Wilgi (Oriolinae) – monotypowa podrodzina ptaków z rodziny wilgowatych (Oriolidae).
Zasięg występowania Podrodzina obejmuje gatunki zamieszkujące w większości strefę międzyzwrotnikową, rzadziej umiarkowaną, Eurazji, Afryki i Australazji.
Morfologia Długość ciała 13–32 cm; masa ciała 30–125 g.
Systematyka Rodzaj Oriolus zdefiniował w 1766 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 12. wydaniu Systema Naturae – publikacji swojego autorstwa traktującej o systematyce zwierząt i roślin. Linneusz wymienił kilkanaście gatunków – Oriolus Galbula (= Coracias oriolus ), Oriolus chinensis , Oriolus melanocephalus (= Coracias xanthornus ), Oriolus Icterus , Oriolus phoeniceus , Oriolus haemorrhous , Oriolus persicus , Oriolus mexicanus , Oriolus guianensis (= Emberiza militaris ), Oriolus Baltimore (= Coracias oriolus ), Oriolus spurius , Oriolous Bonana , Oriolus dominicensis , Oriolus cayanensis , Oriolus icterocephalus , Fringilla melancholica (nomen dubium), Emberiza capensis , Coracias aurea i Oriolus chrysocephalusPodgatunek Icterus cayanensis. – z których gatunkiem typowym jest (pozorna tautonimia) Oriolous Galbula (= Coracias oriolus ) (wilga zwyczajna). Wcześniejsza nazwa Oriolus, ukuta przez Brissona w 1760 roku, została uznana za nieważną na mocy uprawnień Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Zoologicznej.
Etymologia Oriolus (Orioblus): średniowiecznołac. oriolus ‘wilga zwyczajna’. Melodyjne nawoływania wilgi zwyczajnej są charakterystyczną cechą europejskich lasów na wiosnę. Mimetes: mimētēs ‘imitator, naśladowca’, od μιμεομαι mimeomai ‘naśladować’, od μιμος mimos ‘mim, aktor’. Gatunek typowy: King wymienił dwa gatunki – Coracias sagittata Latham, 1801 i Mimetes flavocinctus P.P. King, 1826 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Coracias sagittata Latham, 1801. Mimeta (Mineta): wariant nazwy rodzaju Mimetes King, 1826. Analcipus: gr. αναλκις analkis ‘słaby’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’. Gatunek typowy: Swainson wymienił dwa gatunki – Ocypterus sanguinolentus Temminck, 1830 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827) i Lanius bicolor różnych autorów – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Ocypterus sanguinolentus Temminck, 1830 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827). Artamia (Artemia): wariant pisowni nazwy rodzaju Artamus Vieillot, 1816 (ostrolot). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Ocypterus sanguinolentus Temminck, 1830 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827). Philocarpus: gr. φιλος philos ‘miłośnik’, od φιλεω phileō ‘kochać’; καρπος karpos ‘owoc’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ocypterus sanguinolentus Temminck, 1830 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827). Chloreus: gr. χλωρευς khlōreus ‘bladozielony lub zielonkawożółty ptak’, być może jakiś ptak drapieżny. Psaropholus (Psarolophus): gr. ψαρ psar, ψαρος psaros ‘szpak’; φολυες pholues ‘ciemnoczerwony, czarny’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Psaropholus traillii Jardine & Selby, 1839 (= Pastor traillii Vigors, 1832). Erythrolanius: gr. ερυθρος eruthros ‘czerwony’; rodzaj Lanius Linnaeus, 1758 (dzierzba), Gatunek typowy: Lesson wymienił dwa gatunki – Ocypterus sanguinolentus Temminck, 1830 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827) i Erythrolanius rubricollis Lesson, 1840 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Ocypterus sanguinolentus Temminck, 1830 (= Leptopteryx cruenta Wagler, 1827). Galbulus: łac. galbulus ‘mały żółtawy ptak’, później identyfikowany jako gatunek „dzięcioła” budującego zwisające gniazdo, a tym samym kojarzony z wilgą, od galbina ‘mały żółty ptak’; przyrostek zdrabniający -ulus, od galbus ‘wilga, żółty’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Oriolus auratus Vieillot, 1817. Broderipus: William John Broderip (1789–1859), brytyjski prawnik, przyrodnik. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Oriolus chinensis Linnaeus, 1766. Baruffius: epitet gatunkowy Oriolus baruffii Bonaparte, 1850; ks. Giuseppe Francesco Baruffi (1801–1875), włoski polityk, poseł do Turynu (Królestwo Sycylii), podróżnik, pisarz, przyrodnik. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Oriolus intermedius Hartlaub, 1852 (= Oriolus baruffii Bonaparte, 1850 (= Oriolus brachyrhynchus Swainson, 1837)). Xanthonotus: epitet gatunkowy Oriolus xanthonotus Horsfield, 1821; gr. ξανθος xanthos ‘żółty, złoty’; -νωτος -nōtos ‘-tyły, -grzbiety’, od νωτον nōton ‘tył, grzbiet’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Xanthonotus leucogaster Temminck, 1823 (= Oriolus xanthonotus Horsfield, 1821). Euchlorites: gr. ευχλωρος eukhlōros ‘żółtawy’, od ευ eu ‘dobry’; χλωρος khlōros ‘jasnozielony’. Amimeta: gr. negatywny przedrostek α- a-; rodzaj Mimeta Vigors & Horsfield, 1827. Neomimeta: gr. νεος neos ‘nowy’; rodzaj Mimeta Vigors & Horsfield, 1827. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Mimetes flavocinctus P.P. King, 1826. Broderipornis: rodzaj Broderipus Bonaparte, 1854; gr. ορνις ornis, ορνιθος ornithos ‘ptak’.
Podział systematyczny Do podrodziny należy jeden rodzaj z następującymi gatunkami:
Uwagi
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia