Swonowo (niem. Schwanhof) – dawna osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Ostróda.
Wieś lokowana w 1328 roku, kiedy to Luter z Brunszwiku zapisał na prawie chełmińskim Konradowi Durągowi 200 włók ziemi sasińskiej, z obowiązkiem trzech służb w lekkiej zbroi. Świadkami nadania są Piotr z Leszcza, Hejman z Wądzyna, Hanusz z Otoczyna, rycerze oraz lennicy niebędący rycerzami: Gedyk, Tessym, Jan z Turznic, Jan z Linke. Dokument wystawiono w Dzierzgoniu r. 1326 w dzień św. Jana Chrzciciela. Na tym obszarze powstały wsie: Durąg (70 włók), Swonowo (10 włók), Glądy (20 włók), Pancerzyn (20 włók) i Ryn (80 włók). W czasach krzyżackich wieś Swonowo pojawia się w dokumentach w roku 1328 – podlegała pod komturię w Ostródzie, były to dobra rycerskie o powierzchni 10 włókCz. Baszyński: Osadnictwo komturstwa ostródzkiego do połowy XV w. Zapiski historyczne, t. 25, 1960, str.: 103-118, za Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str..
W dokumentach z 1509 r. odnaleźć można informację, że synowe Jana ze Swonowa (de Swonowo), Stanisław i Piotr, bracia, dziedzice z Grabionowa, kwitują Piotra Szyrpowskiego z głowy zabitego ich ojcaTeki Dworzaczka [dostęp maj 2015].. Z dokumentów z 1537 r. (po reformacji) wynika, że pastor z Durąga obsługiwał wsie: Durąg, Ględy, Grabin, Ostrowin, Pancerzyn, Ryn, Swonowo, SzyldakKościół w Durągu..
W 1620 własność Jaski, w XVII i XVIII w. – Dylewskich.
W 1785 wieś szlachecka i folwark z 7 budynkamiAuf den Spuren Ihnen Ahnen, Kreis Osterode..
W 1821 miejscowość określono jako położony koło Kraplewa folwark z 3 domami i 34Vollständiges topographisches Wörterbuch des preußischen Staats, Tom 3, Berlin 1821 s. 75.-35 mieszkańcamiTopographisch, statistisch, historisches Lexikon von Deutschland, s. 965..
Wieś występuje pod mianem Swonowo w wydanym w 1879 opracowaniu Nazwy miejscowe polskie Prus Zachodnich, Wschodnich i PomorzaWojciech Kętrzyński Nazwy miejscowe polskie Prus Zachodnich, Wschodnich i Pomorza, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów 1879, s. 206..
W 1900 nie ujmowana już wśród wsi powiatu ostródzkiegoGemeindeverzeichnis Deutschland 1900. Landkreis Osterode in Ostpreußen..
W 1938 było to już tylko małe gospodarstwo Schwanhof-Schuppen na południe od jeziora Lichtajny.
W 1949 miejscowość oficjalnie uzyskała polską nazwęZarządzenie Ministra Administracji Publicznej z 15 grudnia 1949 o przywróceniu i ustaleniu nazw miejscowości, Monitor Polski A-8 poz. 76, s. 70..
W 1960 i w latach późniejszych Swonowo określane było w literaturze jako zaginiona osada, choć jeszcze w 1967 roku zawarto ją w Spisie miejscowości Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jako osadę w gromadzie Szyldak.
Toponimia Polska nazwa miejscowości jest substytucją fonetyczną niemieckiej nazwy Schwanhof z użyciem sufiksa „owo”; nazwa niemiecka pochodzi od rzeczownika „Schwan” = łabędź, z członem strukturalnym „-hof” (pol. dwór)Maria Biolik Toponimia byłego powiatu ostródzkiego: nazwy miejscowe, Wydawnictwo Gdańskie 1992, s. 121..
Przypisy
Bibliografia Ostróda. Z dziejów miasta i okolic. Pojezierze, Olsztyn, 1976, 448 str.
Kategoria:Ostróda (gmina wiejska) Kategoria:Opuszczone wsie w województwie warmińsko-mazurskim