Kanał Dunaj–Morze Czarne

Kanał Dunaj–Morze Czarne () – kanał żeglugowy o długości 64,2 km na terytorium Rumunii, łączący Dunaj w okolicy miasta Cernavodă z Morzem Czarnym w okolicach Konstancy. Wybudowany z wykorzystaniem pracy przymusowej więźniów reżimu komunistycznego. Udostępniony w latach 1984–1987.

Opis Kanał łączy Dunaj, w okolicy miasta Cernavodă, z portem Agigea nad Morzem Czarnym w okolicach Konstancy. W 1987 roku wybudowano odnogę północną kanału, która biegnie od głównego koryta kanału w okolicy miasta Poarta Albă do portu Năvodari nad Morzem Czarnym. Ma długość 64,2 km. Celem budowy było skrócenie długości drogi wodnej z Dunaju do Morza Czarnego i ominięcie trudnej pod względem nawigacyjnym delty Dunaju. Wybudowanie kanału skróciło tę drogę o prawie 400 km.

Kanał ma szerokość 90 m na dnie i 120 (140) m na powierzchni, głębokość gwarantowana to 7 m. Odnoga północna przy długości 31,2 km ma szerokość 70 m na dnie i 90 (110) m na powierzchni, a głębokość 5,5 m. Promień zakrętów nie jest mniejszy niż 3 km na odnodze głównej i 1,2 km na odnodze północnej. Prześwit pod mostami jest nie mniejszy niż 17 m, zaś pod liniami energetycznymi nie mniejszy niż 29 m. Nad brzegami kanału znajdują się śródlądowe porty w Medgidii i Murfatlarze. Na kanale znajdują się cztery śluzy: w Cernejvodzie, Agigei, Ovidiu i Midii.

Kanał przewidziany jest do prowadzenia zespołów barek z pchaczem. Zespół może liczyć do 6 barek o nośności do 3000 ton (całkowita długość zespołu 296 metrów, szerokość do 23 metrów). Kanał dostępny jest też dla statków o nośności do 5000 ton (nie przekraczających długością 138 m, szerokością 16,8 i zanurzeniu nie większym niż 5,5 m). Umożliwia transport w obydwu kierunkach. Ułatwia połączenie żeglugowe z portami Europy Zachodniej i centralnej oraz systemem kanałów Wołga-Don.

Historia i budowa thumb|left|200px|Rumuński znaczek pocztowy z 1951 roku, przedstawiający budowę Kanału Dunaj-Morze Czarne thumb|250px|Śluza na Kanale Dunaj-Morze Czarne Pomysł budowy kanału sięga XIX wieku. Dodatkowo – jak pokazały wydarzenia z 28 września 1940 r. (wkrótce po zajęciu Besarabii oddziały sowieckie zajęły wówczas kolejne sporne, w ich ocenie, tereny i zabroniły Rumunom nawigacji w tym rejonie, a w kolejnych miesiącach opanowały jeszcze kilka wysp w rejonie Delty Dunaju)Krzysztof Dach, Tadeusz Dubicki, Marszałek Ion Antonescu. Biografia żołnierza i polityka, Łódź 2003, s. 61. – Związek Radziecki miał ambicje kontrolowania ujścia Dunaju.

Decyzję o budowie kanału podjęło 25 maja 1949 roku Biuro Polityczne Rumuńskiej Partii Komunistycznej. Jego przywódcy utrzymywali, że do wybudowania kanału zainspirował ich Stalin oraz radzieckie doświadczenia w wykorzystaniu pracy przymusowej więźniów w robotach publicznych (w tym także przy budowie kanałów). W 1950 roku przyjęto ustawę o pracy przymusowej, która to praca miała stanowić element „reedukacji wrogich elementów”. Obozy pracy przymusowej powstawały w rejonach, w których wytyczono trasę kanału już w 1949 roku. Do 1953 roku liczba więźniów zaangażowanych jednocześnie w pracach przy budowie kanału sięgnęła 60 tys. (40 tys.) osób. Podstawowym narzędziem ich pracy były oskardy i łopaty. Szacuje się, że w sumie w tych pracach uczestniczyło około miliona rumuńskich więźniów, i że w konsekwencji ciężkich warunków pracy przy budowie kanału, chorób i głodowych racji pokarmowych ok. 200 tys. osób zmarło. Dlatego też projekt ten nazywano „kanałem śmierci” (Canalul Morții) oraz „cmentarzem rumuńskiej burżuazji”.

W 1953 roku prace wstrzymano w związku z trudną sytuacją gospodarczą w kraju i podjęto je dopiero w 1973 roku na mocy decyzji Nicolae Ceaușescu. Prace nad główną odnogą ukończono w maju 1984 roku, zaś nad odnogą północną – w październiku 1987 roku. Przy budowie kanału zostało przemieszczone 381 mln m³ ziemi, więcej niż przy budowie Kanału Sueskiego o 25 mln m³, a o 140 mln m³ więcej niż Kanału Panamskiego, 5 mln m³ betonu zużyto do budowy śluz i umocnienia brzegów kanału. Szacuje się, że koszt budowy kanału wyniósł około 2 mld dolarów, który miał się zwrócić w ciągu 50 lat. Jednak roczny dochód generowany przez kanał w roku 2005 wyniósł nieco ponad 3 mln euro, co oznacza, że kanał nie będzie rentowny przez co najmniej 500 lat.

Zobacz też Kanał Białomorsko-Bałtycki

Przypisy Anne Applebaum, Gulag: A History, Doubleday, 2003, review by Hans Sherrer for Justice:Denied (March 20, 2005). Tibor Iván Berend, An Economic History of Twentieth-Century Europe, Cambridge University Press, Cambridge, 2006, s. 155–156. Adrian Cioroianu, Pe umerii lui Marx. O introducere în istoria comunismului românesc („On the Shoulders of Marx. An Incursion into the History of Romanian Communism”), Editura Curtea Veche, Bucharest, 2005, Chapter 9.4, s. 300–307.

The history of the Danube – Black Sea Canal opublikowany: iptana.ro.

Joseph Rothschild, Nancy Meriwether Wingfield, Return to diversity: A Political History of East Central Europe Since World War II, Oxford University Press, New York, 1999, s. 161 . Danube-Black Sea Canal. Nicolas Spulber, „The Danube – Black Sea Canal and the Russian Control over the Danube”, in Economic Geography, vol. 30, no.3 (July 1954), s. 236–245.

Kategoria:Geografia Rumunii Dunaj-Morze Czarne, Kanał Kategoria:Dunaj