Kopalnia Węgla Kamiennego Anna – kopalnia węgla kamiennego w Pszowie. Wybudowana została w 1832 r., funkcjonowała samodzielnie do marca 2004 r., a jako KWK Rydułtowy-Anna - „Ruch Anna” do lutego 2012 r. Od 2015 r. część budynków dawnej kopalni wpisana została do rejestru zabytków.
Historia Początki kopalni Anna sięgają 1832 r., kiedy Ferdinand Friedrich August Fritze dokonał zgłoszenia kopalni wraz z prawem do budowy sztolni i prowadzenia robót w odkrytym na terenie Pszowa pokładzie węgla kamiennego. W zgłoszeniu Fritze nazwał kopalnię imieniem „Anna”. Pokład udostępniono szybem „Fund” o głębokości ok. 31 metrów. W 1903 r. wydobycie kopalni „Anna” wyniosło 148 tys. ton węgla kamiennego, a zatrudnienie wzrosło ze 194 do 483 osób. W 1914 r. wybudowano linię kolejową łączącą KWK Anna ze stacją kolejową Olza. W latach 1914–1919 wg projektu wybitnego architekta Hansa Poelziga zbudowano zespół zabudowań szybu "Chrobry I" (dawniej "Rudolf") obejmujący budynek maszyny wyciągowej, nadszybie, sortownię z płuczką, warsztaty oraz zespół elektrowni z kotłownią i rozdzielnią. W kopalni „Anna” w 1940 r. wydobyto 1,377 mln ton węgla, a już trzy lata później 1,736 mln ton. W latach 1975–1994 zakład nosił nazwę "Kopalnia Węgla Kamiennego Anna w Wodzisławiu Śląskim" (Pszów był wówczas dzielnicą Wodzisławia). Kopalnia posiadała szyby górnicze w Pszowie, Wodzisławiu Śląskim-Jedłowniku, Wodzisławiu Śląskim-Kokoszycach, Wodzisławiu Śląskim-Zawadzie oraz Czyżowicach. W okresie stanu wojennego w kopalni miał miejsce strajk, przystąpiono wtedy do „militaryzacji” zakładu. Podziemny strajk był jednym z najdłuższych w stanie wojennym i zakończył się dopiero 20 grudnia 1981. W marcu 2004 r. oficjalnie połączono kopalnie „Anna” i Rydułtowy. Od tej pory KWK „Anna” działała jako „Ruch Anna” Kopalni Węgla Kamiennego Rydułtowy-Anna. W grudniu 2011 r. zamknięta została pszowska część kopalni Rydułtowy-Anna. Proces wygaszania „Ruchu Anna” trwał do lutego 2012 r., kiedy został on definitywnie zamknięty. Po 179 latach w rejonie Pszowa wyczerpały się zasoby węgla. W „Annie” wydobywano bardzo wysokiej jakości węgiel koksujący. W 2013 roku wyburzono warsztaty. W 2015 roku zespół elektrowni i maszynownię projektu Hansa Poelziga wpisano do rejestru zabytków. W 2016 roku kopalnia „Anna” została przez Kompanię Węglową przekazana Spółce Restrukturyzacji Kopalń (SRK), która planuje wyburzenie szybu "Chrobry II" z 1970 roku.
Kopalnię zabezpieczała Okręgowa Stacja Ratownictwa Górniczego w Wodzisławiu Śląskim.
15 maja 2019 roku Spółka Restrukturyzacji Kopalń przekazała gminie w formie darowizny tereny po zamkniętej kopalni „Anna”, które miały wartość ponad 4,6 mln zł. Gmina Pszów zyskała w ten sposób tereny o powierzchni 7,4 ha, na których znajdowało się 10 budynków, 17 budowli oraz 18 ruchomych składników mienia.
Teren po KWK „Anna” Po zamknięciu KWK „Anna”, część jej terenu zagospodarowuje się na funkcje rekreacyjno-edukacyjne. Teren nosi nazwę ParkAny. Jest to gra słów łącząca „park” i KWK „Annę”. Na terenie dawnej kopalni powstaje w 2022 biblioteka i wieża widokowa na szybie „Jan”. Działania te mają być stopniowo rozszerzane na kolejne obiekty i tereny dawnej kopalni.
15px|small Część budynków wpisanych jest do rejestru zabytków pod nr rej.: A/424/15 z 19.11.2015, są to: oberża, kasyno i dom towarowy (obecnie budynek administracji); kompleks dawnej elektrociepłowni (obecnie ciepłowni zasilającej miasto); budynek rozdzielni głównej elektrowni, budynek kotłowni; budynek administracji elektrowni oraz budynek maszynowni; budynek maszyny wyciągowej Szybu Chrobry I.
Galeria
Zobacz też Kopalnia Węgla Kamiennego Rydułtowy-Anna Pszów (stacja towarowa) Górnik Pszów
Przypisy Kopalnie powiatu rybnickiego w latach okupacji
Piotr Hojka, Stan wojenny w Wodzisławiu Śląskim. Bombowcy ze Śląska-zapomniana historia, [w:] Nowiny Wodzisławskie nr 49/2011
Bibliografia
Anna Anna Kategoria:Zabytki nieruchome w Pszowie Kategoria:Kopalnie powstałe w XIX wieku Kategoria:Historia Pszowa