Stanisław Biały (ur. 18 lub 19 kwietnia 1868 w Korniaktowie, zm. 4 sierpnia 1932 w Brzozowie) – polski prawnik, polityk ludowy i działacz społeczny, poseł na Sejm Krajowy Galicji i do austriackiej Rady Państwa, senator RP.

Życiorys thumb|Grobowiec rodziny Biały w Brzozowie W 1887 został absolwentem I Gimnazjum w Rzeszowie. Przez 2,5 roku prowadził studia teologiczne w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Następnie podjął i ukończył studia prawa, prowadzone na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego i Uniwersytetu Czerniowieckiego. W tym ostatnim uzyskał tytuł naukowy doktora praw i złożył egzamin sędziowskiZygmunt Lasocki, Biały Stanisław (1868-1932), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 20. W trakcie studiów był zatrudniony w charakterze pomocnika kancelaryjnego, pracował w sądzie okręgowym w Kołomyi oraz dziale notarialnym w Brzozowie. Od 1891 do 1891 odbył roczną służbę wojskową w c. i k. armii jako ochotnik, awansując do stopnia podporucznika artylerii. Od 1897 rozpoczął pracę w sądownictwie galicyjskimParlament Österreich Republik, Kurzbiografie Biały, Stanisław dr. Iur.- Parlamentarier 1848-1918 online, najpierw jako auskultant c.k. Sądzie Obwodowym w Sanoku (1897–1898)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1898, s. 71;. Następnie był adiunktem w Sądzie Powiatowym w Wiśniowczyku (1899-1900)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1899, s. 104; 1900, s. 87; i Sądzie Powiatowym w Brzozowie (1901–1904)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1901, s. 103; 1902, s. 104; 1903, s. 109;. Sekretarz Sądu Powiatowego w Kulikowie (1905)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1905, s. 80,. Był sędzią i od 1910 naczelnikiem (od 1911 w randze radcy sądu krajowego) c. k. Sądu Powiatowego w Brzozowie (1905–1914)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1906, s. 125; 1907, s. 125; 1908, s. 125; 1909, s. 139; 1910, s. 139; 1911, s. 143, 1912, s.141; 1913, s.144; 1914, s.145; w tym podczas I wojny światowej do 1918••.

Był aktywny w życiu społecznym i politycznym. Początkowo związany ze Stronnictwem Narodowo-Demokratycznym. Od 1908 należał do Polskiego Stronnictwa Ludowego, m.in. był członkiem Rady Naczelnej (1911–1913). Współzałożyciel tygodnika „Piast” (1913)Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego (makieta), Warszawa 1989, s. 39. Po rozłamie w 1913 był członkiem Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast”Zygmunt Lasocki, Biały Stanisław (1868-1932) ..., s. 20.

Członek Rady Powiatowej i Wydziału Powiatowego w Brzozowie, z kurii gmin wiejskich (1911–1914)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911, s. 370, 371; 1912, s. 279; 1913, s. 461; 1914, s. 437;. Jako delegat rady powiatowej był członkiem Rady Szkolnej Powiatowej w Brzozowie (1911–1914)Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911, s. 613; 1912, s. 986; 1913, s. 1014; 1914, s. 1027;. W Brzozowie pełnił funkcję prezesa gniazda Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”Kalendarz Przyjaciel Ludu na rok 1909, online. i był założycielem Polskich Drużyn Strzeleckich w Brzozowie i został tam prezesem LXIX PDS (jego następcą w tej funkcji był ks. Józef Bielawski). W latach 1910–1914 był prezesem zarządu powiatowego w Brzozowie Towarzystwa Kółek Rolniczych we LwowieSzematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1910, s. 936; 1911, s. 1024, 1912, s. 1024, 1913, s. 1026, 1914, Lwów 1914, s. 1028.•.

Był posłem do austriackiej Rady Państwa kadencji XI (17 lutego 1907 – 30 marca 1911) kadencji XII (17 lipca 1911 – 28 października 1918) wybieranym w okręgu wyborczym nr 52 (Brzozów – Tyczyn). W latach 1910–1911 i 1912–1914 członkiem delegacji dla spraw wspólnych parlamentu austriackiegoJózef Buszko, Polacy w parlamencie wiedeńskim – 1848-1918, Warszawa 1996, s. 307, 427, 430, 436-439.. Był członkiem Koła Polskiego w Wiedniu, w latach 1907–1908 należał do grupy posłów narodowo-demokratycznych, od 1908 do grupy posłów PSL, od 1913 PSL „Piast”Zygmunt Lasocki, Biały Stanisław (1868-1932) ..., s. 20; Parlament Österreich Republik, Kurzbiografie Biały, Stanisław dr. Iur.- Parlamentarier 1848-1918 online. Był także posłem do Sejmu Krajowego Galicji X kadencji (1913–1914), wybranym w kurii IV – gmin wiejskich w okręgu wyborczym nr (Brzozów).

Po wybuchu I wojny światowej został powołany do armii austriackiej na stanowisko audytora sądu polowego 36 Dywizji Piechoty i w tej funkcji odbywał służbę na froncie rosyjskim i włoskim. U kresu wojny w październiku 1918 wszedł do składu Polskiej Komisji Likwidacyjnej, sprawując stanowisko naczelnika Wydziału Sprawiedliwości. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości działał jako komendant ochotniczej Legii Obywatelskiej w Brzozowie podczas wojny polsko-bolszewickiej. Został awansowany do stopnia kapitana rezerwy artylerii Wojska Polskiego ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. W 1923 był przydzielony jako oficer rezerwowy 2 pułku artylerii górskiej w garnizonie Przemyśl. W 1924 był zweryfikowany jako oficer pospolitego ruszenia artylerii w tej jednostce.

W okresie II Rzeczypospolitej nadal działał PSL „Piast”, m.in. był członkiem Rady Naczelnej (1914–1921) i prezesem zarządu powiatowego w Brzozowie (1922–1923). Z ramienia tej partii został wybrany z listy nr 1 w województwie lwowskim senatorem I kadencji (1922–1927) Senatu RP w II RPSenat I kadencji – wybrany 12 listopada 1922 r. (kandydował także z listy krajowej). W Senacie RP zasiadł w Komisji Prawniczej, Komisji Spraw Zagranicznych i Wojskowych, w której był zastępcą przewodniczącego, był członkiem Sądu Honorowego, zaś politycznie był członkiemMinister Lucjan ŻELIGOWSKI – w wojsku nic się złego nie dzieje. i prezesem grupy senatorów PSL „Piast” oraz wiceprezesem klubu parlamentarnego PSL „Piast”. Był członkiem Tymczasowego Wydziału Samorządowego we Lwowie od 1922 do 1928, członkiem Rady Gminnej i Rady Powiatowej w Brzozowie, członkiem zarządu koła Towarzystwa Szkoły Ludowej. prezesem Rady Szkolnej Miejskiej, prezesem Okręgowego Towarzystwa Zaliczkowego, nadal prezesem kółek rolniczych.

Z funkcji naczelnika sądu powiatowego w Brzozowie został przeniesiony w stan spoczynku 6 lutego 1926. Po przejściu na emeryturę podjął się działalności adwokackiej w założonej w Brzozowie kancelarii. W maju 1926 został wpisany na listę adwokatów w ramach Okręgowej Izby Adwokackiej w Przemyślu.

Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Komunalnym w Brzozowie.

Stosunki rodzinne Urodził się 18• lub 19 kwietniaParlament Österreich Republik, Kurzbiografie Biały, Stanisław dr. Iur.- Parlamentarier 1848-1918 online; 1868 jako syn Marcina (1799–1881), kolonisty litewskiego (pełniącego stanowisko sekretarza gminnego w Korniaktowie) i Marii z domu Decowskiej. Miał rodzeństwo w liczbie 21 sióstr i braci. Wśród nich byli Marcin (1830–1923, duchowny rzymskokatolicki, proboszcz parafii Przemienienia Pańskiego w Brzozowie, prałat i dziekan), Stanisław (1891–1918, inżynier). Jego żoną była Wanda z domu Nartowska (1880–1954, córka Franciszka herbu Trzaska, powstańca styczniowego i pamiętnikarza). Ich dziećmi byli Leszek (1903–1978), Danuta (1905–1986, po mężu Świątkowska), Stanisław (1907–2002), Wanda (1909–1985, po mężu Niemkiewicz).

Odznaczenia i wyróżnienia Medal Niepodległości (16 września 1931, za pracę w dziele odzyskania niepodległości).

austro-węgierskie Kawaler Orderu Franciszka Józefa (1917). Brązowy Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii. Medal Jubileuszowy Pamiątkowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych. Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych. Tytuł honorowego obywatelstwa Brzozowa (po 1913).

Przypisy

Bibliografia Zygmunt Lasocki, Biały Stanisław (1868-1932), Polski Słownik Biograficzny, t. 2, Kraków 1936, s. 19-20 Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego (makieta), Warszawa 1989, s. 38-39

Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Czerniowieckiego Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Adwokaci II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Polskich Drużyn Strzeleckich Kategoria:Członkowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej Kategoria:Członkowie rad powiatowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Członkowie Towarzystwa Szkoły Ludowej Kategoria:Członkowie Tymczasowego Wydziału Samorządowego Kategoria:Honorowi obywatele Brzozowa Kategoria:Kapitanowie artylerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie związani z Brzozowem Kategoria:Ludzie związani z Kołomyją Kategoria:Ludzie związani z Podhajcami Kategoria:Ludzie związani z Rzeszowem Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Komunalnym w Brzozowie Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Polacy – żołnierze Cesarskiej i Królewskiej Armii w I wojnie światowej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Jubileuszowym dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Jubileuszowym Pamiątkowym dla Sił Zbrojnych i Żandarmerii Kategoria:Polacy – odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kółek Rolniczych we Lwowie Kategoria:Politycy Polskiego Stronnictwa Ludowego (1895–1913) Kategoria:Politycy PSL „Piast” Kategoria:Polscy działacze rolniczy Kategoria:Polscy posłowie do Rady Państwa w Wiedniu Kategoria:Polscy sędziowie okresu zaborów Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XI kadencji Kategoria:Posłowie do Rady Państwa w Wiedniu XII kadencji Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji X kadencji Kategoria:Senatorowie I kadencji (1922–1927) Kategoria:Senatorowie II Rzeczypospolitej (województwo lwowskie) Kategoria:Sędziowie sądów powiatowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1868 Kategoria:Urzędnicy związani z Sanokiem (zabór austriacki) Kategoria:Zmarli w 1932