Gepard (Acinonyx) – rodzaj drapieżnych ssaków z podrodziny kotów (Felinae) w obrębie rodziny kotowatych (Felidae).
Zasięg występowania Rodzaj obejmuje jeden żyjący współcześnie gatunek występujący w Afryce i południowo-zachodniej Azji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 121–145 cm, długość ogona 63–76 cm, wysokość w kłębie 79–94 cm; masa ciała samic 36–48 kg (średnio 43 kg), samców 39–89 kg (średnio 54 kg) (dotyczy gatunku występującego współcześnie).
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1828 roku brytyjski przyrodnik Joshua Brookes w katalogu sprzedażowym własnego autorstwa. Na gatunek typowy Brookes wyznaczył (oznaczenie monotypowe) geparda grzywiastego (A. jubatus).
Etymologia Acinonyx (Acinomyx): akaina ‘cierń, kolec’, od ακις akis, ακιδος akidos ‘punkt’; ονυξ onux, ονυχος onukhos ‘pazur’. Cynailurus (Cynaelurus): gr. κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’; αιλουρος ailouros ‘kot’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis jubata . Guepardus (Guepar, Gueparda): „polujący lampart”, prawdopodobnie od fr. guet „obserwator” i „pantera, lampart”. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Felis jubata . Cynofelis: gr. κυων kuōn, κυνος kunos ‘pies’; rodzaj Felis , (kot). Gatunek typowy: Lesson wymienił dwa gatunki – Felis jubata i Felis guttata (= Felis jubata ) – nie wskazując gatunku typowego; typ nomenklatoryczny (późniejsze oznaczenie) – Felis jubata . Paracinonyx: gr. παρα para ‘blisko, obok’; rodzaj Acinonyx . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Acinonyx rex (= Felis jubata ). Abacinonyx: łac. przedrostek ab- ‘z’; rodzaj Acinonyx . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Cynailurus pleistocaenicus (= †Felis pardinensis ). Valdarnius: dolina Valdarno, Toskania, Włochy. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Cynailurus etruscus (= †Felis pardinensis ). Sivafelis: ‘szczęśliwy’; rodzaj Felis (kot). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): †Sivafelis potens (= †Felis pardinensis ). Brachyprosopus: gr. βραχυς brakhus ‘krótki’; προσωπον prosōpon ‘twarz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Brachyprosopus vireti (= †Felis pardinensis ). Schaubia: Samuel Schaub (1882–1962), szwajcarski paleontolog.
Podział systematyczny Do rodzaju należy jeden występujący współcześnie gatunek: Acinonyx jubatus – gepard grzywiasty
Opisano również gatunki wymarłe: Acinonyx aicha (Afryka; pliocen) Acinonyx pardinensis (Europa; fanerozoik)
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Kotowate