thumb|Fragment pomnika nagrobnego Wacława Harasymowicza na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Wacław Harasymowicz (ur. 28 września 1875, zm. 30 grudnia 1923 w Warszawie) – pułkownik żandarmerii inżynier Wojska Polskiego.
Życiorys Wacław Harasymowicz urodził się 28 września 1875 roku na Ziemi Chełmskiej, w rodzinie „opornych” unitów. Jego ojciec był skromnym urzędnikiem. Rodzina w okresie prześladowań zmuszona była do przesiedlenia na Ziemię Radomską i przejście na katolicyzm. W czasie nauki w radomskim gimnazjum był czynnym członkiem tajnych kółek samokształcenia oraz wyłonionego z nich koła rewolucyjnego. Następnie studiował na Carskim Uniwersytecie Warszawskim, a później przeniósł się do Instytutu Politechnicznego im. Cara Mikołaja II w Warszawie. Studia łączył z działalnością rewolucyjną. Prowadził kółka robotnicze i był kilka razy relegowany za udział w wystąpieniach studenckich. W 1904 roku został członkiem Organizacji Bojowej PPS. Jako technik, założył i prowadził „laboratorium bomb” w Warszawie i pełnił obowiązki instruktora. Po nawiązaniu przez Józefa Piłsudskiego kontaktów z japońskim Sztabem Generalnym, wyjechał za granicę, gdzie został przeszkolony przez japońskich instruktorów w zakresie pirotechniki. W 1905 roku, po powrocie do kraju, na skutek zdrady został aresztowany i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej, a później skazany na karę śmierci, zamienioną na 20 lat katorgi. Pod koniec roku, w czasie rewolucji, został niespodziewanie uwolniony. Działalność bojową kontynuował przez kolejne dwa lata. W 1907 roku, będąc przekonany o nieskuteczności dalszej walki zbrojnej z caratem, wystąpił z Polskiej Partii Socjalistycznej i wyjechał do Galicji. We Lwowie uzyskał dyplom inżyniera, a następnie założył rodzinę i dorobił się majątku„Jan Grabiec”, Ś.p. pułk. żand. Wacław Harasymowicz, „Polska Zbrojna” Nr 3 z 3 stycznia 1924 roku, s. 5.. W pierwszej dekadzie sierpnia 1914 roku wstąpił do Legionu Zachodniego, a następnie do Legionów Polskich. 6 sierpnia 1914 został zastępcą komendanta-szefa Żandarmerii Polowej w Krakowie. 29 października 1914 roku, po śmierci rotmistrza Roberta Kunickiego, został komendantem Żandarmerii Polowej przy cesarskiej i królewskiej Komendzie Legionów Polskich. Na przełomie 1914 i 1915 roku obył kampanię karpacką. Wiosną 1915 roku złożył dymisję i został zwolniony z Legionów.
W czerwcu 1919 roku został szefem sztabu Kierownictwa Organizacji ŻandarmeriiDanuta Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., s. 115.. Latem 1920 roku dowodził 6 dywizjonem żandarmerii we Lwowie. 11 czerwca 1920 roku został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 roku w stopniu podpułkownika, w żandarmerii, w grupie oficerów byłych Legionów PolskichDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 26 z 14 lipca 1920 roku, poz. 565.. W 1921 roku był zastępcą dowódcy żandarmeriiD. Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., op. cit., s. 116.. 30 września 1921 roku objął dowództwo 6 dywizjonu żandarmerii we LwowieD. Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria ..., op. cit., s. 132.. 18 marca 1922 roku został dowódcą 1 dywizjonu żandarmerii w WarszawieRocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 1053, 1063.. 3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 4. lokatą w korpusie oficerów żandarmeriiLista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 291.. Z dniem 10 października 1923 roku został wyznaczony na stanowisko pomocnika szefa Wydziału 2 Żandarmerii w Departamencie I Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie„Polska Zbrojna” Nr 273 z 6 października 1923 roku, s. 4.. Z powodu choroby nie zdążył objąć obowiązków. Zmarł 30 grudnia 1923 roku w WarszawieDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 7 lutego 1924 roku, s. 52.„Polska Zbrojna” Nr 1 z 1 stycznia 1924 roku, s. 5 podała, że pułkownik zmarł 31 grudnia 1923 roku w swoim majątku pod Grójcem po dłuższej chorobie płucnej. Podobnie na stronie internetowej Wykaz Legionistów Polskich 1914-1918 podano, że pułkownik Wacław Harasymowicz zmarł 31 grudnia 1923 roku w Żyrowie koło Grójca . W nekrologu złożonym przez korpus oficerów żandarmerii i opublikowanym w „Polsce Zbrojnej” Nr 3 z 3 stycznia 1924 roku na s. 5 podano, że zgon nastąpił w nocy z 30 na 31 grudnia 1923 roku. W tym samym numerze, Józef Dąbrowski ps. „Jan Grabiec” jako datę śmierci podał 30 grudnia 1923 roku.. 3 stycznia 1924 roku pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A12-11-1).
Ordery i odznaczenia Krzyż Walecznych trzykrotnie
Zobacz też Diecezja chełmska (unicka) Likwidacja unickiej diecezji chełmskiej
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych. Danuta Poźniakowska-Hanak, Żandarmeria Polowa i Wojskowa w latach 1918-1939, Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 24 z 2001 roku.
Linki zewnętrzne Wacław Harasymowicz: Zasadnicze rysy historycznego kierunku nauki prawa w świetle poglądów Savigny'ego (1892) w bibliotece Polona
Kategoria:Członkowie Organizacji Bojowej PPS Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Oficerowie żandarmerii Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Pułkownicy żandarmerii II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1875 Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Zmarli w 1923