Katzheimerem, malarzem z Bambergu, krewnym Wolfganga Katzheimera starszegoA Drawing by Master LCz, Alan Shestack The Burlington Magazine Vol. 108, No. 760 (Jul., 1966), pp. 364+366+369 Published by: The Burlington Magazine Publications Ltd. za: jstor.org
Rozwój artystyczny thumb|left|150 px|Monogram Mistrza L. Cz. na grafice Kuszenie Chrystusa Na podstawie grafik jego autorstwa, dziesięciu sygnowanych i dwóch datowanych, można prześledzić jego rozwój artystyczny. W pierwszych pracach widoczne są wpływy Mistrza Księgi Domowej i Martina Schongauera oraz Schongauera Niderlandczyka. Najwcześniejsza grafika Dama ze służącą na łące pochodzi z lat 1480–85. Brak na niej przestrzeni, postacie są ujęte płasko w izolacji od siebie, układ fałd jest sztywny. Kolejne grafiki mają już bardziej szczegółowo przedstawione krajobrazy, na tle których prezentują się żywsze postacie. Przykładem tego mogą być grafiki Dwie kobiety na moście i Święty Jerzy ze smokiem. W kolejnych grafikach artysta wyraźnie eksperymentuje z integracją postaci z tłem krajobrazu (Poskromienie jednorożca przez Pannę); z tego samego okresu pochodzi jedyny datowany sztych pt. Św. Piotr i Paweł z chustą Weroniki. Do najbardziej zaawansowanych prac należą dwie ostatnie grafiki: Kuszenie Chrystusa i Wjazd do Jerozolimy. Obie charakteryzują się różnorodnymi efektami tekstury. Pierwsza była wzorowana na kompozycjach prac Michaela Pachera i Mistrza ES a wizerunek szatana przypomina demona Martina Schongauera z Kuszenia św. Antoniego. Na demonie Mistrza L.Cz. wzorował się Albrecht Dürer tworząc grafikę Król, Śmierć i Diabeł.
Przypisywane prace Obrazy Ołtarz pasyjny Góra Oliwna – ok. 1500, kwatera środkowa, Darmstadt Chrystus przed Piłatem – skrzydło boczne; 78 x 60 cm. Gemäldegalerie, Berlin Biczowanie – skrzydło boczne; Paryż Niesienie krzyża – skrzydło boczne; Norymberga Ukrzyżowanie – skrzydło boczne; MonachiumObraz on-line
Grafiki Grafiki Tytuł Rok powstania Technika Wymiary 100pxDama ze służącą na łąceok. 1480–85 rycina 100pxDwie kobiety na mościeok. 1485–90 rycina51 x 40 mm 100pxŚw. Jerzy ze smokiemok. 1485–90 rycina99 x 125 mm 100pxMadonna z dzieciątkiem w oknie koronowana przez dwóch aniołówok. 1485–90 rycina 100 pxUcieczka do Egiptuok. 1490rycina 100pxPoskromienie jednorożca przez Pannędatowana 1492rycina 100 pxUkrzyżowanieok. 1490–92rycinaok. 60 mm 100 pxMadonna Karmiącaca. 1490–92Engravingok. 60 mm 100pxŚw. Piotr i Paweł z chustą Weroniki1497rycina 100 pxŚw. Katarzynaok. 1497 rycina 100pxWjazd do Jerozolimyok. 1500 rycina221 x 168 mm 100pxKuszenie Chrystusaok. 1500 rycina226 x 169 mm
Przypisy
Bibliografia
L.Cz. L.Cz.